Đây là “bãi hầm phóng tên lửa” thứ 2 được các nhà khoa học Mỹ phát hiện hồi tháng 7/2021, bên cạnh “120 bãi hầm tên lửa” đươc nghĩ rằng đang được xây dựng ở tỉnh Cam Túc gần đó, theo Trọng tâm James Martin chuyên tìm hiểu về Không thông dụng vũ khí bài trừ đồng loạt.

Giải trình FAS nhận xét, hai “bãi hầm tên lửa” này cho thấy “sự mở rộng đáng kể kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc cho tới nay”.

Trước đây, một số hãng truyền thống Trung Quốc bác bỏ thông tin về bãi hầm hoả tiễn ở Cam Túc, nghĩ rằng đây chỉ là trang trại điện gió nhưng phát ngôn này còn chưa được Bắc Kinh công nhận.

Adam Ni – Giám dốc Trọng tâm Cơ chế Trung Quốc có trụ sở ở Canberra, nhận định việc phát hiện hai “bãi hầm tên lửa” đó là chứng cớ khá thuyết phục về ý định của Trung Quốc mở rộng đáng kể kho hạt nhân của mình, ở vận tốc mau hơn dự đoán của nhiều nhà nghiên cứu.

Theo giải trình FAS, Trung Quốc trong nhiều thập kỷ đã vận hành khoảng 20 hầm hoả tiễn đạn đạo liên lục địa (ICBM) sử dụng nhiên liệu lỏng gọi là hoả tiễn Đông Phong 5 (DF-5), còn lúc này nước này có lẽ đang gia đường hầm phóng với số lượng gấp 10 lần, có thể để phân phối nơi chứa cho hoả tiễn đạn đạo liên lục địa tiên tiến nhất của họ – DF-41.

Giải trình nhận xét tiếp: “Chương trình hầm tên lửa của Trung Quốc tạo ra dự án xây dựng quy mô lớn nhất kể từ khí có hoạt động xây dựng hầm tên lửa của Mỹ và Liên Xô trong Chiến tranh Lạnh… Số lượng hầm mới của Trung Quốc đang được xây dựng vượt quá số lượng ICBM đặt trong hầm do Nga vận hành và chiếm hơn một nửa quy mô toàn bộ lực lượng ICBM của Mỹ.

Quá trình xây dựng nhanh chóng nói trên nếu là đúng thì sẽ đặt ra câu hỏi về việc liệu Trung Quốc vẫn cam kết giữ kho vũ khí hạt nhân của mình ở mức tối thiểu để răn đe đối thủ của mình trước ý đồ tấn công. Bắc Kinh đã theo đuổi cam kết này kể từ khi thử nghiệm nổ quả bom hạt nhân đầu tiên vào thập niên 1960.

Trong lịch sử, quan điểm “răn đe tối thiểu” đã giữ kho vũ khí hạt nhân Trung Quốc ở mức tương đối thấp. Viện nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm ước tính Trung Quốc hiện nay sở hữu khoảng 350 đầu đạt hạt nhân, chỉ là phần nhỏ lẻ so với còn số 5.550 đầu đạt hạt nhân mà Mỹ sở hữu và 6.255 đầu đạn hạt nhân mà Nga có.

Xem Thêm  Bí ẩn: Vũ trụ có bao nhiêu hành tinh? Rộng bao nhiêu?

Nhưng theo Viện nghiên cứu nói trên, số lượng đầu đạn hạt nhân của Trung Quốc đã tăng trong các năm gần đây từ mức chỉ có 145 đầu đạn vào năm 2006. Lầu Năm Góc thì dự báo kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc “tăng ít nhất gấp đôi về quy mô” trong thập kỷ tới.

Drew Thompson – cựu quan chức Bộ Quốc phòng Mỹ, chia sẻ: “Vị trí lực lượng hạt nhân Trung Quốc đã nâng lên điều độ trong 10 năm qua. Bên cạnh các giàn phóng hoả tiễn cơ động trên đường, còn tồn tại thêm oach tạc cơ H-6N có năng lực đưa bom hạt nhân, một hoả tiễn đạn đạo mới có khả năng phóng từ tàu ngầm, & một số lượng tăng trưởng các hầm tĩnh chứa hoả tiễn hạt nhân”.

