LTS: Đêm 8/3 rạng sáng 9/3 tới, những người yêu thiên văn trên toàn cầu sẽ lại có thời dịp ngắm nhìn hiện tượng kỳ thú: nhật thực toàn phần. Riêng với Viet Nam, đây là nhật thực thứ 6 (nhưng không “toàn phần”) mà tất cả chúng ta có thể xem xét được trong thế kỉ 21.

Nhân buổi lễ mới lạ này, anh Đặng Tuấn Duy, Chủ nhiệm CLB Thiên văn Nghiệp dư Thành Phố Hồ Chí Minh (HAAC) đã viết riêng cho chúng tôi một ebook công phu dài 3500 chữ. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Phần 1: Khái quát về Nhật thực toàn phần ngày 9/3/2016

Vào sáng ngày 09/03/2016, một khu vực mênh mông tại Châu Á Thái Bình Dương, bao gồm Indonesia- Malaysia- phần nhiều Đông Nam Á & Australia sẽ xem xét được nhật thực một phần.

Trong lúc đó, hiện tượng rất đáng Note – Nhật thực toàn phần sẽ chỉ được xem xét tại các khu vực nằm trong một dải hẹp (bề rộng biến đổi từ 94 km tới 155.1 km) xuất phát từ Ấn Độ Dương (phía tây đảo Sumatra) lúc Mặt trời mọc.

Sau đó chủ đạo đi ngang qua một số vùng trên cương vực của Indonesia rồi tiếp tục vượt ra ngoài Thái Bình Dương trước khi chấm dứt ở khu vực phía bắc Thái Bình Dương (phía bắc đảo Hawaii).

Nhật thực cực đại (greatest eclipse) diễn ra theo phán đoán của NASA vào lúc 01:57:12 UT (tức 8:57:12 AM giờ Viet Nam).

Pha toàn phần cực đại (greatest duration) diễn ra vào lúc 1:56:52 UT, tức 8:56:52 giờ Viet Nam.

Chú ý, pha toàn phần (totality duration: tức là khoảng thời gian Mặt trăng che khuất hoàn toàn Mặt trời) dài hay ngắn còn tùy thuộc vào vào vị trí xem xét.

Xem Thêm  [Wiki] Tàu con thoi là gì? Chi tiết về Tàu con thoi update 2021

Vào khoảng gần 2 phút ở những khu vực phía đông của Indonesia cho tới cực đại 4 phút 9 giây tại Micronesia’s Woleai Atoll lúc 1:56:52 UT.

Indonesia, Malaysia, Phillipines & Papua New Guinea sẽ xem xét được nhật thực một phần có độ che phủ to hơn 50%.

Trong lúc đó Cambodia, Thailand, Myanmar, Trung Quốc, Nhật Bản, Australia & Viet Nam chủ yếu sẽ xem xét được nhật thực một phần với độ che phủ bé hơn hay gần kề 50%.

Nhật thực một phần ngày 26/01/2009 tại Viet Nam- ảnh HAAC

Dải toàn phần sẽ đi ngang qua các tp/khu vực của Indonesia như Palembang ở phía Nam đảo Sumatra, Tanjung Pandan (Sumatra); Palangkaraya, Balikpapan (Kalimantan); Palu (Central Sulawesi); Ternate (North Maluku) & Sofifi (Papua).

Nhật thực toàn phần là một hiện tượng hiếm gặp, theo ước tính nhiều khi tất cả chúng ta chưa chắc đã có thời dịp xem xét một lần trong đời (tại Viet Nam, đã diễn ra nhật thực toàn phần lần gần nhất ngày 24/10/1995).

Do Viet Nam nằm ngoài dải xem xét toàn phần lần này, & Indonesia là nơi có điều kiện xem xét tốt nhất, hãy ghé thăm các tp kể trên để ngắm nhìn hiện tượng rất đáng Note này.


Nhật thực toàn phần và diễn biến

Nhật thực toàn phần & tình tiết

Nhật thực là gì?

Hiện tượng nhật thực xảy ra khi Mặt trăng đi ngang qua giữa Địa cầu & Mặt trời, hiện tại khi nhìn từ Địa cầu, hình như Mặt trăng che khuất một phần hay toàn thể Mặt trời.

Nhật thực hình khuyên xảy ra hàng năm khi địa cầu ở địa điểm gần nhất đối với mặt trời & mặt trăng ở địa điểm xa nhất đối với trái đất.

Xem Thêm  Nghiên cứu kết hợp ảnh vệ tinh quang học sentinel 2 và dữ liệu radar sentinel 1 xác định trữ lượng

Do vậy Mặt trăng không đủ lớn để che khuất toàn thể Mặt trời & hai vùng nửa tối tạo thành bởi Mặt trăng sẽ mở rộng hơn đối với khi nhật thực toàn phần, song song xen phủ nhau tạo ra một vùng gọi là vùng bóng tối giả.

