Bạn đang xem: mặt phẳng hoàng đạo

Hoàng đạo hay mặt phẳng hoàng đạo là đường đi biểu kiến của Mặt Trời trên thiên cầu.[1][2] Các nhà thiên văn cũng xét đến mặt phẳng chứa hoàng đạo, nó đồng phẳng với quỹ đạo của Trái Đất quanh Mặt Trời (và do vậy trở thành quỹ đạo biểu kiến của Mặt Trời quanh Trái Đất). Đường đi của Mặt Trời thường ít được lưu ý tới khi nhìn từ mặt phẳng Trái Đất do sự tự quay của Trái Đất, từ mang theo hướng nhìn của người xem xét trên Trái Đất đi qua chu trình Mặt Trời mọc và Mặt Trời lặn, làm cản trở chuyển động biểu kiến của Mặt Trời so với các người nổi tiếng. Hoàng đạo là một mặt phẳng tham chiếu trọng yếu và là nền tảng của hệ tọa độ hoàng đạo.

Chuyển động biểu kiến của Mặt Trời

[sửa|sửa mã nguồn]

Chuyển động mô tả ở trên là những cách đơn giản so với chuyển động thực tiễn. Do chuyển động của Trái Đất xung quanh khối tâm của hệ Trái Đất – Mặt Trăng, đường đi biểu kiến của Mặt Trời hơi đu mang một tí, với chu kỳ vào khoảng một tháng. Cũng do các nhiễu loạn tác động bởi các hành tinh khác trong hệ Mặt Trời, khối tâm hệ Trái Đất – Mặt Trăng hơi dao động xung quanh vị trí trung bình theo một cách phức tạp. Hoàng đạo thực sự là đường đi biểu kiến của Mặt Trời trong chu kỳ một năm.[3]

Do Trái Đất mất 1 năm quay quanh Mặt Trời, vị trí biểu kiến của Mặt Trời cũng mất cùng một khoảng chừng thời hạn để triển khai xong một vòng quanh hoàng đạo. Với một năm có hơn 365 ngày một tí ít, Mặt Trời xê dịch khoảng chừng thấp hơn 1 ° về phía đông [ 4 ] sau mỗi ngày. Khi đứng từ Trái Đất, tuyệt đối có thể phát xuất hiện sự đổi khác nhỏ trong vị trí của Mặt Trời so với những người nổi tiếng 5 cánh ( khi đứng hướng trực tiếp về phía bắc hoặc phía nam ), thì sẽ thấy vị trí của Mặt Trời chậm hơn khoảng chừng 4 phút so với ngày hôm trước nếu như Trái Đất không quay quanh Mặt Trời ; một ngày Trái Đất bằng 24 tiếng dài hơn 23 tiếng 56 phút của ngày sao ( sidereal day ). Tuy vậy, mô tả vừa qua chỉ là một cách giản lược, dựa trên giả thiết Trái Đất quay quanh Mặt Trời với vận tốc không đổi. Vận tốc thực của Trái Đất biến hóa khi nó quay quanh Mặt Trời trong một năm, do vậy vận tốc của Mặt Trời chuyển dời trên hoàng đạo cũng biến hóa. Ví dụ, Mặt Trời nằm ở phía bắc của xích đạo thiên cầu trong 185 ngày của 1 năm, và ở phía nam trong 180 ngày. [ 5 ] Sự thay đổi của vận tốc quỹ đạo Trái Đất cần được tính đến trong phương trình thời hạn. [ 6 ]

Mối quan hệ với xích đạo thiên cầu

[sửa|sửa mã nguồn]

Bởi trục quay của Trái Đất không vuông góc với mặt phẳng quỹ đạo của nó, mặt phẳng xích đạo của Trái Đất không đồng phẳng với mặt phẳng hoàng đạo, mà nghiêng với nó một góc 23,4°, hay còn được biết tới là độ nghiêng của mặt phẳng hoàng đạo.[7] Nếu xích đạo được chiếu nhìn hướng ra phía ngoài thiên cầu, mà tạo thành xích đạo thiên cầu, nó cắt hoàng đạo tại hai điểm gọi là các điểm phân. Mặt Trời, trong quá trình chuyển động biểu kiến xuôi theo hoàng đạo, sẽ cắt xích đạo thiên cầu tại những điểm này, một theo hướng từ nam đến bắc, một theo hướng trái lại từ bắc đến nam.[4] Điểm cắt từ nam đến bắc được gọi là điểm xuân phân, hay hay còn gọi là và trên xích đạo thiên cầu.[8] Điểm cắt theo hướng từ bắc đến nam là điểm thu phân hoặc điểm nút xuống.

