-“Từ điển tục ngữ Việt” (Nguyễn Đức Dương) giải thích: “Giẻ cùi tốt mã Giẻ cùi (vốn chỉ được mỗi một ưu thế là) tốt mã mà thôi. Hay dùng để nhắc mọi người là…

Bạn đang xem: giẻ cùi

admin100

Nguyễn Duy Xuân

https://nguyenduyxuan.net/uploads/logotrong1.png

-“Từ điển thành ngữ và tục ngữ Việt Nam” (Vũ Dung-Vũ Thuý Anh-Vũ Quang Hào): “Giẻ cùi tốt mã [Tốt mã giẻ cùi] Gngh: Có vỏ mà nỏ có ruột. (giẻ cùi: còn gọi là phượng hoàng nam hay phượng hoàng đất, một giống chim đẹp, mỏ đỏ, đuôi dài, lông sặc sỡ, tiếng hót không hay). Hình thức bên ngoài bảnh bao sáng sủa mà đầu óc tối tăm, rống tuếch, không ra gì, không làm được gì có ích. “Giẻ cùi tốt mã dài lông/Bên ngoài hào nhoáng bên trong ra gì” (Cd). Tham khảo: Nhận định như vậy có vẻ oan cho giẻ cùi vì loài chim này rất có ích, nó ăn toàn sâu bọ. (Đào Văn Tiến)”.

Nhận xét của chúng tôi:

-Trong “Từ điển tục ngữ Việt”, Nguyễn Đức Dương chỉ mới diễn giải câu nói của dân gian (“Giẻ cùi tốt mã” = “Giẻ cùi (vốn chỉ được mỗi một ưu điểm là) tốt mã mà thôi”), chứ chưa giải thích nghĩa đen thành ngữ. Mặt khác, cách giảng nghĩa cũng không đúng đắn, vì cái ý khuyên nhủ “Hay dùng để nhắc mọi người là hãy chú trọng nhiều hơn tới thực chất, chứ đừng hoa mắt lên trước vẻ loè loẹt bề ngoài”, khiến người ta nghĩ đến câu “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn”, chứ không phải “Giẻ cùi tốt mã”.

-GS. Nguyễn Lân có giải thích nghĩa đen kỹ hơn. Nhưng vì sao “Giẻ cùi là một loài chim có bộ lông đẹp và có đuôi dài”, trong mắt của dân gian nó lại chỉ được xem là “tốt bề ngoài thôi”, thì không thấy giải thích. Đặc biệt, ví dụ “Đừng tin vào lời nói ngọt xớt của mụ ta, chẳng qua chỉ là tốt mã giẻ cùi mà thôi”, cho thấy nhà biên soạn từ điển đã dùng sai (hoặc hiểu sai). Vì “lời nói ngọt xớt” không đáng tin của “mụ ta” khiến người ta nghĩ đến thành ngữ “Đầu môi chót lưỡi”, chứ không ai ví với vẻ tốt mã của con chim giẻ cùi.

-Trong 3 cách giải thích, thì “Từ điền thành ngữ và tục ngữ Việt Nam” của Nhóm Vũ Dung đáng ghi nhận hơn hết. Theo đó, sách này giải thích tương đối đúng đắn về nghĩa đen “một giống chim đẹp, mỏ đỏ, đuôi dài, lông sặc sỡ, tiếng hót không hay”, và nghĩa bóng “Hình thức bên ngoài bảnh bao sáng sủa mà đầu óc tối tăm, rống tuếch, không ra gì, không làm được gì có ích”.

Giống chim giẻ/dẻ cùi (Urocissa erythroryncha), thuộc họ quạ (Corvidae), gồm nhiều loài, như: giẻ cùi sáo cờ, giẻ cùi mỏ to, giẻ cùi mỏ vàng, giẻ cùi vàng, giẻ cùi xanh, giẻ cùi bụng vàng… Chúng đều có chung một đặc tính là sắc lông sặc sỡ; mỏ và chân vàng, nâu, hoặc đỏ. Riêng giẻ cùi mỏ vàng có đôi mắt nâu, mỏ vàng tươi, chân đỏ vàng cam, đuôi dài tới hơn 40cm. (*) Trung Quốc gọi loài chim giẻ cùi là chim thước xanh mỏ vàng (紅嘴藍鵲-hồng chuỷ lam thước).

