Friday, September 17, 2021

Dải Ngân Hà

Bạn đang xem: Dải Ngân Hà Tại Lawyerbloc

Dải Ngân Hà, Sông Ngân Hà hay tên của các nhà khoa học đặt là Milky Way, là một thiên hà chứa Hệ Mặt Trời của tất cả chúng ta. Nó hiện ra trên khung trời như một dải sáng mờ kéo dài từ chòm sao Tiên Hậu (Cassiopeia) ở phía bắc đến chòm sao Nam Thập Tự (Crux) ở phía nam, & sáng nhất ở chòm sao Cung Thủ (Sagittarius) – trọng tâm của dải Ngân Hà. Lý do dải Ngân Hà được gọi bằng tên gọi Milky Way là vì thần Zeus đã bế con trai mình là Hercules, cho cậu bé bú trộm dòng sữa của nữ thần Hera để trở nên bất diệt. Đột nhiên nữ thần choàng tỉnh giấc làm dòng sữa bị văng tung tóe lên khung trời, từ đó mà tên gọi gọi Milky Way được tạo dựng.

Galileo Galilei đã lần đầu xem xét được các người nổi tiếng biệt lập trong Ngân Hà vào năm 1610 bằng kính viễn vọng của mình. Bên cạnh đó, cho tới tận những năm 20 của thế kỉ XX, các nhà thiên văn học vẫn nghĩ rằng tất cả vũ trụ mà con người biết lúc bấy giờ đều chứa trong Ngân Hà. Đến khi có cuộc tranh biện lớn nổ ra giữa Harlow Shapley & Heber Curtis, cùng với Edwin Hubble đã minh chứng được Ngân Hà chỉ là một trong số rất rất nhiều thiên hà khác.

1. Từ nguyên

Dải ngân hà

Thuở sơ khai của vũ trụ, khắp nơi chỉ là các đám khí gas Hydro & Heli trôi nổi. Một số đám khởi đầu phối hợp với nhau, tạo ra những vùng “cô đặc” hơn đối với các vùng khác. Những người nổi tiếng trước tiên được tạo nên từ các phản ứng nhiệt hạch, & ngày càng nhiều các người nổi tiếng khác được tạo nên khi đám khí gas này tiếp tục cô đặc lại. Các người nổi tiếng này tương tác cuốn hút lẫn nhau, tạo ra Quầng thể tinh cầu – những cấu tạo thượng cổ nhất trong vũ trụ. Vài tỉ năm sau sự sinh ra của những người nổi tiếng trước tiên, khối lượng của chúng đã đủ lớn nên có lẽ tự quay khá nhanh.

Cùng lúc với việc tạo nên những người nổi tiếng mới, các người nổi tiếng già hơn khởi đầu tiến trình “lão hóa”, xé toạc bầu khí quyển hoặc dẫn theo các vụ nổ siêu tân tinh, giải phóng lượng vật chất dồi dào vào lại trong đám khí gas ban đầu, góp phần tạo ra những người nổi tiếng trẻ hơn với các nguyên tố nặng hơn. Tiến trình này kéo dài & lặp đi lặp lại cho đến tận ngày nay, góp phần tạo ra Trái Đất & những hành tinh khác (do thành phần các đám khí gas ngày nay không những đơn thuần là Hydro & Heli như ban đầu, mà còn chứa thêm rất nhiều các nguyên tố nặng khác).

Khối lượng của chúng tiếp tục tăng trưởng do các sao mới liên tục được tạo nên, cộng với việc tự quay khá nhanh quanh trục, nên hình dạng khối cầu ban đầu khởi đầu phình ra, rồi bẹp dần, rồi cuối cùng có dạng đĩa như ngày nay (bảo toàn mômen động lượng). Các sao mới sau này đều tạo dựng trên mặt phẳng “đĩa”, tạo nên Dải ngân hà ngày nay tất cả chúng ta xem xét được.