Bạn đang đọc: Hoàng đạo – Wikipedia tiếng Việt

Hướng của trục quay của Trái Đất và xích đạo không cố định trong không gian vũ trụ, mà nó quay theo cực của hoàng đạo (ecliptic pole) với chu kỳ khoảng 26.000 năm, một quá trình mà các nhà thiên văn gọi là (lunisolar precession), do quá trình này tác động hầu hết bởi lực mê hoặc của Mặt Trời và Mặt Trăng lên kiểu dáng không phải là hình cầu hoàn hảo của Trái Đất (Trái Đất phình ra tại xích đạo và dẹt hơn ở hai cực của nó). Do vậy, hoàng đạo cũng không phải là đường cố định. Nhiễu loạn mê hoặc của các hành tinh khác trong hệ Mặt Trời gây ra một chuyển động nhỏ hơn trong quỹ đạo của Trái Đất, và do này là hoàng đạo, hay quá trình . Thúc đẩy tổng hợp của hai quá trình này được gọi là (general precession), và sự thay đổi vị trí của các điểm phân vào khoảng 50 giây cung (xấp xỉ 0°,014) trên một năm.[9]

Tuy vậy, mô tả ở trên vẫn là sự giản lược. Chuyển động chu kỳ của Mặt Trăng và chuyển động tuần hoàn biểu kiến của Mặt Trời (mà thực sự là chuyển động của Trái Đất trên quỹ đạo) gây ra những dao động tuần hoàn biên độ nhỏ thời kỳ ngắn (short-term small-amplitude periodic oscillation) ở trục quay của Trái Đất, và do này là xích đạo thiên cầu, một quá trình mà các nhà thiên văn học gọi là chương động.[10]
Tác động này cộng thêm thành phần vào vị trí của các điểm phân; các vị trí của xích đạo thiên cầu và điểm thu phân khi nói đến đầy đủ cả hiện tượng tiến động và chương động được gọi là (true equator and equinox); trong lúc vị trí không nói đến tác động của chương động gọi là (mean equator and equinox).[11]

Độ nghiêng của hoàng đạo

[sửa|sửa mã nguồn]

Độ nghiêng của hoàng đạo là thuật ngữ được những nhà thiên văn học sử dụng cho sự nghiêng của mặt phẳng xích đạo Trái Đất với mặt phẳng hoàng đạo, hoặc tương tự góc của trục quay Trái Đất với trục vuông góc với mặt phẳng hoàng đạo. Góc này có giá trị bằng 23,4 ° và lúc bấy giờ giá trị này đang giảm dần 0,013 độ ( 47 giây cung ) trên một trăm năm do thúc đẩy tác động nhiễu loạn của những hành tinh. [ 12 ]Giá trị góc của độ nghiêng của hoàng đạo thu được bằng cách xem xét những hoạt động của Trái Đất và những hành tinh trong hệ Mặt Trời trong nhiều năm. Các nhà thiên văn lập ra những lịch thiên văn nền tảng mới ( fundamental ephemeris ) khi độ đúng chuẩn của những xem xét ngày được nâng cao và sự hiểu biết về những quy trình động lực được tăng cường, và từ những lịch thiên văn này nhiều giá trị thiên văn được rút ra, gồm có độ nghiêng của hoàng đạo .
[13] Note rằng độ nghiêng chỉ thay đổi giá trị từ 24,2° đến 22,5° trong suốt thời gian này. Điểm đỏ biểu thị thời điểm năm 2000.Độ nghiêng của hoàng đạo trong 20.000 năm, lấy từ Laskar ( 1986 ). Note rằng độ nghiêng chỉ biến hóa giá trị từ 24,2 ° đến 22,5 ° trong suốt thời hạn này. Điểm đỏ biểu lộ thời gian năm 2000 .Cho đến năm 1983 độ nghiêng ở một ngày bất kể được đo lường và thống kê dựa trên bảng vị trí những thiên thể của Simon Newcomb, nhà thiên văn đã phân tích và phân tích vị trí những hành tinh cho đến tận năm 1895 :

