Lễ cống nạp “tượng vàng thế thân” của các vua Đại Việt dân cho triều đình Trung Quốc

Bạn đang xem: cống nạp

Nội dung đi tìm hiểu tục lệ tiến cống “người vàng thế thân” trong lịch sử bang giao Việt Nam – Trung Quốc thời trung đại. Trong nội dung này, từ việc phân tích các sử liệu chính thống, quan phương (thường hay gọi là “chính sử”) ghi chép về việc cống “người vàng thế thân” từ cả hai phía (Trung – Việt).

Trong cuốn Lịch triều hiến chương loại chí có viết rằng: “Xét: Thời Lê sơ thông hiếu với Trung Quốc, có người vàng thay mình để đền mạng Liễu Thăng, nhà Minh định làm cống phẩm.”

Đây có thể là nói là sai lầm rất lớn, bởi ngay từ hai chữ “đại thân” đã nói rõ người vàng là thay thế, đại diện cho mình, tức vua nước ta, chứ không phải thay thế cho mạng của viên tướng bị chết nào đó. Vua ta không sang triều kiến triều đình Trung Quốc vì thế mới đem cống người vàng để thay thế cho mình.

Ảnh Lĩnh Nam Chích Quái

Nguồn gốc của việc cùng “người vàng thế thân”

Việc đúc người vàng, người bạc đem cống đã có từ trước thời Lê Lợi rất nhiều chứ không liên quan tới việc Liễu Thăng hay Lương Minh. Cương mục – Chính biên chép về đế Quý Khoách rằng:

“Đến nay lại sai Hành khiển Hồ Nghiện Thần sung chức chính sứ cầu phong, Thẩm hình Bùi Nột Ngôn làm phó, sang nhà Minh, đem dâng tờ biểu và phẩm vật địa phương cùng người vàng, người bạc thế mạng, mỗi thứ một người.”

Ảnh minh họa (Ảnh: unsplash)

Tục này vốn xuất phát từ đòi hỏi của nhà Nguyên bên Trung Quốc. Nguyên sử chép tháng Ba, năm thứ 16 [1279], Nguyên triều sai bọn Sài Xuân sang dụ vua nước ta qua chầu, “nếu như không thể đích thân sang triều kiến, thì phải đúc người vàng thay cho bản thân mình, dùng hai viên châu để thay hai mắt, cùng với các hạng hiền sĩ, phương kỹ, con trai con gái, thợ thuyền, mỗi hạng hai người, để thay cho toàn dân trong nước.”

Do đó, nhà Trần cũng sai sứ đem cống người vàng. Nguyên sử chép: “Ít lâu sau, thì Nhật Huyên sai sứ sang tạ tội, tiến người vàng thế tội cho mình.”

Minh sử chép về tục cống người vàng này ở cả ba triều Lê sơ, Mạc và Lê Trung hưng nước ta: “Lợi lại nói là họ Trần không còn dòng dõi sót lại, xin chờ lệnh khác. Nhân cống phương vật cùng người vàng thế thân cho mình.”

“Trước đây, Lê Lợi và Đăng Dung dâng người vàng thế thân, đều trói tay gông cổ. Duy Đàm cho là mình khôi phục danh chính, chỉ làm tượng đứng, vẻ mặt nghiêm trang. Hữu ty hiềm như vậy là ngông nghênh, lệnh cho làm lại, bèn làm thành hình tượng người phủ phục, trên lưng khắc chữ rằng: ‘Thần, Lê Duy Đàm, cháu dòng đích họ Lê ở An Nam, không thể đích thân bò lết trước cửa trời, cung tiến người vàng thế thân, hối tội mà xin gia ơn.’”

Lịch triều hiến chương loại chí chép là người vàng, có vẻ là nhầm hoặc giả người bằng bạc mà mạ vàng chăng?. Phan Huy Chú viết Lịch triều hiến chương loại chí và dâng lên Vua Minh Mạng năm 1821 khi ông khởi đầu làm quan ở viện Hàn Lâm. Nhận thấy tầm trọng yếu của bộ sách, vua Minh Mạng đã cho khắc bản gỗ, in thành nhiều bản, để thông dụng.

Xem Thêm  Một đoạn của gen cấu trúc ở sinh vật nhân sơ có trật tự nucleotit trên mạch bổ sung như sau: Các bộ ba... - gen d ở sinh vật nhân sơ có trình tự

Theo sử liệu Trung Hoa, việc cống “người vàng thế thân” trong quan hệ bang giao Việt – Trung khởi đầu xuất hiện từ thời Nguyên. Khởi nguồn, để lấy cớ đè ép và nô thuộc An Nam (tức Đại Việt 大 越), nhà Nguyên [Chí Nguyên 至 元 năm thứ 4 – 1267] đã mang ra yêu sách “6 việc”, này là: “

  • 1) Vua nước ấy phải sang chầu.
  • 2) Cho con em vua sang làm con tin.
  • 3) Biên nộp hộ khẩu trong nước.
  • 4) Góp quân lính.
  • 5) Đóng sưu thuế.
  • 6) Đặt chức Đạt lỗ hoa xích để thống trị”.

