Ngày 24 tháng 7 năm 1965, vào lúc 14 giờ 25 phút, Thượng úy Quân đội Liên Xô Vladislav Konstantinov đã bấm nút kích hoạt cuộc tấn công bằng tổ hợp hoả tiễn phòng không S-75 Dvina.

Và trên khung trời viet nam, cách Hà Nội 50 km về phía đông bắc, lần trước hết trong lịch sử, các hoả tiễn đã cất cánh lên cao. Ba quả hoả tiễn đã tiêu diệt ba chiếc Phantom của Mỹ.

Lịch sử tổ hợp hoả tiễn phòng không Dvina kể từ khi ra đời

Các tổ hợp Dvina đã trở thành nền tảng cho lực lượng phòng không Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Nhờ các đặc điểm kỹ thuật & kiến trúc, tổ hợp này có thể được triển khai ở địa điểm đại chiến trong vòng bốn đến năm giờ & được tháo dỡ trong bốn giờ. Vận tốc di chuyển của tổ hợp khi hành quân lên đến 20 km/giờ.

Tổ hợp Dvina được thiết kế như hệ thống cơ động, có thể đơn giản triển khai gần bất kỳ đối tượng nào mà máy cất cánh đối phương có thể không kích. Tổ hợp Dvina có khả năng tiêu diệt các loại máy cất cánh đại chiến hồi bấy giờ của các nước phương Tây. Hiệu quả của tổ hợp này đã làm các Chuyên Viên quân sự ngạc nhiên. Dvina đã bài trừ các mục tiêu cất cánh với vận tốc lên đến 1.500 km/giờ ở độ cao từ 3 đến 22 km. Không một hệ thống pháo phòng không nào có những đặc tính như thế.

Các tổ hợp Dvina đã hiện ra trong biên chế của quân đội Liên Xô trong thời điểm tháng 11 năm 1957. Ngay sau đó, Dvina đã lập những chiến công đầu tiên, & chẳng những trên khung trời Liên Xô. Thành công đại chiến đầu tiên của Dvina đã được ghi nhận vào ngày 16 tháng 11 năm 1959, khi một khinh khí cầu của Mỹ được phóng với mục đích trinh sát bị bắn rơi ở khu vực Volgograd. Bên cạnh đó, một số cựu binh phòng không nghĩ rằng, lần ra trận đầu tiên của tổ hợp hoả tiễn Dvina đã diễn ra một tháng trước đây không phải ở Liên Xô mà ở Trung Quốc, một số tổ hợp đã được chuyển nhượng cho nước này ngay trước đây. Ngày 7 tháng 10 năm 1959, tại khu vực Bắc Kinh, ba quả hoả tiễn đã bắn hạ chiếc máy cất cánh trinh sát cao tốc của chính sách Tưởng Giới Thạch ở độ cao 21 km. Vào ngày 1 tháng 5 năm 1960, một chiếc máy cất cánh trinh sát U-2 của Mỹ đã xâm phạm không phận Liên Xô và cất cánh từ đông sang tây qua một nửa bờ cõi của quốc gia. Pháo phòng không không có khả năng bắn hạ nó. Tại vùng Urals, cái máy cất cánh đã bị phá hủy bởi quả hoả tiễn trước hết của tổ hợp Dvina. Hai năm rưỡi sau, vào đỉnh điểm của “cuộc khủng hoảng Caribe”, các tổ hợp hoả tiễn Liên Xô đóng tại Cuba đã tiêu diệt cái máy cất cánh U-2 thứ hai.

Tên lửa Dvina tại viet nam

Trong thời điểm tháng 2 năm 1965, khi các nhà chỉ huy của Liên Xô & viet nam tán đồng tại Hà Nội về việc Liên Xô sẽ tăng viện quân sự quy mô lớn cho nước viet nam Dân chủ Cộng hòa, đã không phát sinh thắc mắc phải sử dụng loại hoả tiễn nào để bảo vệ nước cộng hòa. Tổ hợp Dvina có khả năng tiêu diệt toàn bộ các loại máy cất cánh mà các nước phương Tây sở hữu vào thời điểm đó, cũng như các loại vũ khí tấn công đường không đầy hứa hẹn mà tạp chí phương Tây mang tin. Tổ hợp Dvina đã tước đi thời cơ của các phi công Mỹ cất cánh “thoải mái” ở độ cao hơn 3 nghìn mét. Để thực hiện nhiệm vụ, các phi công Mỹ phải cất cánh ở độ cao thấp hơn nhiều, do vậy các máy cất cánh trở thành mục tiêu dễ bị tổn thương bằng hỏa lực của các hệ thống phòng không.

Xem Thêm  Sáp nhập và thôn tính (M&A) trong ngành Ngân hàng: Thương hiệu sẽ ra sao???