Một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ nói rằng việc xây dựng nói trên thực sự gây quan ngại sâu sắc và cho thấy Trung Quốc đang đi trệch hướng khỏi chiến lược hạt nhân dựa trên sự răn đe tối thiểu. Theo phát ngôn viên này, các cường quốc hạt nhân cần “chuyện trò trực tiếp với nhau về khả năng giảm các mối đe dọa từ hạt nhân & tránh các tính toàn nhầm, vì lợi nhuận của toàn bộ các bên”.

Chính sách răn đe tối thiểu của Trung Quốc đã thay đổi?

Báo cáo FAS cho hay, việc tạo ra 250 hầm tên lửa mới sẽ đưa Trung Quốc ra khỏi nhóm “răn đe tối thiểu”.

Các tác giả Matt Korda và Hans Kristensen viết: “Việc xây dựng nói trên chẳng thể là ‘tối thiểu’ & có lẽ như này là một phần trong cuộc đua tăng cường vũ khí hạt nhân nhằm đối đầu tốt hơn với các địch thủ của Trung Quốc”.

Hai người này cho biết thêm: “Việc xây hầm phóng hoả tiễn có khả năng sẽ đổ thêm dầu vào căng não quân sự, tăng trưởng thêm nỗi e dè về các ý đồ của Trung Quốc, củng cố thêm các lập luận nghĩ rằng làm chủ & giới hạn vũ khí là điều ngây thơ, & rằng Mỹ & Nga không nên giảm kho vũ khí của mình thêm nữa mà thay vào đó họ phải bố trí lại để tính đến thực tiễn Trung Quốc tăng cường sức mạnh hạt nhân của mình”.

Trong khi đó, giới chức Trung Quốc liên tục lặp lại rằng nước này sẽ không sử dụng vũ khí hạt nhân trừ phi bị tấn công trước và rằng lực lượng hạt nhân của họ được duy trì ở “mức tối thiểu đủ để bảo vệ an ninh đất nước”.

Hồi tháng 1/2021, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh khẳng định “đây là cơ chế căn bản nhất quán của chính phủ Trung Quốc”.

Xem Thêm  Siêu trăng là gì? Việt Nam sẽ đón siêu trăng vào thời điểm nào trong năm 2021? (2021) ⭐️ Wiki ADS ⭐️

Theo chính sách trên, lực lượng hạt nhân Trung Quốc cần một năng lực phản công tin cậy dùng làm răn đe tối thiểu. Ý tưởng ở đây là bảo đảm với các đối thủ của họ rằng Bắc Kinh sẽ đủ khả năng phản ứng lại một cuộc tấn công hạt nhân từ bên ngoài bằng một đòn phản kích mạnh mẽ, khiến đối phương chùn bước.

Nhưng theo giới phân tích, ngưỡng “tối thiểu” này có vẻ đang thay đổi. Truyền thông nhà nước Trung Quốc cũng không ngại nói tới điều này.

Một xã luận của tờ Thời báo Hoàn cầu của Trung Quốc đăng hôm 2/7 viết: “Mỹ mong muốn Trung Quốc bám lấy chủ trương răn đe tối thiểu. Nhưng mức tối thiểu sẽ biến đổi khi tình hình an ninh của Trung Quốc biến đổi”.

Bài xã luận này cổ xúy cho Trung Quốc gia tăng sự răn đe hạt nhân của mình trong bối cảnh “Mỹ gây áp lực quân sự lên Trung Quốc”, đồng thời chỉ ra rằng bản thân Mỹ có “ít nhất 450 hầm phóng hoả tiễn”.

Bài xã luận này cũng đề cập khả năng nổ ra đối đầu quân sự giữa Mỹ và Trung Quốc quanh vấn đề Đài Loan và rằng khi ấy nếu Trung Quốc có đầy đủ năng lực hạt nhân để răn đe Mỹ thì đó sẽ là nền tảng cho ý chí dân tộc Trung Quốc.

Chuyên gia Ni của Trung tâm Chính sách Trung Quốc cho rằng chiến lược hạt nhân của Bắc Kinh vẫn là răn đe chứ không phải là tấn công trước nhưng đánh giá của Bắc Kinh về vị trí chiến lược đã thay đổi trong bối cảnh quan hệ với Mỹ xấu đi. Cảm giác bất an khiến Trung Quốc đẩy mạnh mở rộng năng lực hạt nhân.

