Trong giấc ngủ, bạn thấy một con quỷ ngồi lên ngực, bóp cổ mình nhưng không thể kháng cự lại và thấy ngạt thở, hoảng sợ. Nguyên nhân ẩn sau những ‘bóng ma’ kinh dị này là gì?

Bạn đang xem: giải mã hiện tượng bóng đè

Giải mã huyền bí rùng rợn sau hiện tượng ‘bóng đè’

  • Matthew Tompkins
  • BBC Future

17 tháng 4 2017

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Những mô tả thời xưa về cảnh bị quỷ dữ tấn công có rất nhiều điểm giống với những gì tất cả chúng ta biết ngày nay về hiệи tượng bóng đè

Vào tháng 8/2016, một phụ nữ nói rằng bà đã bị tấn công bởi một con Pokemon thật. Ảo giác rùng rợn của bà cho thấy “vùng chạng vạng” huyền bí giữa trạng thái ngủ và thức – một trạng thái kỳ lạ của ý thức có thể ẩn sau rất nhiều hiện tượng khác nhau, từ các phiên tòa xử phù thủy Salem đến các vụ bị người ngoài hành tinh bắt cóc. Nhà tâm lý học Matthew Tompkins giải thích thêm về hiện tượng này.

Tại Moscow (Nga) mùa hè năm rồi, một phụ nữ mơ màng trong giấc ngủ sau khoảng thời gian chơi trò Pokemon Go trên smartphone. Đêm đó, bà thức giấc vì ngực bị đè mạnh. Bà mở mắt và sau này kể lại là bà thấy mình đang bị tấn công bởi một nhân vật Pokemon có kích thước như ngoài đời thực. Không phải là một người mặc trang phục Pokemon, mà là một con Pokemon thật.

Hoảng sợ, nhưng không thể nói được, bà vật lộn với sinh vật đó trong lúc người bạn trai ngủ mê mệt ngay bên cạnh không biết gì. Cuối cùng bà cũng vùng dậy được, và con Pokemon biến mất. Sau một lúc lùng sục khắp nhà, người phụ nữ đến báo công an về vụ tấn công.

Tin tức về vụ báo công an của bà ngay mau lẹ, và có chút khôi hài, đã được nhiều báo lá cải quốc tế đăng lại. Tin này nhanh chóng lan truyền trên mạng internet và cuối cùng xuất hiện trong các nội dung Twitter trong tài khoản của tôi.

Nhưng ý nghĩ trước hết của tôi, với tư cách là nhà tâm lý học thử nghiệm với quan tâm đa phần vào các trải nghiệm nhận thức dị thường, khi ấy là, “Ồ, điều này có thể xảy ra với bất cứ ai.”

Mặc dù không thể rõ ràng giải thích trải nghiệm của phụ nữ này, tôi vẫn cảm thấy hoàn toàn tự tin rằng vụ tấn công ban tối của Pokemon này thích hợp chuẩn xác với những hiểu biết của tất cả chúng ta về giấc ngủ.

Thêm vào đó, dựa vào những gì tất cả chúng ta biết về hiện tượng tâm thần huyền bí này – và cảm nhận kỳ lạ mà nó mang lại – người ta có thể ở mức độ nào đó mô tả trải nghiệm của bà là “bình thường”.

Cách giải thích ngắn gọn, nghe có vẻ nghịch lý là có thể bà đã bị đánh thức và bà có thể đang mơ. Tạm thời hãy đặt con Pokemon qua một bên, ta thử xem xét nội dung bà tường trình là đã thức giấc, không động đậy được, với sức nặng đè lên người.

Cụm từ kỹ thuật chỉ hiện tượng này là “bóng đè”, một thể loại của rối loạn giấc ngủ (parasomnia). Ngoài việc không thể động đậy được, khoảng thời gian bị tê liệt khi tỉnh giấc này thường đi kèm với các ảo giác đa chiều. Kết quả là, những hình ảnh tưởng tượng trong giấc mơ có thể xâm nhập vào hiện thực khi bạn đã tỉnh giấc.

Nội dung của ảo giác thường có đề tài liên quan với cảm nhận tê liệt – tái hiện lại thành hình ảnh bị kẻ xâm nhập trên ghì chặt xuống khi đang ngủ. Dấu ấn các vụ liên quan đến hiện tượng bóng đè có thể tìm thấy trong suốt chiều dài lịch sử và văn hóa với những ghi nhận xa xưa nhất từ 400 năm trước Công nguyên.