= 23° 27′ 08″.26 − 46″.845 − 0″.0059 2 + 0″.00181 3

trong đó là độ nghiêng của hoàng đạo và là thế kỷ chí tuyến từ kỷ nguyên B1900.0 cho đến ngày cần tìm giá trị trên bảng.[14]

Từ năm 1984, bộ lịch thiên văn DE do Phòng Thực nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) lập ra trên máy tính được sử dụng thay thế như là lịch thiên văn cơ bản của niên lịch . Độ nghiêng hoàng đạo trong lịch DE200, mà dựa trên các xem xét từ năm 1911 đến 1979, được tính toán như sau:

= 23° 26′ 21″.45 − 46″.815 − 0″.0006 2 + 0″.00181 3

với là thế kỷ Julius từ kỷ nguyên J2000.0.[15]

Lịch thiên văn nền tảng của JPL liên tục được update. Ví dụ, giá trị độ nghiêng xác nhận trong của năm 2010 là:[16]

= 23° 26′ 21″.406 − 46″.836769 − 0″.0001831 2 + 0″.00200340 3 − 0″.576×10−6 4 − 4″.34×10−8 5

Các công thức trên cho độ nghiêng hoàng đạo có xu thế tìm đến giá trị chuẩn xác hơn trong một khoảng thời gian tương đối ngắn, có vẻ chỉ ± vài thế kỷ.[17]
Ĵ. Laskar đã mang ra một công thức trình diễn đến độ lớn cỡ 10 với độ chuẩn xác đến 0″.04/1000 năm trong 10.000 năm.[13]

Toàn bộ những công thức trên xác nhận cho độ nghiêng hoàng đạo , tức là bỏ qua tác động của chương động thiên văn. Độ nghiêng hay độ nghiêng tức thời sẽ phải nói đến tác động của chương động.[18]

Mặt phẳng của Hệ Mặt Trời

[sửa|sửa mã nguồn]


Ecliptic plane side view.gif
FourPlanetSunset hao annotated vi.jpg

Nhìn theo phương chiếu đứng và chiếu cạnh của mặt phẳng hoàng đạo, với các hành tinh Sao Thủy, Sao Kim, Trái Đất, và Sao Hỏa. Hầu như các hành tinh quay quanh Mặt Trời trong mặt phẳng rất gần với mặt phẳng quỹ đạo của Trái Đất, mặt phẳng hoàng đạo.

Bốn hành tinh sắp hàng trong tháng 7 năm 2010, minh họa cho mặt phẳng quỹ đạo của các hành tinh quay quanh Mặt Trời rất sát nhau. Bức ảnh chụp lúc hoàng hôn, nhìn về phía tây tại Surakarta, Java, Indonesia.

Phần lớn các thiên thể trong hệ Mặt Trời quay quanh Mặt Trời trong gần cùng một mặt phẳng. Nguyên nhân là do ban đầu hệ Mặt Trời tạo dựng từ một đĩa tiền hành tinh. Mặt phẳng trình diễn gần sát nhất với đĩa này được gọi là . Quỹ đạo của Trái Đất, và do vậy là hoàng đạo, nghiêng một góc nhỏ hơn 1° so với mặt phẳng bất biến, và những hành tinh khác trong hệ Mặt Trời có mặt phẳng quỹ đạo của chúng nghiêng góc nhỏ hơn khoảng 6°. Vì vậy, hầu như các vật thể trong hệ Mặt Trời nằm rất gần với hoàng đạo khi nhìn lên khung trời. Hoàng đạo được khái niệm theo bởi chuyển động của Mặt Trời. Mặt phẳng bất biến được khái niệm theo mô men động lượng của toàn thể hệ Mặt Trời, cơ bản này là tổng của toàn bộ các vectơ mô men động lượng của toàn bộ các chuyển động trên quỹ đạo quanh Mặt Trời và sự quay quanh trục của chính mỗi vật thể, một giá trị đòi hỏi phải biết giá trị chuẩn xác của mỗi vật thể trong hệ Mặt Trời. Vì nguyên nhân này, để cho thuận tiện, mặt phẳng hoàng đạo thường được sử dụng làm mặt phẳng tham chiếu cho hệ Mặt Trời.[19][20]