Dân cư những vùng trên địa cầu bị vùng bóng tối giả này quét qua sẽ xem xét được nhật thực hình khuyên, còn trong vùng nửa tối sẽ xem xét được nhật thực một phần.


So sánh giữa nhật thực toàn phần (trái) và nhật thực hình khuyên (phải). Nếu đứng trong vùng bóng tối (a), vùng bóng tối giả (b) và vùng bóng nửa tối (c) thì sẽ quan sát được tương ứng nhật thực toàn phần, hình khuyên và một phần. Đồ họa: HAAC.

So sánh giữa nhật thực toàn phần (trái) & nhật thực hình khuyên (phải). Nếu đứng trong vùng bóng tối (a), vùng bóng tối giả (b) & vùng bóng nửa tối (c) thì sẽ xem xét được tương ứng nhật thực toàn phần, hình khuyên & một phần. Đồ họa: HAAC.


Hình ảnh mô phỏng quỹ đạo của Mặt trăng khi diễn ra nhật thực, vùng bóng tối và vùng nửa tối tạo ra bởi Mặt trăng

Hình ảnh mô phỏng quỹ đạo của Mặt trăng khi diễn ra nhật thực, vùng bóng tối & vùng nửa tối tạo thành bởi Mặt trăng


Bức ảnh minh họa dải toàn phần (path of totality) màu đỏ, vùng tối (umbra) là vòng tròn màu đen, vùng nửa tối (penumbra) là các vòng tròn đồng tâm màu tối.

Bức ảnh minh họa dải toàn phần (path of totality) màu đỏ, vùng tối (umbra) là vòng tròn màu đen, vùng nửa tối (penumbra) là các vòng tròn đồng tâm màu tối.

​Bức ảnh trên cho thấy, các tp/khu vực như Palembang ở phía Nam đảo Sumatra, Tanjung Pandan (Sumatra); Palangkaraya, Balikpapan (Kalimantan); Palu, Ternate & Sofifi, nằm trên dải màu đỏ nên xem xét được nhật thực toàn phần.

Viet Nam tất cả chúng ta chỉ nằm trong vùng nửa tối nên xem xét được nhật thực một phần mà thôi, càng xa dải toàn phần màu đỏ thì mức độ che phủ càng nhỏ dần.

Clip mô phỏng trực quan về nhật thực, đường di chuyển & độ che phủ:

Clip mô phỏng độ che phủ của Nhật thực toàn phần trên Thái Bình Dương

Clip mô phỏng đường di chuyển của Nhật thực toàn phần

Xem Thêm  203. Thần thoại về nhật thực, nguyệt thực ở Việt Nam và Đông Nam Á

Xem xét nhật thực tại Viet Nam: Toàn thể công cuộc nhật thực, & địa điểm đạt nhật thực cực đại – Greatest Eclipse. Credit: NASA’s GSFC

Toàn thể công cuộc nhật thực, & địa điểm đạt nhật thực cực đại- Greatest Eclipse. Credit: NASA’s GSFC

Toàn bộ các tỉnh thành tại Viet Nam đều có thể xem xét được lần nhật thực này, không những thế tất cả chúng ta chỉ xem xét được nhật thực một phần mà thôi.

Tại Viet Nam, khu vực xem xét được nhật thực lý tưởng đặc biệt là các tỉnh thành phía Nam- càng đi lên phía bắc độ che phủ cực đại sẽ giảm dần;

Cà Mau là bản địa xem xét nhật thực có độ che phủ cực đại lớn nhất (tại Tp Cà Mau là 57.6%), Tp Sài Gòn (52.2%), Đà Nẵng (36.2%), trong lúc tại Hà Nội chỉ còn (22.3%).

Tất cả chúng ta có thể khởi đầu xem xét nhật thực không lâu sau khoảng thời gian Mặt trời mọc.

Vào ngày 09/03/2016 tới đây, thời điểm nhật thực đạt cực đại diễn ra là vào buổi sáng sớm lúc 7:30AM, khi Mặt trời mọc chưa đủ cao; do đó thời tiết đóng vai trò hết sức trọng yếu.

Người xem xét cần tìm các khu vực có góc xem xét về hướng đông thật trống (tránh bị đồi núi, cây cối, nhà cao tầng che khuất), & mơ ước rằng trời sẽ ít mây tại nơi xem xét.

Xem Phần 2: Hiệu ứng Nhẫn kim cương trong Nhật thực toàn phần là gì?, TẠI ĐÂY

Xem Phần 3: Xem nhật thực toàn phần 9/3: Để không “mù mắt” hãy nhớ điều này! [Độc quyền], TẠI ĐÂY

By ads_law

Trả lời