Khi cất cánh, màu lông phớt xanh trên đôi cánh bóng mượt của giẻ cùi xoè rộng, cùng cái đuôi dài màu tím xanh viền trắng tha thướt, chấp chới, toả sáng trong không trung, trông rất đẹp mắt. Chim giẻ cùi, dân gian hay còn gọi là chim phướn, chim giải phướn (tên gọi theo cái đuôi dài, trông như cái giải phướn). Ngoài ra, nó còn được dân chơi chim cảnh đặt cho một số tên gọi mĩ miều như: phượng hoàng đất, chim loan, loan phượng…(**)

Giẻ cùi mang vẻ đẹp thần tiên
Ảnh:ST

Mang vẻ đẹp tuyệt mỹ, nhưng loài chim giẻ cùi chỉ biết kêu với thứ tiếng động xoèn xoẹt như mài dao, vét vét như tiếng con vẹt, hoặc rít lên như tiếng sáo chói tai, chứ không biết luyến láy, véo von… Giẻ cùi lại hay học theo tiếng kêu của loài chim khác, với những tiếng động hỗn tạp chẳng mấy vui tai.

Xem Thêm  Bảo Đại, Trần Trọng Kim và Đế Quốc Việt Nam - đế quốc đại việt

Đặc biệt, giẻ cùi là loài chim rất tạp ăn. Ngoài một số loại hạt, quả; chúng săn cả rắn, rết, chuột, cóc, ếch nhái, sâu bọ; thậm chí là đi phá tổ, cướp trứng và ăn thịt chim non, thịt các giống chim nhỏ khác; chúng còn chén cả loài sâu bọ gớm ghiếc mà toàn bộ các loài chim khác phải “chào thua”, này là bọ nẹt (Bọ nẹt đã có dẻ cùi-tục ngữ). Nhưng trên hết, sự dơ bẩn, ghê sợ đến tột cùng của loài chim mang vẻ đẹp thần tiên này trong mắt dân gian, là nó thích xơi phân chó: “Dẻ cùi tốt mã dài đuôi, Hay ăn cứt chó, ai nuôi dẻ cùi.” (ca dao).

Không hiểu sao trong thực đơn của loài chim săn mồi, ưa ăn thịt sống này lại có thêm một món ưa thích là chất thải của động vật. Chưa thấy tài liệu khoa học nào nói đến điều này. Phải chăng, giẻ cùi tìm đến bãi phân chó, bởi đây chính là nơi thu hút ruồi muỗi, rồi ruồi muỗi lại thu hút cóc nhái đến kiếm ăn? Và cóc nhái mới chính là đối tượng săn bắt của giẻ cùi? Tương tự như loài chim chích choè bị dân gian quy cho thói ăn phân trâu. Kỳ thực chúng thường đợi đến lúc nhá nhem tối rồi sà xuống các bãi phân để chộp lũ nhái đang say sưa rình đớp sâu bọ?

Có vẻ tất cả chúng ta không cần đắn đo, và cũng không nên đặt vấn đề “Nhận định như vậy có lẽ oan cho giẻ cùi vì loài chim này rất có ích, nó ăn toàn sâu bọ”, bởi dân gian không cần biết tới điều đó. Trong con mắt của họ, giẻ cùi chỉ “tốt mã dài đuôi”, “hay ăn cứt chó”, nên bị khinh thường. Dân gian đặt nên thành ngữ để ám chỉ những kẻ có vẻ ngoại hình bảnh bao, tráng lệ, nhưng bên trong ti tiện, rỗng tuếch, bất tài, vô dụng. Cũng giống với cây thài lài ưa phân chó (Gái phải hơi trai như thài lài gặp cứt chó-tục ngữ), thì bất kể loài thực vật này có tác dụng làm thuốc ra sao, dân gian vẫn tư tưởng: “Thài lài mọc cạnh bờ sông/Tuy rằng xanh tốt nhưng/vẫn tông thài lài”!(***)

Chú thích:
(*) Theo sách “Chim Việt Nam, hình thái và phân loại” (GS. Võ Quý – NXB Khoa học và kỹ thuật-Hà Nội 1981).
(**) Cách đây 1 năm, tôi còn nhin thấy chim giẻ cùi ở dãy núi ᑗ Bò, thuộc xã Anh Sơn-Tĩnh Gia-Thanh Hoá.
(***) Ở nước láng giềng Trung Quốc, giẻ cùi với tên gọi “chim thước xanh mỏ vàng”, lại được xem là loài chim quý, thường hiện diện trên các bức tranh hoa điểu. Sự khác biệt trong sự nhìn nhận, nhận xét về cùng một sự vật hiện tượng giữa các dân tộc khác nhau là chuyện hoàn toàn bình thường.