Mặt phẳng tham chiếu thiên cầu

[sửa|sửa mã nguồn]

Hoàng đạo tạo thành một trong hai mặt phẳng cơ bản được dùng làm tham chiếu vị trí trên thiên cầu, mặt phẳng kia là xích đạo thiên cầu. Trục vuông góc với hoàng đạo xác lập lên hai cực của hoàng đạo, cực bắc hoàng đạo là cực bắc của xích đạo. Trong hai mặt phẳng cơ bản này, mặt phẳng hoàng đạo ít biến hóa hơn so với những người nổi tiếng 5 cánh ở xa, hoạt động của nó so tác động thúc đẩy tiến động của những hành tinh chỉ gần bằng 1/100 so với của xích đạo thiên cầu. [ 21 ]

Trình diễn bằng hệ tọa độ cầu, các hoàng kinh (kinh tuyến hoàng đạo) và hoàng vĩ (vĩ tuyến hoàng đạo) hoặc kinh tuyến và vĩ tuyến thiên cầu, được sử dụng để định vị trí trên thiên cầu so với mặt phẳng hoàng đạo. Giá trị kinh độ xác nhận dương theo phía đông[4] từ 0° đến 360° xuôi theo hoàng đạo từ điểm xuân phân, cùng hướng với hướng chuyển động của Mặt Trời. Vĩ độ được đo theo hướng vuông góc với hoàng đạo, đến +90° hướng về cực bắc hoặc -90° hướng về cực nam của hoàng đạo, hoàng đạo là vĩ tuyến được gán giá trị 0°. Một vị trí đầy đủ trên thiên cầu cũng nên tham số xác nhận khoảng cách. Các nhà cung cấp khoảng cách khác nhau cũng được sử dụng cho những mục đích khác nhau. Bên trong hệ Mặt Trời, thường các nhà thiên văn học sử dụng nhà cung cấp thiên văn, và so với các vật thể gần Trái Đất, nhà cung cấp bán kính Trái Đất hoặc kilômét được sử dụng. Hệ tọa độ trục vuông góc đặt ở góc phần tư thứ nhất cũng hay được sử dụng; với trục hoành chỉ hướng về điểm xuân phân, trục tung vuông góc 90° chỉ hướng về phía đông, và trục cao độ

Các ký hiệu sử dụng cho hệ tọa độ hoàng đạo[23]

 

Tọa độ cầu
Vuông góc

Kinh độ

Vĩ độ

Khoảng cách

Địa tâm

 

Nhật tâm

, , [note 1]

  1. ^

    , , thường để sử dụng cho So với những tọa độ ký hiệu ; thường để sử dụng cho hệ tọa độ xích đạo

Sử dụng hệ tọa độ hoàng đạo thuận tiện nhất cho xác lập vị trí những vật thể trong hệ Mặt Trời, vì hầu như mặt phẳng quỹ đạo của những hành tinh nghiêng góc nhỏ so với mặt phẳng hoàng đạo, và do vậy chúng luôn Open rất gần với hoàng đạo trên khung trời. Bởi quỹ đạo Trái Đất, và do này là hoàng đạo, chuyển dời rất ít, nên tuyệt đối có thể coi như nó là mặt phẳng cố định và thắt chặt so với những người nổi tiếng 5 cánh .
[24] Note rằng hoàng đạo chỉ quay khoảng 7° trong quãng thời gian này, trong lúc xích đạo thiên cầu đã quay trọn đủ một vài vòng xung quanh hoàng đạo. Hoàng đạo làm mặt phẳng tham chiếu tương đối ổn định so với xích đạo thiên cầu.Độ nghiêng của hoàng đạo trong 200.000 năm, tìm hiểu thêm từ Dziobek ( 1892 ). Note rằng hoàng đạo chỉ quay khoảng chừng 7 ° trong quãng thời hạn này, trong lúc xích đạo thiên cầu đã quay trọn đủ một vài vòng xung quanh hoàng đạo. Hoàng đạo làm mặt phẳng tham chiếu tương đối không thay đổi so với xích đạo thiên cầu .