Gần một nửa lượng vật chất trong Dải ngân hà đến từ các Dải ngân hà khác. Lúc này nó được bồi đắp vật chất từ hai Dải thiên hà vệ tinh gần nhất: Đám mây Magellanic lớn & Đám mây Magellanic nhỏ. Các đặc trưng của Dải ngân Hà như khối lượng sao, mômen động lượng, thành phần kim loại,… cho thấy nó chưa hề sáp nhập với bất kể thiên hà lớn đáng kể nào trong suốt 10 tỉ năm qua. Đối với các thiên hà xoắn ốc khác, điều này khá dị thường; chẳng hạn như Thiên hà Tiên Nữ tạo dựng từ sự sáp nhập của một số thiên hà tương đối lớn.

Theo như các tìm hiểu gần đây cho thấy vận tốc sản sinh sao mới của Dải ngân hà của tất cả chúng ta cũng như Thiên hà Tiên Nữ hàng xóm rất chậm. Lý do là do hết sạch môi trường khí gas thiết yếu. Người ta chia vận tốc này thành ba vùng đỏ, lục, lam với vận tốc tạo sao mới tăng dần. Ước tính tiến trình này có lẽ bị dập tắt hoàn toàn trong khoảng năm tỷ năm nữa, cho dù Thiên hà Tiên Nữ & Ngân Hà có va chạm với nhau đi chăng nữa.

2. Khái quát

Dải Ngân hà là một Thiên hà (galaxy) mà hệ Mặt Trời nằm trong đó. Nó hiện ra trên khung trời như một dải sáng mờ kéo dài từ chòm sao Tiên Hậu (Cassiopeia) ở phía bắc đến chòm sao Nam Thập Tự (Crux) ở phía nam. Dải Ngân Hà sáng hơn về phía chòm sao Nhân Mã (Sagittarius) là chỗ trọng tâm của dải Ngân Hà. Một dữ kiện thực tiễn là dải Ngân Hà chia khung trời thành hai phần xấp xỉ bằng nhau chứng tỏ hệ Mặt Trời nằm rất gần với bề mặt của thiên hà này.

Thiên hà xoắn ốc mà khi được nhìn từ bên trên (theo hướng vuông góc với mặt đĩa), phần trọng tâm phình rộng ra & có bốn cánh tay xoắn ốc lớn bao chung quanh Với đường kính dao động từ khoảng 100,000 đến 180,000 năm ánh sáng, người ta ước tính có khoảng 100 – 400 tỉ người nổi tiếng được chứa ở trong Dải ngân hà, cùng với hơn 100 tỷ hành tinh. Không giống như những thiên hà xoắn ốc thông thường, những thiên hà xoắn ốc dạng thanh (hay thiên hà xoắn ốc gãy khúc) có một vùng dạng thanh chắn chạy ngang qua trọng tâm của nó, & có hai cánh tay xoắn ốc chính. Dải ngân hà cũng vậy & có thêm hai cánh tay xoắn ốc bé hơn. Một trong hai cánh tay nhỏ đó là Cánh tay xoắn ốc Orion, có chứa Hệ mặt trời, nó nằm giữa hai cánh tay lớn là Perseus & Sagittarius.

Hệ mặt trời nằm ở mặt trong của Cánh tay Orion – một cấu tạo hình xoắn ốc chứa đầy bụi & khí gas, cách tâm quay Galactic Center khoảng 26,000 năm ánh sáng. Các người nổi tiếng trong phạm vi khoảng 10,000 năm ánh ý tưởng nên phần bồi nhô cao. Việc này có lẽ giải thích bằng sự tồn tại của một hố đen siêu nặng tại trọng tâm Dải ngân hà với khối lượng ước tính gấp khoảng 4,1 – 4,5 triệu lần mặt trời.