Hoàng Tuấn Công
Nguồn http://tuancongthuphong.blogspot.com/2019/07/gie-cui-tot-ma.html#more

-“Từ điển từ và ngữ Việt Nam” (GS Nguyễn Lân): “Tốt mã giẻ cùi • ng. (Giẻ cùi là một loài chim có bộ lông đẹp và có đuôi dài) ý nói: Chỉ tốt ở bề ngoài thôi <> Đừng tin vào lời nói ngọt xớt của mụ ta, chẳng qua chỉ là tốt mã giẻ cùi mà thôi”.-“Từ điển thành ngữ và tục ngữ Việt Nam” (Vũ Dung-Vũ Thuý Anh-Vũ Quang Hào): “Giẻ cùi tốt mã [Tốt mã giẻ cùi] Gngh: Có vỏ mà nỏ có ruột. (giẻ cùi: còn gọi là phượng hoàng nam hay phượng hoàng đất, một giống chim đẹp, mỏ đỏ, đuôi dài, lông sặc sỡ, tiếng hót không hay). Hình thức bên ngoài bảnh bao sáng sủa mà đầu óc tối tăm, rống tuếch, không ra gì, không làm được gì có ích. “Giẻ cùi tốt mã dài lông/Bên ngoài hào nhoáng bên trong ra gì” (Cd). Tham khảo: Nhận định như vậy có vẻ oan cho giẻ cùi vì loài chim này rất có ích, nó ăn toàn sâu bọ. (Đào Văn Tiến)”.Nhận xét của chúng tôi:-Trong “Từ điển tục ngữ Việt”, Nguyễn Đức Dương chỉ mới diễn giải câu nói của dân gian (“Giẻ cùi tốt mã” = “Giẻ cùi (vốn chỉ được mỗi một ưu điểm là) tốt mã mà thôi”), chứ chưa giải thích nghĩa đen thành ngữ. Mặt khác, cách giảng nghĩa cũng không đúng đắn, vì cái ý khuyên nhủ “Hay dùng để nhắc mọi người là hãy chú trọng nhiều hơn tới thực chất, chứ đừng hoa mắt lên trước vẻ loè loẹt bề ngoài”, khiến người ta nghĩ đến câu “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn”, chứ không phải “Giẻ cùi tốt mã”.-GS. Nguyễn Lân có giải thích nghĩa đen kỹ hơn. Nhưng vì sao “Giẻ cùi là một loài chim có bộ lông đẹp và có đuôi dài”, trong mắt của dân gian nó lại chỉ được xem là “tốt bề ngoài thôi”, thì không thấy giải thích. Đặc biệt, ví dụ “Đừng tin vào lời nói ngọt xớt của mụ ta, chẳng qua chỉ là tốt mã giẻ cùi mà thôi”, cho thấy nhà biên soạn từ điển đã dùng sai (hoặc hiểu sai). Vì “lời nói ngọt xớt” không đáng tin của “mụ ta” khiến người ta nghĩ đến thành ngữ “Đầu môi chót lưỡi”, chứ không ai ví với vẻ tốt mã của con chim giẻ cùi.-Trong 3 cách giải thích, thì “Từ điền thành ngữ và tục ngữ Việt Nam” của Nhóm Vũ Dung đáng ghi nhận hơn hết. Theo đó, sách này giải thích tương đối đúng đắn về nghĩa đen “một giống chim đẹp, mỏ đỏ, đuôi dài, lông sặc sỡ, tiếng hót không hay”, và nghĩa bóng “Hình thức bên ngoài bảnh bao sáng sủa mà đầu óc tối tăm, rống tuếch, không ra gì, không làm được gì có ích”.Giống chim giẻ/dẻ cùi (Urocissa erythroryncha), thuộc họ quạ (Corvidae), gồm nhiều loài, như: giẻ cùi sáo cờ, giẻ cùi mỏ to, giẻ cùi mỏ vàng, giẻ cùi vàng, giẻ cùi xanh, giẻ cùi bụng vàng… Chúng đều có chung một đặc tính là sắc lông sặc sỡ; mỏ và chân vàng, nâu, hoặc đỏ. Riêng giẻ cùi mỏ vàng có đôi mắt nâu, mỏ vàng tươi, chân đỏ vàng cam, đuôi dài tới hơn 40cm. (*) Trung Quốc gọi loài chim giẻ cùi là chim thước xanh mỏ vàng (紅嘴藍鵲-hồng chuỷ lam thước).Khi cất cánh, màu lông phớt xanh trên đôi cánh bóng mượt của giẻ cùi xoè rộng, cùng cái đuôi dài màu tím xanh viền trắng tha thướt, chấp chới, toả sáng trong không trung, trông rất