Do chuyển động tiến động của các điểm phân, tọa độ hoàng đạo của các vật thể trên thiên cầu liên tục thay đổi. Xác nhận một vị trí bên trong hệ tọa độ hoàng đạo đòi hỏi xác nhận theo một điểm phân rõ ràng và cụ thể, nghĩa là điểm phân của một ngày rõ ràng và cụ thể, được các nhà thiên văn khái niệm là kỷ nguyên; tọa độ xác nhận hướng của điểm phân tại ngày đó. Ví dụ, bảng [25] liệt kê các vị trí nhật tâm của Sao Hỏa lúc 0h giờ Trái Đất (Terrestrial Time), ngày 4 tháng 1 năm 2010 là: kinh độ 118° 09′ 15″.8, vĩ độ +1° 43′ 16″.7, khoảng cách thực đến Mặt Trời 1,6302454 AU, điểm phân trung bình và ngày hoàng đạo (mean equinox and ecliptic of date). Điều này xác nhận điểm phân trung bình của ngày 4 tháng 1 năm 2010 lúc 0h TT như mô tả ở trên, mà không nói đến chương động.

Do mặt phẳng quỹ đạo của Mặt Trăng chỉ nghiêng khoảng chừng 5,145 ° so với mặt phẳng hoàng đạo và Mặt Trời luôn nằm rất gần hoàng đạo, hiện tượng kỳ lạ thiên thực luôn luôn xảy ra gần vị trí hoặc nằm trên hoàng đạo. Do quỹ đạo của Mặt Trăng nghiêng một góc nhỏ, thiên thực không xảy ra ở mỗi lần giao hội và xung đối giữa Mặt Trời và Mặt Trăng, mà chỉ khi Mặt Trăng nằm rất gần với điểm nút quỹ đạo lên hoặc điểm nút xuống trong cùng thời gian nó ở vị trí giao hội hoặc xung so với Mặt Trời. Người cổ xưa cũng phát xuất hiện hiện tượng kỳ lạ thiên thực chỉ xảy ra khi đường đi của Mặt Trăng cắt qua hoàng đạo. [ 26 ]

Điểm phân và điểm chí

[sửa|sửa mã nguồn]

Vị trí của điểm phân và điểm chí

 

Hoàng đạo
Xích đạo

Kinh độ

Xích kinh

Xuân phân

0h

Hạ chí

90°

6h

Thu phân

180°

12h

Đông chí

270°

18h

Thời điểm đúng mực của những điểm phân và điểm chí là lúc khi kinh độ hoàng đạo biểu kiến ( gồm có hiệu ứng quang sai và chương động ) ( hay hoàng kinh độ ) của Mặt Trời là 0 °, 90 °, 180 °, hoặc 270 °. Do hoạt động trên quỹ đạo của Trái Đất bị tác động thúc đẩy nhiễu loạn và sự không đều khoảng chừng thời hạn ở lịch, ngày cho những điểm chí và điểm phân không cố định và thắt chặt. [ 27 ]

Đi qua những chòm sao

[sửa|sửa mã nguồn]

Biểu đồ hiển thị độ nghiêng và xích kinh của những chòm sao văn minh với đường nét đứt ở giữa bộc lộ đường hoàng đạo. Các chòm sao được tô màu theo họ và năm xây dựng. ( xem cụ thể rõ ràng và cụ thể )

Trong thiên văn học hiện đại, Hoàng đạo hiện tại đi qua các chòm sao được liệt kê dưới đây:[28]

Chiêm tinh học

[sửa|sửa mã nguồn]