XEM THÊM  Kẻ "ăn thịt" khổng lồ trong vũ trụ
XEM THÊM  Kẻ "ăn thịt" khổng lồ trong vũ trụ

Cả Dải ngân hà di chuyển với tốc độ khoảng 600km/s. Nó chứa cả các người nổi tiếng thượng cổ nhất của vũ trụ, thậm chí với tuổi đời khởi đầu không lâu sau vụ nổ Big Bang. Nó còn tự quay quanh lõi của mình. Những cánh tay xoắn ốc luôn di chuyển trong không gian, Mặt trời cùng các hành tinh cũng chuyển động cùng với chúng. Hệ mặt trời của tất cả chúng ta di chuyển với vận tốc  220 km/s, nhưng dù với tốc độ nhanh như thế, tất cả chúng ta cũng phải mất đến 230 triệu năm để giải quyết một vòng quay quanh lõi Dải ngân hà.

Dải ngân hà rất mênh mang & cho đến ngày nay các nhà khoa học chỉ mới tìm hiểu được một phần rất rất nhỏ trong nó.

dải ngân hàDải ngân hà có hình xoắn ốc

Hệ Mặt Trời nằm ở mặt trong của Cánh tay Orion – một cấu tạo hình xoắn ốc chứa đầy bụi & khí gas, cách tâm quay Galactic Center khoảng 26,000 năm ánh sáng. Các người nổi tiếng trong phạm vi ≈10,000 năm ánh ý tưởng nên phần bồi nhô cao. Phần trọng tâm với nguồn phát xạ vô tuyến mãnh liệt, được biết tới với tên gọi Sagittarius A*. Chuyển động của vật chất quanh Sagittarius A* cho thấy nó chứa một vật thể rất nặng & đặc. Việc này có lẽ giải thích bằng sự tồn tại của một hố đen siêu trọng tại trọng tâm Ngân Hà với khối lượng ước tính gấp khoảng 4,1 – 4,5 triệu lần mặt trời.

Cả Ngân Hà di chuyển với tốc độ khoảng 600 km/s. Nó chứa cả các người nổi tiếng thượng cổ nhất của vũ trụ, thậm chí với tuổi đời khởi đầu không lâu sau vụ nổ Big Bang. Nó còn tự quay quanh lõi của mình. Những cánh tay xoắn ốc luôn di chuyển trong không gian, Mặt Trời cùng các hành tinh cũng chuyển động cùng với chúng. Hệ Mặt Trời của tất cả chúng ta di chuyển với vận tốc  220 km/s, nhưng dù với tốc độ nhanh như thế, tất cả chúng ta cũng phải mất đến 230 triệu năm để giải quyết một vòng quay quanh lõi Ngân Hà.

Có vài thiên hà vệ tinh quay quanh Ngân Hà, toàn bộ đều thuộc Nhóm Bản địa, trong Siêu đám Xử Nữ & Siêu đám Laniākea.

3. Hướng nhìn từ Trái Đất

dải ngân hàDải ngân hà từ hướng nhìn từ trái đất

Từ Trái Đất, dải Ngân Hà trông như một dải trắng bạc mờ ảo vắt ngang khung trời, hay còn được gọi là sông Ngân theo cách gọi của người Trung Quốc xưa. Bên cạnh đó, ánh sáng xem xét được phần nhiều xuất phát từ các người nổi tiếng phía xa, cùng với các vật chất nằm trong bề mặt thiên hà. Có một số vùng tối, như Great Rift hoặc Coalsack, do ánh sáng từ các người nổi tiếng bị hấp thụ bởi bụi vũ trụ. Phần thiên hà nằm phía sau bị Ngân Hà che đi được gọi là Vùng Che khuất. Hệ Mặt Trời nằm ở phần rìa của đĩa thiên hà, nên tất cả chúng ta chẳng thể nhìn xuyên qua được tâm Ngân Hà để xem xét phía bên kia của nó. Thậm chí ta còn chẳng thể xem xét được vùng tâm của Ngân Hà do mật độ bụi, khí gas & sao nơi đây.

Dải Ngân Hà có độ sáng mặt phẳng tương đối thấp, vì vậy mong muốn xem xét rõ được rạch ròi, khung trời cần phải đạt đến một độ tối khẳng định – khoảng 20,2 magnitude. Người ta nêu ra rằng chỉ có hơn một nửa dân số có lẽ chứng kiến dải Ngân Hà trên khung trời đêm, lý do chủ đạo là do ô nhiễm ánh sáng. Ở những vùng đô thị, khó có lẽ thấy rõ Ngân Hà bằng mắt thường do cường độ ánh sáng khá cao. Bên cạnh đó ở các vùng nông thôn mênh mang, nơi Mặt Trăng có khi bị che khuất bởi đường chân mây, thì cảnh quan lại khá nổi trội.

