Trạm Vũ trụ quốc tế (International Space Station, viết tắt: ISS) là một tổ hợp công trình tìm hiểu không gian quốc tế, với sự cộng tác của 5 đơn vị: NASA (Mỹ), RKA (Nga), JAXA (Nhật), CSA (Canada) & 10 trong 17 nước member của ESA (châu Âu). Cách nay 20 năm, ngày 2-11-2000, phi hành đoàn trước hết gồm các nhà du hành vũ trụ & nhà tìm hiểu đến thường trú tại ngôi nhà mới của họ trên ISS, mở ra một chương mới trong tìm tòi không gian của nhân loại.

Trạm Vũ trụ quốc tế (ISS). Ảnh: NASA

Nhân dịp này, NASA kết hợp với Google Art & Culture tổ chức kỷ niệm bằng buổi lễ online với rất nhiều bài viết cuốn hút. Một trong những bài viết này là thống kê 20 thắc mắc thường gặp nhất về ISS & câu giải đáp của NASA, thông qua đó đọc giả có thể hiểu một cách tổng quan nhưng đầy đủ & chuẩn xác nhất về ISS. Sau đây là bài viết 20 thắc mắc & giải đáp:

1. Vì sao phải tìm hiểu trên trạm vũ trụ?

– Trạm vũ trụ là phòng thực nghiệm duy nhất trên toàn cầu cho phép các nhà tìm hiểu thực hiện thực nghiệm lâu dài trong môi trường vi trọng tải. Nó cho phép các phi hành gia thực hiện các cuộc thăm dò chẳng thể thực hiện được ở bất kỳ nơi nào khác & thông tin thu thập được qua việc này đem lại nhiều lợi nhuận cho Địa cầu.

2. ISS đã ở trong không gian từ bao lâu?

– ISS liên tục có mặt nhân loại kể từ tháng 11-2000. Bên cạnh đó, Zarya, mô-đun trước hết của ISS đã được phóng lên từ tháng 11-1998.

3. ISS lớn cỡ nào?

– ISS dài 109m, rộng 75m (tương tự một sân bóng đá) & nặng 420 tấn.

4. ISS cất cánh ở độ cao bao nhiêu?

– ISS cất cánh ở độ cao khoảng 400km phía trên Trái Đất.

5. ISS di chuyển với vận tốc bao nhiêu?

– ISS di chuyển với vận tốc khoảng 8km/giây. Nó quay quanh Địa cầu khoảng 90 phút một vòng. Điều đó có nghĩa là mặt trời sẽ mọc & lặn trên trạm 16 lần một ngày.

6. Mất bao lâu để đến trạm vũ trụ quốc tế?

– Việc di chuyển từ bãi phóng ở Baikonur, Kazakhstan đến ISS bằng tàu Soyuz của Nga có thể mất từ 6-48 giờ, tùy theo vào quy trình phóng & địa điểm của trạm trên quỹ đạo.

Xem Thêm  Vụ tên lửa Trường Chinh 5B nặng nhất Trung Quốc mất kiểm soát và sắp rơi: Phơi bày những góc khuất!

7. Các phi hành gia ở trên trạm vũ trụ bao lâu?

– Một trách nhiệm điển hình kéo dài khoảng 6 tháng. Bên cạnh đó, với các sứ mạng kéo dài trong tương lai của NASA, một số phi hành gia sẽ phải ở lại tới 340 ngày để xem vi trọng tải tác động đến thể xác nhân loại như vậy nào trong thời gian dài ở trong không gian.

8. Thân thể của các bạn biến đổi như vậy nào khi sống trên ISS?

– Ngay khi bước vào tình trạng không trọng tải, chất lỏng ở chân & phần dưới của thể xác di chuyển lên trên về phía đầu, khiến cho khuôn mặt của các bạn có cảm nhận sưng tấy. Một số phi hành gia cảm thấy chóng mặt & đau bụng khi họ khởi đầu làm quen với chính sách không trọng tải, nhưng cảm nhận này thường hết sau vài ngày. Các member phi hành đoàn phải tập thể dục 2 giờ/ngày để giữ sức khỏe & giữ cho xương & cơ của họ chắc khỏe.