Bridget Bishop became the first victim of the Salem Witch Trials. Today, we can guess that her 'curse' was really a misunderstood case of sleep paralysis

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Bridget Bishop trở thành nạn nhân trước hết của loạt các phiên tòa xét xử phù thủy, Salem Witch Trials, ở Mỹ thời thế kỷ thứ 17

Bóng đè lần trước hết được đề cập đến trong sách Zhou Li/Chun Guan, một quyển sách của Trung Quốc về giấc ngủ và giấc mơ. Sách phân loại ra nhiều kiểu khác nhau của giấc mơ, và các nhà phân tích đã xác nhận E-meng (giấc mơ bất thần) có rất nhiều tính chất liên quan đến hiện tượng bóng đè. Tuy vào khoảng thời gian và cục diện văn hóa, hình ảnh trong những cơn ác mộng này có thể được diễn dịch thành những ý khác nhau.

Các nhà phân tích hiện tượng bóng đè Brian Sharpless và Karl Dograhmji đã thu thập 118 cách diễn tả khác nhau trên khắp toàn cầu mô tả về trải nghiệm bị bóng đè: người Đức có cụm từ – bị phù thủy đè, và từ , bị tiên đè.

Xem Thêm  Mách bạn cách phóng phi tiêu bách phát bách trúng - bộ phóng phi tiêu

Truyện cổ Na Uy có từ – chỉ các vị tiên độc ác bắn người ta bằng những mũi tên tê liệt trước khi đậu lên ngực nạn nhân. Người Nhật có từ , với ý chỉ bị trói chặt một cách kỳ lạ bởi một sợi dây kim loại vô hình. Ở nhiều nơi tại Thụy Sĩ người ta nói về , một bà tiên ác mộng xấu xa thường giả dạng thành một con cừu đen.

Người Kurd dùng tới từ , một linh hồn độc ác làm người ta ngạt thở đêm khuya. Người Iran có cụm từ , nói đến một loại linh hồn [cấp thấp hơn thiên thần trong Hồi Giáo] ngồi lên ngực người đang ngủ.

Các nhà khoa học đã lý thuyết hóa hiện tượng bóng đè có thể dẫn theo hiện tượng người ngoài hành tinh bắt cóc.

Vì vậy tôi không cảm thấy có gì khác biệt lắm khi đề cập đến vụ việc bị Pokemon quấy rối.

Cảm nhận bị đè nặng…

Để so sánh, hãy xem xét điều được Jon Loudner đề cập sau, người đã phân phối “chứng cứ” cho tòa án phù thủy Salem nổi tiếng vào năm 1692.

“….Tôi đi ngủ rất khỏe, và cái chết của bóng đêm đè nặng lên ngực tôi, và tôi tỉnh dậy, nhìn quanh, và bên ngoài kia dưới ánh trăng, tôi nhìn thấy rõ ràng Bridget Bishop, hoặc hình dạng trông giống cô ta, đang ngồi trên bụng tôi. Và đặt cánh tay tôi xuống giường để tôi không bị lực ép mạnh, cô ta lập tức chặn cổ họng tôi khiến tôi hầu như ngạt thở. Và tôi không có chút sức mạnh hay năng lượng gì trên tay để có thể thoát ra hoặc tự vệ. Cứ trong tư thế đó, cô ta ghì giữ tôi suốt cả ngày.”

Hồi 1781, Henry Fuseli đã đưa ra ý tưởng theo đó cho rằng có con quỷ ngồi lên ngực người bị bóng đè, qua bức họa Ác Mộng

Nguồn hình ảnh, HENRI FUSELI / WIKIPEDIA

Chụp lại hình ảnh,

Hồi 1781, Henry Fuseli đã mang ra ý tưởng theo đó cho rằng có con quỷ ngồi lên ngực người bị bóng đè, qua bức tranh Ác Mộng

Tương tự như người phụ nữ ở Moscow năm 2016, Jon thấy một nhân vật ngồi lên người ông, đi kèm với cảm nhận đè chặt và bị tê liệt; mặc dù trong tình huống của ông, cách giải thích tốt nhất mà ông tìm thấy là cho rằng mình đã bị một mụ phù thủy ở gần đó tấn công.

Bạn có thể thấy sự tương tự với vụ việc Pokemon nổi lên như các dấu hiệu hiện tượng bóng đè. Ông tỉnh dậy giữa đêm, không động đậy được, cảm thấy có ai đó ngồi trên người mình, chặn hơi thở ông lại.

Và một phần đen tối khác của lịch sử là sau lời khai của Jon, Bridget bị hành quyết bằng phương thức treo cổ. Bà trở thành nạn nhân trước hết mất mạng trong cơn sốt tiêu diệt phù thủy Salem.