Có khoảng 30 chòm sao xem xét được từ Trái Đất, mà trọng tâm là chòm sao Cung Thủ – cũng là phần sáng nhất của sông Ngân.

4. Tuổi của Ngân Hà

dải ngân hàNgắm vẻ ma mị đến khó cưỡng của dải ngân hà

Có nhiều phương pháp để xác nhận tuổi của các vật thể thiên văn, một trong số đó là so sánh hàm lượng phóng xạ nặng như Uranium-238 hay Thorium-232 nhận được đối với hàm lượng phỏng đoán ban đầu. Từ đó người ta ước lượng được tuổi của một số người nổi tiếng trong Ngân Hà, chẳng hạn như với CS 31082-001 là 12.5 ± 3 tỷ năm tuổi, hay BD +17° 3248 là 13.8 ± 4 tỷ năm. Năm 2004, một nhóm các nhà thiên văn học, bao gồm Luca Pasquini,Piercarlo Bonifacio, Sofia Randich, Daniele Galli & Raffaele G. Gratton đã tính toán tuổi của dải Ngân Hà. Nhóm này đã sử dụng quang phổ siêu tím – chứng kiến của kính viễn vọng cực lớn để lần trước tiên đo lượng berili trong hai người nổi tiếng thuộc tinh vân NGC 6397. Điều này cho phép họ suy ra thời gian đã trôi qua giữa sự ra đời trước tiên của các người nổi tiếng trong tất cả dải Ngân Hà & sự ra đời trước tiên của các người nổi tiếng trong tinh vân này, từ 200 đến 300 triệu năm. Họ cộng khoảng thời gian này vào tuổi biểu kiến của các người nổi tiếng trong tinh vân là 13.400 ± 800 triệu năm. Tổng của nó là tuổi dự kiến của dải Ngân Hà: 13.600 ± 800 triệu năm.

Một công thức khác là dựa trên các lý thuyết hiện hành về sự tiến hóa của sao. Quần thể tinh cầu là những thiên hà lâu đời nhất trong vũ trụ, & sao lùn trắng là những người nổi tiếng già nua nhất trong một thiên hà. Hơn nữa, một người nổi tiếng lùn mà càng mờ, ứng tuổi của nó càng lớn. (Sao lùn trắng là một người nổi tiếng có khối lượng khoảng một nửa Mặt Trời & thể tích tương đương với Trái Đất). Sao lùn trắng đang nguội dần sẽ tỏa nhiệt & ánh sáng. Chính vì như thế, bằng phương pháp tính toán độ nguội của chúng, rồi đối với nhiệt độ phỏng đoán ban đầu, các nhà khoa học có lẽ ước tính tuổi của nó & tuổi của vũ trụ.

5. Kích cỡ & khối lượng

Là thiên hà lớn thứ nhì nằm trong Nhóm Bản địa, đường kính ước lượng của Ngân Hà vào khoảng hơn 100,000 năm ánh sáng (30 kpc), & bề dày khoảng 1,000 năm ánh sáng (0.3 kpc). Để dễ hình dung, nếu ta xem Hệ Mặt Trời như một đồng xu thì kích cỡ của Ngân Hà sẽ tương đương với cả một lục địa lớn. Các tua nhỏ bao quanh nó cũng có lẽ xem như một phần của Ngân Hà, vì thế làm đường kính tổng thể tăng trưởng thành 150,000–180,000 năm ánh sáng (46–55 kpc).

