Phạm Tuân là phi công, phi hành gia. Ông là người trước nhất của viet nam & châu Á cất cánh lên vũ trụ vào năm 1980 trong chương trình Interkosmos của Liên Xô. Ông cũng là một trong số ít người nước ngoài được trao tặng danh hiệu Người hùng Liên Xô.

Phạm Tuân sinh ngày 14 tháng 2 năm 1947 tại xã Quốc Tuấn, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình. Ông đi bộ đội, được tuyển vào binh chủng Không quân Nhân dân viet nam năm 1965; tốt nghiệp Trường phi công quân sự ở Liên Xô năm 1967 & trở thành sỹ quan lái máy cất cánh chiến tranh của Trung đoàn Không quân Sao Đỏ, gia nhập chiến tranh bảo vệ vùng trời miền Bắc viet nam trong giai đoạn Đại chiến viet nam.

Giữa năm 1972, ông là 1 trong 12 phi công được chọn để huấn luyện lái tiêm kích cất cánh đêm, chuẩn bị cho việc đánh B-52 (tiêm kích cất cánh đêm yêu cầu kỹ thuật cao hơn nhiều đối với lái tiêm kích ban ngày).

Trong thời gian từ 18 đến 29 tháng 12 năm 1972, máy cất cánh Mỹ đánh phá miền Bắc dữ dội, Phạm Tuân xung phong trực chiến liên tục, nhiều khi suốt cả ngày đêm. Đồng chí luôn chủ động xin được bay đánh máy cất cánh B-52 của địch. Đêm 18-12-1972, khi được lệnh bay, mặc cho máy cất cánh địch đang đánh phá sân cất cánh, Phạm Tuân lập tức vận động qua hố bom đến nơi để máy cất cánh & mau lẹ bay. Địch phóng hoả tiễn khi phát hiện máy cất cánh của đồng chí cất cánh lên. Điềm tĩnh tránh hoả tiễn địch, Phạm Tuân đến khu vực chiến tranh kịp thời. Khi được lệnh bay xuống, máy cất cánh địch vẫn đang đánh sân cất cánh, hệ thống thông tin liên lạc, đèn dấu, đường băng sân cất cánh hỏng, đồng chí vẫn bay xuống an toàn.

Vào đêm 27 tháng 12 năm 1972, nhiều tốp máy cất cánh B-52 từ hướng tây bắc cất cánh vào đánh phá Hà Nội. Được lệnh bay, Phạm Tuân lập tức tiếp cận khu vực có máy cất cánh địch, xin công kích. Bây giờ, máy cất cánh F4 cất cánh ở nhiều độ cao, bảo vệ B-52 rất chặt chẽ, đồng chí đã kiêu dũng xông thẳng vào tốp B-52, bắn 2 quả hoả tiễn, hạ tại chỗ 1 chiếc, trở về bay xuống an toàn.

Do thành tựu này, ngay sáng hôm sau (tức sáng 28/12) ông đã được Đại tướng Võ Nguyên Giáp gửi điện khen. Ông được phong danh hiệu Người hùng Lực lượng vũ trang nhân dân viet nam ngày 3 tháng 9 năm 1973, khi đó ông còn đang là Đảng viên, Thượng úy, Trung Đội trưởng thuộc Đại đội 5, Trung đoàn 921, Sư đoàn Không quân 371, Bộ Tư lệnh Phòng không – Không quân. Phạm Tuân chia sẻ, chiến công của ông có “80% là may mắn”, nhưng may mắn bước này là có thời dịp, & phải biết chớp lấy thời dịp đó thì mới làm ra chuyện. Ông cho biết:

Xem Thêm  Thiên cung là gì – Trạm vũ trụ mang tham vọng cả về khoa học kỹ thuật lẫn chính trị của Trung Quốc

Năm 1980, Phạm Tuân khi đó mới 33 tuổi đã biến thành người trước nhất của viet nam & châu Á cất cánh vào vũ trụ. Cơ may này đến với ông khi năm 1977 Phạm Tuân được cử sang Liên Xô học tại Học viện Không quân Gagarin. Năm sau ông được chuyển loại sang cất cánh vũ trụ. Phạm Tuân được chọn vào đội cất cánh quốc tế thứ sáu trong chương trình Interkosmos của Liên Xô ngày 1 tháng 4 năm 1979. Khi chọn phi công vũ trụ, phía Liên Xô kiểm soát toàn bộ phi công & kỹ sư viet nam nhưng chỉ chọn được 3 vì nhiều người không vượt mặt được các bài kiểm soát thể lực.