Bằng cớ Jon mang ra không hoàn toàn là căn cứ chính để buộc tội bà, mà nó được “xác nhận” bởi một chứng cứ vật lý khác này là có thể Bridget sở hữu một núm vú siêu nhiên (sau khoảng thời gian bị nhận dạng một lần thì nó đã biến mất trong lần tra xét sau đó).

Phù thủy ít khi được dùng như nguyên nhân giải thích cho những người trải qua hiện tượng này, nhưng thậm chí ngày nay, những cơ chế tâm lý chuẩn xác gây ra tình trạng tê liệt khi ngủ vẫn chưa được hiểu rõ hoàn toàn.

Hiện tại điều có thể hiểu rõ là, cơ bản, khi tất cả chúng ta mơ, hành động của ta bị giam giữ trong sự tưởng tượng của chính mình. Toàn bộ tất cả chúng ta đều có một cơ chế an toàn sẵn trong thân thể, mà bạn có thể xem nó giống như một cầu dao điện, nhanh chóng khóa các tín hiệu chuẩn bị cho não bộ không cho nó trở thành tín hiệu hành động.

Cơ chế này bảo vệ ta khỏi việc hành động theo những gì xảy ra trong giấc mơ. Nhờ đó, khi bạn bị một con quái vật đuổi theo trong mơ, bạn sẽ không bật dậy và chạy đâm đầu vào tường phòng ngủ, hay nói theo thuyết tiến hóa, là không khiến bạn trở nên điên khùng.

Tuy nhiên, não bộ của tất cả chúng ta là một hệ thống vô cùng phức tạp, và những hiện tượng như bóng đè, là những tình huống trục trặc thỉnh thoảng xảy ra.

Một trong những sự dị thường được nhiều người biết tới là trạng thái mộng du, tức là khi một người đi bộ trong lúc vẫn đang ngủ, trạng thái xảy ra khi sự tê liệt giảm đi quá nhanh.

Trái lại, đôi lúc tình trạng tê liệt vẫn tiếp tục thậm chí sau khoảng thời gian bạn đã tỉnh giấc. Điều này thường xảy ra ở ngưỡng giấc ngủ – hoặc là khi bạn sắp thức dậy hoặc khi bạn sắp chìm vào giấc ngủ. Bạn có thể vẫn còn ý thức, mắt mở ra được, nhưng hoàn toàn không thể di chuyển được thân thể. Đây là một sự việc khá thông dụng, nhưng trải nghiệm có thể khiến người ta sợ hãi.

Xem Thêm  Chuyện tâm linh kỳ bí nhưng có thật tại Tràng An, Côn Đảo, An Giang và Lạng Sơn - chuyện kỳ bí có thật

Những vấn đề như vậy có thể là hệ quả của sự gián đoạn giấc ngủ nói chung. Các nhà phân tích cho thấy bóng đè có thể tái hiện lại với những người tham gia thử nghiệm khi họ liên tục bị đánh thức lúc đang ngủ sâu.

Và bên ngoài phòng thử nghiệm thì điều này không hiếm gặp với những người từng trải qua tình trạng bị bóng đè trong đêm. Nếu bạn chưa từng bị như vậy, thì hẳn bạn ít ra cũng quen biết ai đó từng gặp tình trạng này.

Các Chuyên Viên ước tính đến 50% dân số bị tình trạng bóng đè tối thiểu một lần trong đời, một số người cho biết họ thường xuyên bị bóng đè về đêm.

Thậm chí có thể những thăm dò hiện tại đã nhận xét thấp mức độ thông dụng thật sự của hiện tượng này, vì vẫn còn nhiều kỳ thị với những trường hợp nói họ bị ảo giác, và vì có nhiều quan ngại hiện tượng này có thể là dấu hiệu cho thấy bệnh lý tâm thần hoặc lạm dụng thuốc.

Trong thực tiễn, người khỏe mạnh vẫn có thể bị bóng đè và ảo giác dù không xảy ra hiện tượng dị thường nào về sức khỏe tâm thần hay lạm dụng thuốc. Hiểu rằng trải nghiệm này là bình thường có thể giúp xoa dịu những lo ngại kèm theo. Với bản thân mình, tôi có vài lần gặp phải bóng hình những người không có mặt, tuy rằng họ chỉ xuất hiện chứ không làm gì.

Nhìn thấy những khối gạch rơi

Nhưng hãy quay trở lại trường hợp kỳ lạ ở Moscow. Vì sao ảo giác này lại xuất hiện dưới hình dạng con Pokemon mà không phải các sinh vật khác? Vì tính chủ quan rất cao, rất khó để phân tích giấc mơ một cách khoa học.