XEM THÊM  Vũ trụ chúng ta đang sống chỉ là một giả lập ma trận? :: Suy ngẫm & Tự vấn :: ChúngTa.com
XEM THÊM  Các hành tinh trong hệ Mặt Trời và sự thật đáng kinh ngạc

Các nhà khoa học vẫn chưa thể tổng kết được khối lượng đúng đắn của Ngân Hà. Tùy thuộc vào vào công thức đo cũng như các số liệu sử dụng mà cho ra các kết quả khác nhau. Dao động từ khoảng 5.8×1011 M☉ (khối lượng mặt trời) đến khoảng 7×1011 M☉, cho đến cận trên 8.5×1011 M☉ – tương đương một nửa Thiên hà Tiên Nữ.

Phần đông khối lượng trên là của vật chất tối, một dạng vật chất vô hình huyền bí tương cuốn hút lên các vật chất thông thường. Tổng khối lượng các người nổi tiếng chứa trong Ngân Hà rơi vào khoảng 4.6×1010 M☉ đến 6.43×1010 M☉. không chỉ thế còn có các đám khí gas vũ trụ (90% Hidro & 10% Heli theo khối lượng), chiếm khoảng 10-15% tổng khối lượng các người nổi tiếng.

6. Sự tạo dựng Ngân Hà

dải ngân hà

Thuở sơ khai của vũ trụ, khắp nơi chỉ là các đám khí gas Hydro & Heli trôi nổi. Một số đám khởi đầu phối hợp với nhau, tạo ra những vùng “cô đặc” hơn đối với các vùng khác. Những người nổi tiếng trước tiên được tạo nên từ các phản ứng hợp hạch, & ngày càng nhiều các người nổi tiếng khác được tạo nên khi đám khí gas này tiếp tục cô đặc lại. Các người nổi tiếng này tương tác cuốn hút lẫn nhau, tạo ra Quầng thể tinh cầu – những cấu tạo thượng cổ nhất trong vũ trụ. Vài tỉ năm sau sự sinh ra của những người nổi tiếng trước tiên, khối lượng của chúng đã đủ lớn nên có lẽ tự quay khá nhanh.

Cùng lúc với việc tạo nên những người nổi tiếng mới, các người nổi tiếng già hơn khởi đầu tiến trình “lão hóa”, xé toạc bầu khí quyển hoặc dẫn theo các vụ nổ siêu tân tinh, giải phóng lượng vật chất dồi dào vào lại trong đám khí gas ban đầu, góp phần tạo ra những người nổi tiếng trẻ hơn với các nguyên tố nặng hơn. Tiến trình này kéo dài & lặp đi lặp lại cho đến tận ngày nay, góp phần tạo ra Trái Đất & những hành tinh khác (do thành phần các đám khí gas ngày nay không những đơn thuần là Hydro & Heli như ban đầu, mà còn chứa thêm rất nhiều các nguyên tố nặng khác).

Khối lượng của chúng tiếp tục tăng trưởng do các sao mới liên tục được tạo nên, cộng với việc tự quay khá nhanh quanh trục, nên hình dạng khối cầu ban đầu khởi đầu phình ra, rồi xẹp dần, rồi cuối cùng có dạng đĩa như ngày nay (bảo toàn momen động lượng). Các sao mới sau này đều tạo dựng trên mặt phẳng “đĩa”, tạo nên Ngân Hà ngày nay tất cả chúng ta xem xét được.

Gần một nửa lượng vật chất trong Ngân Hà đến từ các thiên hà khác. Lúc này Ngân Hà được bồi đắp vật chất từ hai thiên hà vệ tinh gần nhất: Đám mây Magellanic lớn & Đám mây Magellanic nhỏ. Các đặc trưng của Ngân Hà như khối lượng sao, mômen động lượng, thành phần kim loại,… cho thấy nó chưa hề sáp nhập với bất kể thiên hà lớn đáng kể nào trong suốt 10 tỷ năm qua. Đối với các thiên hà xoắn ốc khác, điều này khá dị thường; chẳng hạn như Thiên hà Tiên Nữ tạo dựng từ sự sáp nhập của một số thiên hà tương đối lớn.