Người hùng Phạm Tuân cho biết, tàu vũ trụ cất cánh quanh địa cầu trong điều kiện không có khí quyển, không trọng lượng. Để bảo đảm chuyến cất cánh trong vũ trụ, phi công phải chịu đựng được sự tăng trọng tải khi con tàu được phóng lên, chịu được không trọng lượng khi tàu cất cánh quanh vũ trụ; thích ứng với vận tốc & độ quay của con tàu. Tức là hệ thống tiền đình của phi công phải thích ứng được với điều kiện đặc biệt mà dưới đất không có.

“Ô tô tốc độ thường là 120 – 150 km một giờ, máy bay là 900 km một giờ nhưng tàu vũ trụ có vận tốc 7,92 km một giây. Với tốc độ đó, hệ thống tiền đình của chúng ta chưa bao giờ thu nhận khi ở mặt đất. Ngoài ra, con người ở vị trí cân bằng về lực nên mất sức hút của trái đất, máu không lưu thông bình thường mà đưa lên đầu nhiều hơn xuống chân”, ông nghiên cứu.

Ông chia sẻ, lái máy cất cánh chiến tranh, máy cất cánh vận chuyển chỉ kéo dài vài tiếng & trên đường cất cánh có thể bay xuống nhưng cất cánh trong vũ trụ không phải khi nào cũng bay xuống được. Có khi mong muốn bay xuống chỗ đó lại chệch sang chỗ khác nên phi công vũ trụ phải bảo đảm đủ sức khỏe, sáng suốt để điều khiển con tàu an toàn.

Miệt mài luyện tập sức khỏe trong một năm rưỡi trước khi ngồi lên con tàu vũ trụ, người hùng Phạm Tuân nhớ bài tập trước nhất là ly tâm. Phi công ngồi trên một cái ghế được đặt với 1 cánh tay đòn dài khoảng 5 – 7m & quay tròn. Việc này sẽ tạo nên quá tải, lực đè lên người phi công khoảng 5-10-12 lần trọng lượng thân thể. Mục đích của bài tập là để kéo máu trong thân thể dồn xuống dưới, để xem khi não thiếu máu thì sức chịu đựng của người đó ra sao.

Xem Thêm  Kết thúc chương trình tàu con thoi của Mỹ sau 30 năm:Lịch sử đã sang trang

Bài tập thứ 2 là quay tiền đình. Phi công ngồi trên ghế được quay tròn, cứ 3 giây lại cúi đầu xuống tạo cánh tay đòn mang máu lên não, 3 giây lại ngẩng đầu lên để máu tụt xuống. Nếu bình bình đi lại thì đầu quay 15-20 độ mỗi giây, nhưng trong trường hợp này thì quay liên tục khiến đầu óc rối loạn. Khi thi tuyển, mỗi người phải ngồi 10 phút trên ghế, nhưng nhiều người chỉ ngồi 5-7 phút thì bị nôn.

1 giờ 33 phút ngày 23/7/1980 (giờ Hà Nội), Phạm Tuân cùng nhà du hành vũ trụ Xô Viết Viktor Vassilyevich Gorbatko được phóng vào không gian từ sân cất cánh vũ trụ Baikonur trên tàu Soyuz 37. Tốc độ phóng nhích dần từ 0 đến 7,92 km một giây, lên đến độ cao 300 km thì tàu cất cánh đồng thời với địa cầu & đạt tốc độ cao nhất. & họ trở về Địa cầu ngày 31 tháng 7 trên tàu Soyuz 36. Họ thực hiện trách nhiệm trên trạm không gian Salyut 6 cùng với hai nhà du hành vũ trụ Xô viết khác.

Hành trang ông đưa theo là ảnh gia đình, vợ con, phong thư, ảnh Chủ tịch Sài Gòn, Tổng bí thư Lê Duẩn, một nắm đất Ba Đình, bản Tuyên ngôn độc lập, chúc thư của Chủ tịch Sài Gòn, cờ viet nam & cờ Nga…. Toàn bộ sẽ được đóng dấu trạm vũ trụ & đưa trở về mặt đất.