© Flickr / brewbooks

Hoả tiễn của Liên Xô S-75 “Dvina”

Tổ hợp Dvina mà Matxcơva bắt đầu cung cấp cho Việt Nam từ mùa xuân năm 1965, đã trở thành hệ thống hoả tiễn phòng không trước hết trên toàn cầu được thực nghiệm trong điều kiện đại chiến thực sự. Vào cuối những năm 1960, Báo chí Hàng không Quân sự Mỹ đã viết: “Đây là thứ vũ khí đáng gờm nhất mà các phi công Mỹ từng gặp”.

Cuộc chiến trước hết của Dvina trên khung trời viet nam

Giải đáp phỏng vấn của Sputnik, ông Vladislav Konstantinov, người gia nhập trận đánh hoả tiễn trước hết ở viet nam, sĩ quan điều khiển hoả tiễn trong tiểu đoàn 63 thuộc Trung đoàn hoả tiễn phòng không số 1 của quân đội Việt Nam, hồi tưởng lại:

Tôi đã đến Hà Nội vào cuối tháng 4 năm 1965 trong thành phần nhóm Chuyên Viên hoả tiễn trước hết của Liên Xô. Khi đó tôi 26 tuổi. Chúng tôi, cũng như các nhóm kế tiếp, đã công tác tại Việt Nam trong một năm – sau đó một nhóm mới đến thay thế chúng tôi. Trách nhiệm chính là đào tạo lính hoả tiễn viet nam. Theo chương trình đã được chứng nhận, thời gian học tập là 4 tháng. Để so sánh, chương trình của Mỹ huấn luyện lính hoả tiễn Thổ Nhĩ Kỳ kéo dài 8 tháng.  Song đứng trước tình hình không quân Mỹ ngày càng điên loạn đánh phá miền Bắc viet nam, Chỉ huy Trọng điểm đào tạo đã thống nhất với Bộ Tư lệnh Phòng không-Không quân rút ngắn thời gian đào tạo xuống còn 2,5 tháng. & trong đêm 23 tháng 7, hai tiểu đoàn của trung đoàn chúng tôi được lệnh di chuyển đến địa điểm. Các bệ phóng đã được cài đặt trong bóng tối. Dân cư bản địa, cả người già, phụ nữ & trẻ con, đã hỗ trợ xây dựng trận địa. Mọi thứ đã sẵn sàng vào buổi sáng. Chúng tôi đã chờ địch. Các sĩ quan Liên Xô điều khiển tên lửa không rời khỏi cabin bằng kim loại chặt chẽ trong 12 giờ – & đây là trong thời điểm tháng Bảy! Nhiệt độ trong cabin lên tới 70 độ. Có những vũng mồ hôi dưới ghế của người điều hành. Do căng não thần kinh & không khí khó thở, một số người ngất xỉu. Nhưng, vào thời điểm trọng yếu, cả nhân loại & kỹ thuật quân sự đều không làm chúng tôi thất vọng. Bốn chiếc Phantom của Mỹ đã cất cánh theo đội hình, có đèn định vị, ở độ cao mà không súng phòng không nào có thể bắn hạ. Và chính các máy cất cánh này đã biến thành mục tiêu trước hết của hoả tiễn Liên Xô. Tiểu đoàn của tôi đã bắn rơi hai chiếc máy cất cánh, tiểu đoàn sát bên bắn rơi một chiếc nữa. Hai phi công Mỹ đã bị tóm gọn. Sau đó, ngày diễn ra trận đánh này – ngày 24 tháng 7 – đã trở thành Ngày hội của lực lượng hoả tiễn phòng không Việt Nam.

“Ký ức về những năm phục vụ ở Việt nam sống mãi trong chúng tôi”

Trong nhóm Chuyên Viên hoả tiễn Liên Xô trước hết đến viet nam có Yuri Demchenko, 27 tuổi. Tại viet nam, ông được bổ nhiệm làm lãnh đạo bệ phóng trong Trung đoàn Hoả tiễn Phòng không số 2 của quân đội Việt Nam.

Trong cuộc phỏng vấn của Sputnik, ông cho biết:

“Ở Việt Nam, tất cả chúng tôi đều trải qua những khó khăn giống nhau: độ ẩm cao bất thường trong khí hậu nhiệt đới, khát nước liên tục, thiếu sản phẩm vệ sinh cá nhân, không có chỗ tắm. Đây là nguyên nhân khiến nhiều chuyên gia mắc bệnh. Hiếm khi những bệnh này có thể được điều trị tại chỗ, vì vậy bệnh nhân phải được gửi đến Liên Xô. Tuy nhiên, so với nhiệm vụ chính của chúng tôi – hỗ trợ các đồng chí Việt Nam – thì tất cả những khó khăn này đã lùi xa. Phục vụ tại Việt Nam là một trong những giai đoạn quan trọng và không thể quên trong cuộc đời quân ngũ của tôi, mà tôi đã hoàn thành với cấp bậc Thiếu tướng. Còn lại từ thời đó có cả những kỷ niệm vui. Khi đến Bệnh viện Trung ương Quân đội ở Hà Nội, tôi vô cùng ngạc nhiên trước khả năng của chú đười ươi bị trói bằng xích vào cột kim loại. Khi người ta mang cho nó ăn, chú đười ươi đứng lên hết cỡ và nói to: “Chào đồng chí!”. Và sau khi ăn những thứ người ta mang theo, nó đặt cái bát rỗng lên đầu, vươn chân phải về phía trước và hét lên: “Đi Hồ Chí Minh!”

Chiến thuật “phục kích” để bắn hạ máy cất cánh Mỹ

Để bài trừ máy cất cánh Mỹ, các Chuyên Viên hoả tiễn Liên Xô đã sử dụng thành công chiến thuật phục kích ngạc nhiên. Sau khoảng thời gian phóng tên lửa, nhà cung cấp rút khí tài và chuyển sang trận địa mới, tại điểm cũ vẫn ngụy trang như thể tiểu đoàn hoả tiễn còn ở đó.

Xem Thêm  Ghi Chép Về Một Hành Tinh Âu Lo [Review sách, Pdf, Ebook]

Ngày 11 tháng 8 năm 1965 đã xảy ra một trận đánh đặc biệt thành công của bộ đội hoả tiễn nhờ chọn tốt vị trí phục kích. Ông Nikolai Kolesnik, Chuyên Viên bệ phóng hoả tiễn, nay là chủ tịch Hội Cựu chiến binh Xô Viết đã công tác ở viet nam, hồi tưởng lại:

Trận địa hoả tiễn được triển khai tại xã Gia sơn, tỉnh Ninh Bình với bổ phận phục kích đánh máy cất cánh Mỹ. Mọi việc  xảy ra trước nửa đêm 10 phút khi bốn chiếc máy cất cánh Mỹ đang cất cánh theo đội hình ở độ cao 3 nghìn mét. Cả bốn máy cất cánh đều bị bắn hạ bởi ba quả tên lửa! Một máy cất cánh đã rơi vì bị trúng các mảnh vỡ của một quả hoả tiễn được phóng từ một trận địa gần đó. Bốn mươi phút sau – thay vì 4 giờ theo tiêu chí! – đơn vị đã rời địa điểm và tiến sâu vào rừng rậm. Ngay sau đó, trên địa điểm bị bỏ hoang đã xuất hiện một “tiểu đoàn tên lửa” của viet nam – dân cư bản địa rất khéo léo chế tác toàn bộ hoả tiễn & các thiết bị khác bằng những thanh tre phủ thảm rơm. Ngày hôm sau, các phi công Mỹ đã phát hiện địa điểm được nghĩ rằng có thật này & quyết định phá hủy nó. Kết quả là có thêm ba cái máy cất cánh Mỹ bị bắn hạ bởi một khẩu đội cao xạ gần đó.

Nhân tiện, hai “pháo đài bay” B-52 trước hết đã bị bắn hạ bởi các hoả tiễn được phóng từ “trận địa phục kích” ở vùng vĩ tuyến 17. Bộ đội tên lửa đã lập chiến công này vào ngày 17 tháng 9 năm 1967.

Thiếu tá Fyodor Ilinykh trở thành bậc thầy về “phục kích” ở viet nam. Đơn vị của ông đã trải qua 18 trận đại chiến, bắn hạ 24 máy cất cánh Mỹ. Thiếu tá Tereshchenko đã trải qua 11 trận đại chiến & bắn rơi 10 máy cất cánh. Thiếu tá Ryzhikh gia nhập 9 trận bắn rơi 8 chiếc. Đại úy Bogdanov cũng bắn rơi 8 máy cất cánh Mỹ trong 10 trận đánh. Xin nhắc lại rằng, đối với tất cả các Chuyên Viên này, chuyến công tác ở viet nam chỉ kéo dài một năm.

Các Chuyên Viên hoả tiễn Liên Xô huấn luyện, đào tạo cho những quân sĩ ưu tú nhất tại viet nam

Cho đến tháng 5 năm 1966, chỉ có các sĩ quan Liên Xô đã thực hiện các cuộc tấn công hoả tiễn vào máy cất cánh địch. Những binh sĩ người Việt phục vụ trong các đơn vị hoả tiễn luôn bên cạnh họ, học hỏi & lắng nghe những kinh nghiệm của các Chuyên Viên quân sự Liên Xô.