Theo như các tìm hiểu gần đây cho thấy vận tốc sản sinh sao mới của Ngân Hà của tất cả chúng ta cũng như Thiên hà Tiên Nữ hàng xóm rất chậm, chủ đạo là do hết sạch môi trường khí gas thiết yếu. Người ta chia vận tốc này thành ba vùng đỏ, lục, lam với vận tốc tạo sao mới tăng dần. Ước tính tiến trình này có lẽ bị dập tắt hoàn toàn trong khoảng 5 tỷ năm nữa, cho dù Thiên hà Tiên Nữ & Ngân Hà có va chạm với nhau đi chăng nữa.

7. Bên trong Dải Ngân Hà

Có khoảng 200 – 400 tỷ người nổi tiếng được chứa trong Ngân Hà, cùng với hơn 100 tỷ hành tinh. Do một số người nổi tiếng có khối lượng rất nhỏ, cộng với việc chúng nằm cách xa Mặt Trời đến hơn 300 năm ánh sáng, khiến cho việc xác nhận con số đúng đắn rất khốn khó. Trong khi đó, thiên hà Tiên Nữ cách tất cả chúng ta khoảng 2,5 triệu năm ánh sáng, lại chứa đến khoảng một nghìn tỷ (1012) sao, vượt xa con số các tại sao trong dải Ngân Hà.

Các người nổi tiếng phân bố chăm chú phần nhiều ở trọng tâm Ngân Hà, & trải dần ra ngoài rìa với mật độ giảm dần chứ không có ranh giới rạch ròi giữa “vùng có sao” & “vùng trống”. Bên cạnh đó, vượt ra khỏi bán kính 40,000 năm ánh sáng thì mật độ sao sụt giảm nhanh một cách dị thường. Bao quanh đĩa thiên hà là một quầng khí nóng phát sáng đồ sộ. Cũng giống Ngân Hà, quầng khí này tự di chuyển rất nhanh.

dải ngân hàHướng nhìn toàn cảnh bao quát Ngân Hà

8. Kết cấu

Sự phân bố khối lượng bên trong cho thấy Ngân Hà thuộc loại Sbc theo phân loại Hubble, với các cánh tay xoắn ốc bao quanh. Đến đầu thập niên 90 thế kỉ XX, các nhà thiên văn mới đặt nghi vấn rằng Ngân Hà là một thiên hà xoắn ốc chặn ngang (xoắn ốc dạng thanh) chứ không phải là một thiên hà xoắn ốc đơn thuần. Mãi đến 2005, giả thiết này mới được chính thức công nhận bởi những xem xét nhận được từ kính viễn vọng Spitzer Space Telescope. Người ta xem xét được “Thanh chắn” bắc qua trọng tâm to hơn nhiều đối với giả định trước đây của các nhà khoa học.

8.1 Địa điểm của Hệ Mặt Trời trong Dải Ngân Hà

Hệ Mặt Trời nằm trong vùng an cư của Ngân Hà, thuộc rìa trong của nhánh Lạp Hộ, bên trong Đám mây liên tinh bản địa thuộc Bong bóng bản địa, & nằm trong Vành đai Gould, ở khoảng cách 26,4 ± 1,0 nghìn năm ánh sáng (8,09 ± 0,31 kpc) từ tâm thiên hà. Mặt trời hiện cách 5-30 parsec (16-98 năm ánh sáng) từ bề mặt trọng tâm của đĩa thiên hà. Khoảng cách giữa nhánh bản địa & nhánh cận ngoài, nhánh Perseus (Anh Tiên), là 2kpc (6,5 kly).