Khi cất cánh trời đang tối & lúc thấy ánh sáng thì con tàu đã vào vùng biển Nhật Bản, rồi sau đó ông chứng kiến hình ảnh địa cầu… Với vai trò phi công thực nghiệm, kỹ sư của con tàu, Phạm Tuân ngồi ở địa điểm lái phụ, chịu bổ phận toàn thể thông số kỹ thuật,bảng điều khiển của tàu. Khi có tình huống nguy cấp thì ấn những nút giúp lãnh đạo giải quyết.

Con tàu vũ trụ đi 9 phút thì lên đến quỹ đạo & một ngày sau mới lắp ráp xong trạm vũ trụ. Tại đây, hai phi công cùng làm việc, thực hiện các thực nghiệm trong thực trạng không trọng tải; xem xét mặt phẳng địa cầu xem mũi đứt gãy để dự đoán địa điểm các mỏ khoáng sản; xem xét hướng chảy của sông, vùng biển chăm chú nhiều cá để chỉ dẫn ngư dân; xem xét các hành tinh xa… Phạm Tuân cũng tiến hành các thực nghiệm thực vật trên bèo hoa dâu. Ông còn chụp hình quốc gia viet nam từ quỹ đạo Trái Đất. Người hùng Phạm Tuân đã ở trong không gian trong vòng 7 ngày, 20 giờ 42 phút & thực hiện tổng cộng 142 vòng quỹ đạo quanh Trái Đất.

Xem Thêm  Các hành tinh trong hệ Mặt Trời và sự thật đáng kinh ngạc

Phạm Tuân cho biết: Chuyện đưa bèo đi là do đội ngũ các nhà khoa học quyết định, chứ ông chẳng thể thích đưa gì thì đưa. Bèo hoa dâu dễ sinh sôi nảy nở, hút khí cacbonic, sản ra đời oxy. Trên vũ trụ lại có rất nhiều tia nhiễm xạ có ảnh hưởng lên loài người, lên loài vật tạo thành sự đột biến sinh học, & đưa bèo hoa dâu lên là để phục vụ mục đích tìm hiểu này.

Với thành tựu này, ông được trao tặng danh hiệu Người hùng Lao động viet nam năm 1980 kèm theo Huân chương Sài Gòn ở tuổi 33, cấp bậc Trung tá. Cùng năm đó, ông cũng vinh dự trở thành một trong những người nước ngoài trước nhất được trao tặng danh hiệu Người hùng Liên Xô, kèm theo Huân chương Lê nin. Như thế ông là người viet nam duy nhất ba lần được trao tặng danh hiệu Người hùng (Người hùng Lực lượng vũ trang nhân dân & Người hùng Lao động của viet nam, Người hùng Liên Xô).

Ông tốt nghiệp Học viện Không quân Gagarin (Liên Xô) năm 1982.

Năm 1989 ông là Phó Tư lệnh Chính trị Quân chủng Không quân. Từ năm 1999, ông đưa quân hàm Trung tướng của Không quân viet nam, giữ chức Tổng cục trưởng Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng trực thuộc Bộ Quốc phòng (từ năm 2000).

Năm 2002, ông được bầu làm Chủ tịch Bank Thương mại Cổ phần Quân đội; cùng lúc giữ những chức phận trọng yếu trong các trung tâm tư vấn du học trực thuộc bank này.

Năm 2008, Phạm Tuân về hưu theo quyết định của Chính phủ.

Người hùng Phạm Tuân đã lập nên hai kỷ lục không khi nào bị phá: Người lái máy cất cánh chiến tranh trước nhất bắn rơi B52 & cũng là người châu Á trước nhất cất cánh vào vũ trụ.Hai kỷ lục khiến cả toàn cầu ngỡ ngàng ấy là những phấn đấu phi thường của Phạm Tuân cùng với công lao của quốc gia Liên Xô, mà lúc này nói lại hai từ đó, biết bao người vẫn bồi hồi xúc động.

Lê Khiêm (thống kê)

Nguồn:

“Anh hùng Phạm Tuân”, , Tập II, H.: Lao động; Quân đội nhân dân, 2000, tr.1181.

By ads_law

Trả lời