đẹp mắt. Chim giẻ cùi, dân gian hay còn gọi là chim phướn, chim giải phướn (tên gọi theo cái đuôi dài, trông như cái giải phướn). Ngoài ra, nó còn được dân chơi chim cảnh đặt cho một số tên gọi mĩ miều như: phượng hoàng đất, chim loan, loan phượng…(**)Giẻ cùi mang vẻ đẹp thần tiênẢnh:STMang vẻ đẹp tuyệt mỹ, nhưng loài chim giẻ cùi chỉ biết kêu với thứ tiếng động xoèn xoẹt như mài dao, vét vét như tiếng con vẹt, hoặc rít lên như tiếng sáo chói tai, chứ không biết luyến láy, véo von… Giẻ cùi lại hay học theo tiếng kêu của loài chim khác, với những tiếng động hỗn tạp chẳng mấy vui tai.Đặc biệt, giẻ cùi là loài chim rất tạp ăn. Ngoài một số loại hạt, quả; chúng săn cả rắn, rết, chuột, cóc, ếch nhái, sâu bọ; thậm chí là đi phá tổ, cướp trứng và ăn thịt chim non, thịt các giống chim nhỏ khác; chúng còn chén cả loài sâu bọ gớm ghiếc mà toàn bộ các loài chim khác phải “chào thua”, này là bọ nẹt (Bọ nẹt đã có dẻ cùi-tục ngữ). Nhưng trên hết, sự dơ bẩn, ghê sợ đến tột cùng của loài chim mang vẻ đẹp thần tiên này trong mắt dân gian, là nó thích xơi phân chó: “Dẻ cùi tốt mã dài đuôi, Hay ăn cứt chó, ai nuôi dẻ cùi.” (ca dao).Không hiểu sao trong thực đơn của loài chim săn mồi, ưa ăn thịt sống này lại có thêm một món ưa thích là chất thải của động vật. Chưa thấy tài liệu khoa học nào nói đến điều này. Phải chăng, giẻ cùi tìm đến bãi phân chó, bởi đây chính là nơi thu hút ruồi muỗi, rồi ruồi muỗi lại thu hút cóc nhái đến kiếm ăn? Và cóc nhái mới chính là đối tượng săn bắt của giẻ cùi? Tương tự như loài chim chích choè bị dân gian quy cho thói ăn phân trâu. Kỳ thực chúng thường đợi đến lúc nhá nhem tối rồi sà xuống các bãi phân để chộp lũ nhái đang say sưa rình đớp sâu bọ?Có vẻ tất cả chúng ta không cần đắn đo, và cũng không nên đặt vấn đề “Nhận định như vậy có lẽ oan cho giẻ cùi vì loài chim này rất có ích, nó ăn toàn sâu bọ”, bởi dân gian không cần biết tới điều đó. Trong con mắt của họ, giẻ cùi chỉ “tốt mã dài đuôi”, “hay ăn cứt chó”, nên bị khinh thường. Dân gian đặt nên thành ngữ để ám chỉ những kẻ có vẻ ngoại hình bảnh bao, tráng lệ, nhưng bên trong ti tiện, rỗng tuếch, bất tài, vô dụng. Cũng giống với cây thài lài ưa phân chó (Gái phải hơi trai như thài lài gặp cứt chó-tục ngữ), thì bất kể loài thực vật này có tác dụng làm thuốc ra sao, dân gian vẫn tư tưởng: “Thài lài mọc cạnh bờ sông/Tuy rằng xanh tốt nhưng/vẫn tông thài lài”!(***)Chú thích:(*) Theo sách “Chim Việt Nam, hình thái và phân loại” (GS. Võ Quý – NXB Khoa học và kỹ thuật-Hà Nội 1981).(**) Cách đây 1 năm, tôi còn nhin thấy chim giẻ cùi ở dãy núi ᑗ Bò, thuộc xã Anh Sơn-Tĩnh Gia-Thanh Hoá.(***) Ở nước láng giềng Trung Quốc, giẻ cùi với tên gọi “chim thước xanh mỏ vàng”, lại được xem là loài chim quý, thường hiện diện trên các bức tranh hoa điểu. Sự khác biệt trong sự nhìn nhận, nhận xét về cùng một sự vật hiện tượng giữa các dân tộc khác nhau là chuyện hoàn toàn bình thường.Hoàng Tuấn CôngNguồn http://tuancongthuphong.blogspot.com/2019/07/gie-cui-tot-ma.html#more