XEM THÊM  Phân tích tác phẩm Chiếu dời đô (Thiên đô chiếu)

dải ngân hàMinh họa cho “vùng định cư” của thiên hà – diện tích hình vành khăn màu xanh lá, vùng được nghĩ rằng hội tụ đủ các yếu tố thiết yếu để sự sống có lẽ tồn tại & tiến triển

Minh họa cho “vùng định cư” của thiên hà – diện tích hình vành khăn màu xanh lá, vùng được nghĩ rằng hội tụ đủ các yếu tố thiết yếu để sự sống có lẽ tồn tại & tiến triển

dải ngân hàSơ đồ các người nổi tiếng gần kề Hệ Mặt Trời

Một “năm thiên hà” kéo dài 240 triệu năm, tương ứng một chu kỳ của Mặt Trời trên quỹ đạo quanh Ngân Hà. Do vậy mặt trời được nghĩ rằng đã giải quyết 18-20 vòng quỹ đạo trong suốt cuộc sống của nó & 1/1250 vòng kể từ khi hiện ra loài người. Vận tốc của Hệ Mặt Trời quay quanh quỹ đạo Ngân Hà vào khoảng 220 km/s hay 0.073% vận tốc ánh sáng. Mặt trời di chuyển qua nhật quyển khoảng 84.000 km/h (52.000 mph). Ở vận tốc này, phải mất 1400 năm thì Hệ Mặt Trời mới di chuyển được khoảng cách 1 năm ánh sáng. Hệ Mặt Trời đang di chuyển theo hướng của chòm sao Thiên Yết, trên bề mặt hoàng đạo.

XEM THÊM  thiên hà xoắn ốc trong tiếng Tiếng Anh - Tiếng Việt-Tiếng Anh

dải ngân hàHệ quy chiếu trong Ngân Hà, với Mặt Trời làm gốc.

8.2 Trọng tâm Ngân Hà

Các người nổi tiếng trong dải Ngân Hà quay chung quanh trọng tâm Ngân Hà, cách Trái Đất 24 – 28.4 nghìn năm ánh sáng (7.4–8.7 kiloparsecs) theo hướng các chòm Xà Phu, Thiên Yết & chòm Cung Thủ, nơi sáng nhất của sông Ngân, & cũng là địa điểm của Sagittarius A*

dải ngân hàùng sang bên phải của bức ảnh rất có lẽ là một hố đen siêu trọng.

Hệ Mặt Trời cách tâm này khoảng 26.000 – 28.000 năm ánh sáng (8,0 – 8,6 kpc).

Tại đây xem xét được một nguồn bức xạ vô tuyến rất mạnh có cái tên là Sagittarius A*. Chuyển động của vật chất quanh tâm cho thấy Sagittarius A* chứa một vật thể rất nặng & đặc. Các nhà mang ra giả thiết đây là một hố đen siêu khối lượng, cũng giống như với trọng tâm các thiên hà khác, với khối lượng ước tính khoảng 4,1 – 4,5 triệu lần Mặt Trời.

Hiện vẫn còn nhiều tranh biện về thanh chắn ngang Ngân Hà. Ước lượng một nửa bề dài của nó trải dài từ Trái Đất đến tâm vào khoảng 1 to 5 kpc (3,000–16,000 ly), hợp với đường nối tâm tới Trái Đất khoảng 10-50 độ.

Vào năm 2010, hai khối cầu năng lượng X-ray/gamma bùng phát ở 2 cực bắc & nam ở trọng tâm. Đường kính mỗi khối cầu lên đến 25,000 năm ánh sáng.

8.3 Các nhánh xoắn ốc của Ngân Hà

Từ trọng tâm Ngân Hà, có bốn nhánh xoắn ốc chính & ít nhất hai nhánh nhỏ, chi tiết như sau:

dải ngân hàDải ngân hà cùng các cánh tay của nóMàuCác cánh tay của dải Ngân HàLục lamNhánh 3-kpc (nhánh 3 kpc gần & nhánh 3 kpc xa) & nhánh PerseusTímNhánh Norma & nhánh ngoài cùng (Với phần mở rộng phát hiện năm 2004)Xanh láNhánh Scutum – CentaurusHồngNhánh Carina – SagittariusCó ít nhất hai nhánh nhỏ hoặc spur, bao gồm:CamNhánh Orion–Cygnus (Chứa hệ mặt trời)

Khoảng cách từ nhánh Orion & nhánh tiếp theo, nhánh Perseus, vào khoảng 6,500 năm ánh sáng. Mỗi nhánh xoắn ốc diễn đạt một đường xoắn logarit với độ dốc khoảng 12 độ.