9. Các phi hành gia ăn gì trên ISS?

– Phi hành gia có thể chọn từ nhiều loại thực phẩm như: trái cây, các loại hạt, bơ đậu phộng, thịt gà, thịt bò, hải sản, kẹo, bánh hạnh nhân… Việc chuẩn bị khác nhau tùy thuộc vào loại thực phẩm. Vì không có bếp hoặc lò nướng trên trạm vũ trụ, đa số thực phẩm được hấp cho chín, sau đó đông lạnh sấy khô & đóng gói chân không, hoặc được ổn định nhiệt, giống như thực phẩm cắm trại. Những gói thực phẩm đông khô này có thể được hoàn nguyên bằng cách thêm nước & sau đó hâm nóng trong lò hâm nhỏ. Các nhà dinh dưỡng bảo đảm thực phẩm mà các phi hành gia ăn sẽ phân phối cho họ nguồn phân phối vitamin & khoáng chất thăng bằng. Thức ăn được chuẩn bị sẵn ở Mỹ & các đất nước có gửi phi hành gia đến sống trên ISS.

Stefanyshyn-Piper đang thực hiện chuyến EVA đầu tiên của phi hành đoàn Expedition 13, ngày 12-9-2016. Ảnh: NASA

Stefanyshyn-Piper đang thực hiện chuyến EVA trước hết của phi hành đoàn Expedition 13, ngày 12-9-2016. Ảnh: NASA

10. Các phi hành gia làm công việc gì trên trạm vũ trụ?

Các nhà du hành vũ trụ trên ISS luôn bận bịu với việc vận hành nhiều thực nghiệm khoa học trên trạm. Họ phải bảo đảm trạm ở tình trạng tốt nhất, vì thế họ làm sạch, kiểm soát thiết bị & bảo dưỡng, sửa chữa hoặc thay thế các thiết bị hỏng. Đôi lúc các phi hành gia cần đi bộ ngoài không gian để làm công việc bảo dưỡng bên ngoài trạm. Các hoạt động bên ngoài phương tiện này (Extra-vehicular activity, viết tắt EVA) giúp duy trì hoạt động của ISS.

Xem Thêm  Top 10 tên lửa nhanh nhất thế giới

 11. Làm sao để các phi hành gia ngủ trong không gian?

– Trong trạm không gian không có “trên” hoặc “dưới”, & vì thế, các phi hành gia có thể ngủ ở bất kỳ hướng nào. Bên cạnh đó, nhiều người thích gắn mình vào thứ gì đó, nhờ đó họ sẽ không bị trôi bập bềnh & va vào thứ gì đó. Các phi hành đoàn của ISS thường ngủ trong túi ngủ đặt trong các cabin nhỏ. Mỗi cabin này chỉ đủ chỗ cho một người.

12. Có bao nhiêu người đã cất cánh lên trạm vũ trụ?

– 241 người (& đang tiếp tục tăng) từ 19 đất nước đã tới ở ISS.

13. Nhiệt độ trên trạm vũ trụ là bao nhiêu?

– Nhiệt độ bên trong ISS khoảng 22OC. Phi hành đoàn có thể đặt lại nhiệt độ trong khoảng từ 18-26OC. Tùy thuộc vào vào hướng & luồng không khí, nhiệt độ bên trong ISS có thể biến đổi từ địa điểm này sang địa điểm khác.

14. Trạm vũ trụ đi theo múi giờ nào?

– ISS sử dụng GMT (giờ chuẩn Greenwich). GMT đã được chọn làm múi giờ cho trạm vì nó nằm quanh điểm giữa của toàn bộ các partners ISS.