Xem Thêm  Hình Xăm Nhịp Tim Family Đẹp ❤️ Tattoo Nhịp Đập Trái Tim - hình xâm nhịp tim


Xem thêm những thông tin liên quan đến đề tài giẻ cùi

Bẫy Phượng Hoàng Đất Bẫy Trapping Red billed blue magpie Urocissa erythror

  • Tác giả: Discovery With Me – Chiến Chim Sơn Đông
  • Ngày đăng: 2020-02-01
  • Nhận xét: 4 ⭐ ( 8221 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm:

Ngẩn ngơ ngắm vẻ đẹp tuyệt sắc của chim giẻ cùi Việt Nam

  • Tác giả: kienthuc.net.vn
  • Nhận xét: 5 ⭐ ( 4498 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: Chim giẻ cùi là một nhóm các loài chim thuộc họ Quạ (Corvidae), một số loài có ngoại hình rất dễ nhìn. Cùng ngắm những loài chim giẻ cùi tuyệt đẹp của Việt Nam.

Ngắm nhìn vẻ đẹp của chim giẻ cùi ở môi trường tự nhiên

  • Tác giả: kyluc.vn
  • Nhận xét: 3 ⭐ ( 5242 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: HỘI KỶ LỤC GIA VIỆT NAM – TỔ CHỨC KỶ LỤC VIỆT NAM (VIETKINGS)

Giẻ cùi bụng vàng – Yellow breasted magpie

  • Tác giả: vietnamwildlife.org
  • Nhận xét: 5 ⭐ ( 9580 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: Giẻ cùi bụng vàng – Yellow breasted magpie , Di Linh, 2/2020 Mô tả: Giẻ cùi bụng vàng là một trong năm phân loài của giẻ cùng xanh Đông Dương, có kích thước tương tự như các phân loài khác (khoảng 35 cm). Chim có đầu màu xanh pha vàng nhiều hơn với mắt và…

Thành ngữ – tục ngữ: Giẻ cùi tốt mã

  • Tác giả: cadao.me
  • Nhận xét: 4 ⭐ ( 4806 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm:
Xem Thêm  10 Lợi Ích Của Bưởi Đã Được Khoa Học Chứng Minh - trai buoi

Chim Giẻ Cùi ăn gì và môi trường sống rõ ràng ra sao?

  • Tác giả: www.petmart.vn
  • Nhận xét: 3 ⭐ ( 7638 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: Chim Giẻ Cùi có chiều dài thân thể khoảng 60cm ở tuổi trưởng thành. Thể xác và màu lông của chim đực và chim cái về cơ bản là tương tự nhau. Giẻ Cùi là một loài

Giẻ cùi tốt mã

  • Tác giả: nld.com.vn
  • Nhận xét: 5 ⭐ ( 4775 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: Dân gian đặt nên thành ngữ để ám chỉ những kẻ có mã đẹp ngoại hình nhưng lòng dạ dơ bẩn và bất tài

Xem thêm các nội dung khác thuộc thể loại: Khám Phá Khoa Học

By ads_law