Làm sao bạn có thể thực nghiệm tổng hợp ảo giác xảy ra khi hầu như mọi người đều đang không tỉnh giấc và họ quên ngay mau lẹ khi thức dậy?

Trong thực tiễn, sự liên hệ giữa trò chơi điện tử và các giấc mơ là một trong những ngành nghề phân tích được ghi chép khá đầy đủ trong các trải nghiệm chủ quan của người ngủ mơ.

Năm 2000, một nhóm các nhà phân tích tại Trường У Havard do Robert Stickgold đi đầu đã giải trình về những người tham gia phân tích chơi trò chơi điện tử xếp gạch Tetris liên tục nói họ thấy những “hình ảnh thôi miên” liên quan đến trò chơi.

Họ thấy những hình ảnh của các khối gạch đang rơi trước khi chìm vào giấc ngủ. Kết quả tương tự cũng được ghi nhận ở các trò chơi điện tử khác, như trò chơi trượt tuyết, mê cung ảo, và thậm chí cả trò chơi Doom.

Bằng cớ này được sử dụng minh chứng cho ý tưởng rằng giấc mơ có thể có vai trò “củng cố” ký ức trong đời sống của ta khi thức – củng cố là cụm từ chỉ quá trình tăng cường và tăng sức mạnh của những ký ức mới có.

Rất nhiều thử nghiệm cho thấy những người được giao những nhiệm vụ liên quan tới trí nhớ thường thực hiện nhiệm vụ tốt hơn nếu họ được ngủ sau khoảng thời gian học. Có vẻ như mặc dù sau khoảng thời gian tất cả chúng ta trải qua quá trình học, trí não ta có thể vẫn sử dụng giấc ngủ như một không gian tập dượt để tập luyện khắc phục lại vấn đề.

“Giấc mơ của chuột”

Nhiều chứng cứ hơn được thu thập từ các thực nghiệm về hành vi của não bộ trên những chú chuột đang ngủ. Thực nghiệm trên động vật mang lại cho các nhà khoa học nhiều ưu – nhược hơn so với việc thử nghiệm thực hiện trên loài người.

Một mặt, mang điện cực trực tiếp vào đầu chuột cần phải thông qua ít loại giấy tờ hơn. Thế nhưng mặt khác thì rõ ràng ta không thể “hỏi” chuột xem chúng mơ thấy gì, vì vậy các nhà khoa học buộc phải suy đoán chuẩn xác xem liệu thúc đẩy của điện cực có thể liên quan đến các trải nghiệm hiện tượng học ra sao.

The rat's brain appears to replay its journey through a maze as it sleeps

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Trong một thử nghiệm, một nhóm nhà phân tích tại Học viện Công nghệ Massachusetts (MIT) đấu các điện cực trực tiếp vào phần hồi hải mã của não chuột.

Ở cả chuột và người, hồi hải mã là một phần của não bộ, ngoài các tính năng khác, thì phần này đặc biệt liên quan đến cách tất cả chúng ta tạo ra ký ức về không gian vật lý. Điện cực cho phép các nhà phân tích xem xét hoạt động thần kinh theo thời gian thực của các tế bào đặc trưng trên hồi hải mã – và ghi nhận bất kể khi nào các tế bào được kích hoạt.

Trong lúc các chú chuột được kết nối với dây điện, chúng được học cách định hướng trong một mê cung thực để tìm thấy phần thưởng là thức ăn. Vì hồi hải mã có liên quan đến tuyệt kỹ học hỏi không gian, sự trổ tài của hoạt động điện cực trên hồi hải mã có thể link với vị trí của chú chuột ở những khu vực đặc trưng trong mê cung.

Xem Thêm  Titan (vệ tinh) – Là gì Wiki - titan (vệ tinh)

Nhưng chính ở đây phương pháp này trở nên liên quan đến mẩu truyện của tất cả chúng ta về giấc mơ Pokemon hay trò chơi Tetris: Sau khoảng thời gian các chú chuột đã tìm hiểu về mê cung, các nhà khoa học để các điện cực tiếp tục ghi nhận khi chuột khởi đầu chìm vào giấc ngủ.

Khi chuột đã ngủ, các tế bào trong hồi hải mã sẽ bật sáng với hoạt động tìm đường trong mê cung – không phải là với bất kể hoạt động nào, mà nó chỉ xảy ra khi các chú chuột đang ngủ có tương thích với cơ chế liên quan chuẩn xác đến cuộc tìm đường trong mê cung.