15. Làm sao để các phi hành gia giặt quần áo của họ?

– Không có máy giặt trên trạm vũ trụ, vì thế các phi hành gia phải mặc quần áo của họ trong vài ngày mới được thay. Đồ mặc vận động được thay hằng tuần, đồ lót được thay vài ngày một lần, trong lúc áo sơ mi & quần dài có thể phải mặc trong nhiều tuần.

16. Làm sao để bạn trở thành một phi hành gia?

– Ở Mỹ, để trở thành phi hành gia, bạn phải thỏa mãn 4 yêu cầu. Một, bạn phải là công dân Mỹ. Hai, bạn cần có bằng thạc sĩ trong ngành nghề STEM từ một trường đại học hoặc tổ chức có uy tín được thừa nhận. Ba, bạn cần phải có ít nhất 2 năm kinh nghiệm trong ngành nghề chuyên môn có liên quan sau khoảng thời gian tốt nghiệp, hoặc ít nhất 1 ngàn giờ phi công lãnh đạo thuộc máy cất cánh phản lực. Bốn, bạn cần phải có khả năng vượt mặt bài kiểm soát thể chất phi hành gia chuyến cất cánh lâu dài của NASA.

Xem Thêm  Tên lửa

17. Các phi hành gia được huấn luyện bao lâu trước khi họ lên ISS?

– Các phi hành gia được huấn luyện liên tục cho chuyến cất cánh. Khóa huấn luyện ban đầu bao gồm khám phá về các hệ thống trạm vũ trụ căn bản, đi bộ trong không gian & vận hành cánh tay robot. Họ tiếp tục khóa huấn luyện này trong lúc chờ được giao trách nhiệm. Sau khoảng thời gian được chỉ định thực hiện một chuyến cất cánh, tiến trình đào tạo rõ ràng cho sứ mạng có thể mất đến 3 năm. Thời gian huấn luyện lệ thuộc vào mức độ cầu kỳ của các trách nhiệm so với sứ mạng. Các sứ mạng trên ISS yêu cầu các phi hành gia phải biết nói tiếng Nga, điều này làm tăng thêm thời gian cho khóa huấn luyện.

18. Bạn đi vệ sinh trong không gian như vậy nào?

– Để không bị trôi, bạn phải sử dụng dây buộc chân & dây đai khi “ngồi” trên bàn cầu. Điều này giữ bạn trên bàn cầu, giống như một dây an toàn. Thứ hai, bô không gian sử dụng lực hút, không phải nước, để “xả”.

19. Các phi hành gia làm gì để tiêu khiển trên ISS khi họ được nghỉ?

– Các phi hành đoàn của ISS có thể yêu cầu phòng ban làm chủ sứ mạng gửi cho họ các chương trình để họ xem trong bữa tối hoặc ngoài giờ làm việc. Họ cũng có thể xem phim trên máy tính. Họ có thể đưa theo sách, nhạc cụ… Một số khác chọn làm công việc theo sở thích như vẽ, chụp hình, nghe radio. Họ cũng có thể dành thời gian nhìn ra cửa sổ ngắm Địa cầu xinh tươi bên dưới, nghe nhạc, lướt website hoặc chat chit với bạn thân & gia đình ở quê nhà.

20. Các phi hành gia có thể gọi cho gia đình của họ từ ISS không?

– Cho đến một vài năm kia, các phi hành gia chẳng thể giao tiếp đơn giản với những người trên mặt đất. Bây giờ, họ có thể gửi tin nhắn hộp thư online trực tiếp cho bạn thân & gia đình, song song có thể gọi smartphone bằng connect thông qua laptop.

Phạm Hoài Nhân

(biên dịch từ Getting to Know the ISS của NASA trên Google Art & Culture,

có chỉnh sửa lại các nhà cung cấp đo)

By ads_law

Trả lời