Hoàng đạo tạo thành một đường trung tâm của một dải có độ rộng 20° gọi là cung Hoàng Đạo, mà Mặt Trời, Mặt Trăng và các hành tinh luôn chuyển động nằm trong dải này.[30] Trong chiêm tinh học, dải này được chia thành có độ rộng 30° theo kinh tuyến, mỗi phần xấp xỉ với quãng đường Mặt Trời di chuyển trong một tháng.[31] Ở thời cổ xưa, 12 phần này tương ứng với 12 chòm sao chứa hoàng đạo.[32] Những thuật ngữ cho các phần này vẫn còn được sử dụng cho tới ngày nay. được đặt như vậy khi điểm xuân phân thực sự nằm trong chòm sao Bạch Dương; sau đó nó sẽ di chuyển đến Song Ngư.[33]

Link ngoài

[sửa|sửa mã nguồn]


Xem thêm những thông tin liên quan đến đề tài mặt phẳng hoàng đạo

TRUYỆN TOÀN CHỨC PHÁP SƯ CHẬP 948: TIỂU BẠCH HỔ +THIÊN HOANG BĂNG VẾT.

alt

  • Tác giả: NGƯỜI KỂ CHUYỆN
  • Ngày đăng: 2022-04-26
  • Nhận xét: 4 ⭐ ( 6496 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: NGƯỜI KỂ CHUYỆN Xin Chào Tất Cả Các Bạn. Từ ngày hôm nay mình sẽ ra 2 chập dài 2 TIẾNG. Các bạn ủng hộ kênh mình nha. Thanks các bạn
    👉Lịch ra video mới hằng ngày: Mình sẽ ra 2 video mỗi ngày vào các khung giờ: + Sáng từ: 7h00 – 9h00 + Chiều từ: 13h00 – 15h00
    NGƯỜI KỂ CHUYỆN sẽ mang những bộ truyện hay nhất, trong thời gian nhanh nhất đến các bạn nghe chuyện. Cảm ơn Các Bạn. Các Bạn Hãy:
    👉Đăng Kí Theo Dõi Kênh, Rung Chuông Để Xem Video Mới Mỗi Ngày : https://www.youtube.com/channel/UCTPD…

Hoàng đạo

  • Tác giả: wiko.wiki
  • Nhận xét: 3 ⭐ ( 3778 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm:

Mặt phẳng hoàng đạo – Mối liên hệ với Mặt Trăng và mặt phẳng xích đạo

  • Tác giả: ɱ.robocon.com.vn
  • Nhận xét: 4 ⭐ ( 7054 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: mặt phẳng hoàng đạo mặt trời trái đất hệ mặt trời mối liên hệ với mặt trăng nhật thực nguyệt thực và mặt phẳng xích đạo mặt phẳng xích đạo là gì hoàng đạo là gì

mặt phẳng hoàng đạo in English – Vietnamese-English Dictionary

  • Tác giả: glosbe.com
  • Nhận xét: 5 ⭐ ( 8990 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: Test ‘mặt phẳng hoàng đạo’ translations into English. Look through examples of mặt phẳng hoàng đạo translation in sentences, listen to pronunciation and learn grammar.

Mặt phẳng hoàng đạo – Mối liên hệ với Mặt Trăng và mặt phẳng xích đạo

  • Tác giả: robocon.com.vn
  • Nhận xét: 4 ⭐ ( 9002 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: mặt phẳng hoàng đạo mặt trời trái đất hệ mặt trời mối liên hệ với mặt trăng nhật thực nguyệt thực và mặt phẳng xích đạo mặt phẳng xích đạo là gì hoàng đạo là gì

Nhật Ký Chú Cuội

  • Tác giả: www.nhatkychucuoi.com
  • Nhận xét: 3 ⭐ ( 9295 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm:

Mặt phẳng hoàng đạo

  • Tác giả: www.voer.edu.vn
  • Nhận xét: 5 ⭐ ( 2582 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: Mặt phẳng hoàng đạo (giáo trình – tài liệu – học liệu từ VOER)

Xem thêm các nội dung khác thuộc thể loại: Khám Phá Khoa Học

Xem Thêm  Tử vi ngày 28/6/2021 của 12 con giáp - ngày 28/6

By ads_law