Một lần nữa, tất cả chúng ta không thể hỏi chuột là chúng đang trải qua điều gì, nhưng kết quả cho thấy các chú chuột có vẻ đang tìm đường trong mê cung khi ngủ mơ, tập luyện lại một cách hiệu quả cách chúng đi như đã học trước khi ngủ.

Một hạn chế ở đây là không có công trình nào minh chứng được liên hệ nguyên nhân trực tiếp giữa giấc mơ và ký ức: giấc mơ tự nó có thể không giúp ký ức được tăng cường đậm nét hơn, nhưng có thể là một loại hiệu ứng phụ của quá trình củng cố ký ức.

Nói cách khác, ảo giác đáng sợ mà người phụ nữ ở Nga gặp phải không chỉ là một sự việc khá thông thường, mà nó còn tồn tại thể cho ta thêm một cửa sổ thú vị để nhìn vào tính chất của giấc ngủ và vì sao mọi người mơ.

Và nếu bạn từng gặp phải những hình ảnh kỳ diệu khi bạn đang ở ngưỡng giấc ngủ, điều này cũng đáng để xem xét. Hãy nhớ: Đừng hoảng sợ (và không nhất thiết phải đổ tội cho người khác nếu họ có thêm một vài núm vú).

=========


Xem thêm những thông tin liên quan đến đề tài giải mã hiện tượng bóng đè

Giải mã hiện tượng bóng đè, Cực kỳ huyền bí

alt

  • Tác giả: News TV
  • Ngày đăng: 2015-11-21
  • Nhận xét: 4 ⭐ ( 9219 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: [Neews] – The mystical phenomena like incubus was explained under the perspective of science, and open the way to treat sleep disorders.
    Decoding phenomenon “incubus” in sleep: Status immobilized sleep while the brain tries to paint with the most bizarre scenarios. Hallucinations as someone enters the room, hovering above them. These images often appear monstrous being incubus. The brain think the body image of yourself into α certain shadowy character. Paralysis during sleep who requires the contributions of two nerve receptors GABAB and GABAA / glycine. 80% of cases REM disorder will progressively neurodegenerative diseases, such as Parkinson’s.
    Website: http://thejoingam.blogspot.com/
    [World Underground]: https://www.youtube.com/channel/UC5Q5J6iGta68PZbE3QZt-Bw
    Fanpage: https://www.facebook.com/NeewsThongtinChonloc

Giải mã hiện tượng bóng đè – Cách vượt qua cơn mê tưởng như vậy nào?

  • Tác giả: isinhvien.com
  • Nhận xét: 3 ⭐ ( 7489 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: Hiên tượng bóng đè là hiện tượng khá thông dụng và nhiều người gặp phải, từ các quốc gia phương đông đến phương tây đều tương truyền đây là hiện tượng gây ra bởi quỷ dữ. Hãy tìm hiểu rõ hơn về hiện tượng và cách thoát ra khỏi hiện tượng bóng đè này

Giải mã hiện tượng bóng đè theo cách nhìn khoa học

  • Tác giả: haitratancuong.com
  • Nhận xét: 3 ⭐ ( 8393 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: Hiện tượng bóng đè là triệu chứng liệt thân khi ngủ, dân gian hay còn gọi là ma đè làm cho người ngủ cảm thấy khó chịu, bị liệt toàn thân.

Giải mã hiện tượng bóng đè trên phương diện khoa học

  • Tác giả: vietnamnet.vn
  • Nhận xét: 5 ⭐ ( 3802 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: Giải mã hiện tượng bóng đè trên phương diện khoa học

Giải mã hiện tượng “bóng đè” khi ngủ và cách khắc phục

  • Tác giả: viettimes.vn
  • Nhận xét: 5 ⭐ ( 8786 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: Hiện tượng bóng đè – hay hay còn gọi là tê liệt khi ngủ – có thể xảy ra với bất kỳ ai, là nỗi ám ảnh dù không nguy hiểm đến tính mạng.

GIẢI MÃ HIỆN TƯỢNG BÓNG ĐÈ

  • Tác giả: talkie.vn
  • Nhận xét: 4 ⭐ ( 3015 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: Bạn đã khi nào bị bóng đè chưa? Để mình – một người có tần suất bị bóng đè 2-3 lần/tuần chia sẻ cho bạn nghe về những trải nghiệm thú vị ấy nhé! Ι. Dấu…

Giải mã hiện tượng “bóng đè”

  • Tác giả: cand.com.vn
  • Nhận xét: 3 ⭐ ( 2780 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: Giải mã hiện tượng “bóng đè”

Xem thêm các nội dung khác thuộc thể loại: Khám Phá Khoa Học

By ads_law