“Trò chơi vỏ sò” để che giấu mục tiêu

“Bãi hầm phóng hạt nhân mới” trải dài trên 309km2 đất khô cằn gần thành phố Hami ở vùng phía đông của Tân Cương. cách “bãi hầm đầu tiên” ở Cam Túc là khoảng 380km về phía tây bắc.

Kristensen – Giám đốc Dự án Thông tin Hạt nhân tại FAS, nhận xét rằng các “bãi hầm hạt nhân” mới này sẽ cách bờ biển Trung Quốc đủ xa để các tên lửa hành trình thông thường phóng từ tàu chiến đối phương ở Thái Bình Dương không thể đánh tới được.

Kristensen viết tiếp: Do vậy, chủ yếu chỉ có các tên lửa đạn đạo mới đánh tới được các bãi hầm này, như tên lửa Trident (do tàu ngầm tên lửa đạn đạo lớp Ohio mang).

Giới phân tích nhận định rằng số 350 vũ khí hạt nhân của Trung Quốc được phân đều ra các hệ thống phóng cơ động trên bộ, đội tàu ngầm tên lửa và các máy bay ném bom có năng lực mang thả bom hạt nhân. Như vậy không phải hầm tên lửa nào cũng sẽ được trang bị một quả tên lửa gắn đầu đạn hạt nhân.

Xem Thêm  Nhật Thực Lai

Thay vào đó, Trung Quốc sẽ áp dụng thủ thuật “trò chơi vỏ sò”, di chuyển ngẫu nhiên các tên lửa giữa các hầm phóng, khiến đối phương khó xác định mục tiêu.

Các hầm phóng của cả “hai bãi” được bố trí cách nhau 3lm theo dạng lưới để có thể di chuyển tên lửa một cách nhanh chóng giữa các hầm.

Tuy nhiên, giới chuyên gia của Trung Quốc bác bỏ nhận định trên. Cựu giảng viên của Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) Song Zhongping nói rằng việc dùng các hầm phóng cố định ở mặt đất là di sản của Chiến tranh Lạnh và hiện nay đã bị coi là “lỗi thời”. Ông nói, sự nhấn mạnh hiện tại nằm ở bệ phóng di động với điều mấu chốt là đảm bảo không dễ bị tấn công.

Rủi ro chạy đua vũ trang hạt nhân

Trong giải trình của mình, Kristensen & Korda thông báo Mỹ & các nước khác về khuynh hướng tăng cường kho vũ khí hạt nhân của họ để ứng phó với năng lực Trung Quốc tăng trưởng.

Giải trình nghĩ rằng ngày cả khi các bãi hầm phóng hoả tiễn mới này đã hoạt động được ngay thì kho hạt nhân Trung Quốc vẫn bé bỏng hơn nhiều đối với kho của Nga & Mỹ.

Giải trình nhận đinh, nếu Mỹ mà tăng trưởng vũ khí hạt nhân của mình thì Trung Quốc có thể làm tương đương.

Thompson – Chuyên Viên tại Đại học Đất nước Singapore, bảo rằng họ quan ngại về thực trạng thiếu hội thoại cấp chính phủ giữa Mỹ & Trung Quốc về vấn đề hạt nhân, nhất là trong cục diện vị trí hạt nhân của Trung Quốc biến đổi. Theo ông này, hội thoại như thế là cần thiết so với cả hai bên, nhằm giúp họ hiểu học thuyết & hướng nhìn của nhau, từ đó làm giảm rủi ro hiểu lầm & tính toán nhầm.

Tuần trước, Louie Reckford – một cố vấn cơ chế tại nhóm Foreign Policy for Americ, mời chào chính quyền của Tổng thống Mỹ Biden hãy phấn đấu mang Trung Quốc ngồi vào bàn thương thảo về vũ khí hạt nhân.

Reckford nghĩ rằng cần tăng cường mức độ sáng tỏ & hội thoại để giảm sự bất trắc của vũ khí hạt nhân. Theo ông, Mỹ không nên tác động tiêu pha cho vũ khí hạt nhân vì điều này sẽ khiến cho quan niệm của Trung Quốc thêm rắn rỏi./.

By ads_law

Trả lời