Đĩa của dải Ngân Hà được bao quanh bởi các quầng sáng hình ô van của các người nổi tiếng đã già & các tinh vân. Trong khi đĩa chứa khí & bụi bị mờ bởi sự xem xét trong một số các bước sóng, thì các quầng sáng không bị như thế. Các người nổi tiếng đang hoạt động mạnh chiếm chỗ trong đĩa (đặc biệt trong các nhánh xoắn ốc, tiêu biểu cho các khu vực có mật độ cao), nhưng không có trong các quầng sáng. Nhóm các người nổi tiếng ra đời bởi các đám mây phân tử cũng chủ đạo tìm ra trong các đĩa.

9. Các láng giềng trong Nhóm Bản địa

Ngân Hà cùng Thiên hà Tiên Nữ (cách khoảng 2,5 triệu năm ánh sáng) hợp thành một hệ gắn bó, thuộc trong quần thể nhóm các thiên hà bản địa, hay còn được gọi là Nhóm Bản địa, chứa trong Siêu đám Xử Nữ.

Đáng kể đến trong Nhóm Bản địa còn có Thiên hà Tam Giác với kích cỡ xếp sau Ngân Hà & là thiên hà xoắn ốc không có cấu tạo thanh ngang tại trọng tâm thiên hà.

Dựa vào các xem xét gần đây, Thiên hà Tiên Nữ & Ngân Hà đang tiến lại gần nhau với tốc độ khoảng 100 – 140 km/s. Các nhà khoa học dự báo trong khoảng 3 – 4 tỷ năm nữa chúng sẽ va chạm với nhau & sáp nhập lại thành một thiên hà elip. Mặc dù vậy, xác suất các người nổi tiếng riêng rẽ trong từng thiên hà va chạm với nhau là cực kỳ thấp, do khoảng cách xa đáng kể giữa chúng.

dải ngân hàThiên hà Tiên Nữ (M31)dải ngân hàThiên hà Tam Giác (M33)dải ngân hàSơ đồ các người nổi tiếng gần hệ Mặt trời

Dải Ngân Hà được quay quanh bởi một số các thiên hà sao lùn trong Nhóm Địa Phương (Local Group). Lớn nhất trong số này là Đám mây Magellan lớn với đường kính khoảng 20.000 năm ánh sáng. Nhỏ đặc biệt là sao lùn Carina, sao lùn Draco & Sư Tử II chỉ có kích cỡ 500 năm ánh sáng. Các sao lùn khác quay quanh thiên hà của tất cả chúng ta là đám mây Magellan Nhỏ; sao lùn chính Canis; gần đặc biệt là thiên hà sao lùn hình elip Sagittarius; sao lùn Tiểu Hùng Tinh; sao lùn Sculptor, sao lùn Sextans, sao lùn Fornax & Sư Tử I.

  • Hệ thống thiên hà vệ tinh của Ngân Hà gồm có thiên hà elip lùn Sagittarius, đám mây Magellan Nhỏ, Đám mây Magellan lớn, thiên hà lùn Đại Khuyển, thiên hà lùn Tiểu Hùng, thiên hà lùn Draco, thiên hà lùn Carina, thiên hà lùn Sextans, thiên hà lùn Sculptor, thiên hà lùn Fornax, Leo I, Leo II, & thiên hà lùn Đại Hùng. Thiên hà vệ tinh lớn nhất của Ngân Hà là Đám mây Magellan lớn.
  • Hệ thống thiên hà vệ tinh của Thiên hà Tiên Nữ gồm M32, M110, NGC 147, NGC 185, Và I, Và II, Và III, Và IV, Và V, Pegasus dSph, thiên hà lùn Cassiopeia, Và VIII, Và IX, & Và X.

Trên đây là những định nghĩa căn bản về Dải ngân hà. Như bạn thấy, nó rất mênh mang & cho đến ngày nay các nhà khoa học chỉ mới tìm hiểu được một phần rất rất nhỏ trong nó.

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Khoa học vũ trụ
RELATED ARTICLES

Most Popular

Recent Comments