Có rất nhiều điều để học hỏi! Chẳng hạn, các Chuyên Viên hoả tiễn Liên Xô thuộc Trung đoàn hoả tiễn phòng không số 2 của quân đội viet nam từ giữa tháng 9 năm 1965 đến giữa tháng 4 năm 1966 đã gia nhập 61 cuộc chiến, phóng 71 quả hoả tiễn & bắn rơi 48 máy cất cánh địch. Bình quân, họ đã sử dụng 1,5 quả hoả tiễn để bắn hạ một máy cất cánh – đây là kết quả rất cao.

Xem Thêm  Hiện tượng siêu trăng là gì? Siêu trăng diễn ra như thế nào?

Tổng cộng, trong chưa đầy một năm, các Chuyên Viên quân sự Liên Xô đã đào tạo và huấn luyện 10 trung đoàn hoả tiễn phòng không Quân đội Nhân dân viet nam. Năm trung đoàn nữa với tổng biên chế khoảng ba nghìn người đã được đào tạo tại các trọng tâm đào tạo trên bờ cõi Liên Xô.

© Flickr / brewbooks

Hoả tiễn của Liên Xô S-75 “Dvina”

Kết quả là, kể từ tháng 5 năm 1966, các quân nhân người Việt khởi đầu thực hiện nhiệm vụ tìm mục tiêu & phóng hoả tiễn, & các Chuyên Viên hoả tiễn Liên Xô chỉ có mặt trong những lúc xảy ra chiến sự. Trong mỗi trung đoàn hoả tiễn phòng không đã có từ mười đến mười lăm Chuyên Viên Liên Xô.

Nhiều sĩ quan viet nam đã biến thành những người hùng thực sự của trận chiến hoả tiễn. Nhà cung cấp của thượng úy Phạm Trương Huy đã bắn rơi 43 máy cất cánh, nhà cung cấp thượng úy Nguyễn Xuân Đại – 40 chiếc.

Chỉ riêng vào thời điểm tháng 10 năm 1967, bộ đội hoả tiễn viet nam trong 212 trận đánh đã bắn hạ 88 chiếc máy cất cánh Mỹ & 39 máy cất cánh bị trúng hoả tiễn.

Kết quả sử dụng tổ hợp hoả tiễn phòng không Dvina ở viet nam

Từ tháng 4 năm 1965 đến tháng 12 năm 1972, Liên Xô đã phân phối cho viet nam 95 hệ thống hoả tiễn phòng không S-75 Dvina & 7.658 đạn hoả tiễn cho tổ hợp này. Kết quả sử dụng các tên lửa của Liên Xô trong những năm chiến đấu ở Việt Nam là như thế nào? Để trả lời câu hỏi này cần phải dẫn ra nhiều con số.

Trước nhất phải chú ý đến thực tế rằng, chỉ có 7% tổng số quân nhân của lực lượng phòng không và không quân trong thành phần Quân đội Nhân dân Việt Nam đã phục vụ trong các đơn vị tên lửa. Để so sánh: phục vụ trong lực lượng không quân tiêm kích có 5%, trong binh chủng pháo phòng không có 80% tổng số quân nhân.

Các lực lượng hoả tiễn phòng không đã đại chiến hiệu quả trong vụ đánh bom Giáng sinh ở Hà Nội. Họ bắn hạ 54 máy cất cánh Mỹ, trong đó có 31 máy cất cánh ném bom sách lược B-52, mỗi chiếc đưa theo 25 tấn bom có thể phá hủy toàn bộ các loài vật sống & công trình trên một khu vực tương tự với 30 bóng đá.

Để so sánh, trong cùng thời gian, lực lượng tên lửa phòng không đã bắn hạ 20 máy cất cánh, bao gồm một chiếc B-52, & không quân tiêm kích – 7 chiếc, trong đó có 2 chiếc B-52. Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã Note với nguyên nhân chính đáng nghĩ rằng, thắng cuộc của lực lượng hoả tiễn phòng không trên khung trời Hà Nội cũng là một thắng cuộc chính trị, vì nếu như không có nó, người Mỹ khó có thể chấp thuận ký trao đổi chấm hết chiến sự ở Paris.

©
Ảnh : Public tên miền

Tổ hợp hoả tiễn phòng không S-75 “Dvina”.

Tổng cộng, từ tháng 07 năm 1965 cho đến khi chấm dứt chiến đấu, bộ đội hoả tiễn phòng không Liên Xô & viet nam bắn hạ gần 1300 máy cất cánh địch, trong đó có 54 máy cất cánh ném bom sách lược.

Kỷ niệm 56 năm ngày sinh của lực lượng hoả tiễn phòng không viet nam, người ta chẳng thể không nhắc nhở về việc, chỉ 15 năm sau trận chiến ra quân, cũng vào ngày 24 tháng 7, công dân viet nam trước hết – phi công Phạm Tuân – bay cất cánh vào vũ trụ cũng trên hoả tiễn Liên Xô.

By ads_law

Trả lời