Ảnh KHOAVANHOC

Vua Trần là Trần Quang Bính (tức vua Trần Thánh Tông 陳 聖 宗) lần lữa không tuân theo. Năm 1278, nhà Nguyên lại sai sứ thần Sài Thung sang An Nam đòi Trần Nhật Huyên (tức Trần Nhân Tông 陳 仁 宗) “nhập cận” (lấy cớ Nhật Huyên “tự lập” không xin phép và vua Nguyên mới đổi tên nước là “Đại Nguyên” 大 元, đòi ông sang chúc mừng). Vua Trần lấy cớ sức khoẻ yếu, không quen thuỷ thổ để từ chối. Sứ Nguyên về nước, vua Trần sai sứ là Trịnh Quốc Toản, Đỗ Quốc Kế sang sứ để biện bạch. Nhà Nguyên không chấp thuận. Năm 1279, Sài Thung lại sang An Nam cật vấn vua Trần tự tiện lên ngôi và không sang chầu. Vua Trần tiếp tục tìm nhiều cách từ chối, sứ giả hai nước qua lại rất nhiều để thương thảo nhưng không có kết quả. Cuối cùng nhà Nguyên mang ra một phương thức được họ cho rằng nhượng bộ, thoả hiệp này là dùng “người vàng thế thân”.

Chiếu dụ của vua Nguyên yêu cầu và đe doạ: “Nếu quả không thể tự mình sang chầu, thì hãy gom vàng [đúc tượng] thay cho thân mình, dùng 2 hòn ngọc để thay cho mắt mình, lại phụ thêm hiền sĩ, phương kĩ, con gái, thợ thuyền mỗi hạng hai người, để thay cho dân trong nước. Nếu không theo thì hãy sửa sang thành trì mà đợi sự phán xử của ta”.

Ảnh: Trithucvn

Vua Trần vẫn không đồng ý nhưng có nhượng bộ bằng cách mang chú là Trần Di Ái sang thay chầu. Sự việc sau đó, như tất cả chúng ta đều rõ: 2 lần (1285, 1288) nhà Nguyên cất quân chinh phạt An Nam và đều thất bại thảm hại. Mặc dù vậy, năm 1288, nhà Nguyên vẫn sai sứ Lí Tư Diễn, Vạn Nô sang An Nam đòi vua Trần vào chầu và đe doạ tiếp tục đem quân sang đánh để rửa hận. Trước stress to lớn đó, vua Trần buộc phải nhượng bộ bằng cách: “lại sai sứ sang tạ, dâng người vàng để tạ, gánh thay tội cho bản thân”.

Ảnh: Mạng internet

Nhà Nguyên vẫn tiếp tục hạch sách đòi vua Trần vào chầu thêm vài lần nữa, nhưng chấm hết hẳn việc động binh. Như vậy, theo sử Trung Hoa, đây là lần trước nhất An Nam cống “người vàng thế thân”

Xem Thêm  Gaussian blur là gì - gaussian blur là gì

Những tình tiết và tính chất của lễ cống người vàng

Tục cống người vàng này, một mặt vua nước ta tiến cống cho triều đình Trung Quốc, một mặt lại bắt các Thủ lĩnh địa phương trong nước cống nộp. Toàn thư – Bản kỷ chép: “Quý Tỵ [1593]… viên thổ quan ở Đại Đồng là Hoà Thắng hầu Vũ Đức Cung đem hơn 3.000 quân bản bộ về Kinh thú tội, quy phục triều đình, dâng 10 mâm vàng bạc châu báu, một pho tượng bằng bạc thay mình (nguyên văn 代身銀人 – đại thân ngân nhân), 2 bình hoa bạc, 1 lư hương bạc, 1 đôi hạc bằng bạc, 30 con ngựa tốt, đến cửa dinh lạy chào.”

Ảnh: Trithucvn

Việc nhà Nguyên đòi cống “người vàng thế thân” hẳn là có thật (được sử liệu hai bên thừa nhận ở những mức độ khác nhau), trổ tài thái độ rất kẻ cả, ngạo mạn của chúng. Việc vua Trần kháng cự cũng là có thật, được chính sử nhà Nguyên ghi lại, trổ tài ý chí cứng cỏi, độc lập của nhà Trần. Nhưng, năm 1288 nhà Trần có cống người vàng hay không thì hai bên có ý kiến khác nhau. Có 2 giả thiết được đưa ra. 

Một là, việc này là có thật, sử nhà Nguyên ghi chép chân thực với một sự tự mãn vốn có (nhưng có phần gượng gạo) so với Đại Việt. Điều đó, nếu có, thực ra cũng không lấy gì làm ngạc nhiên, bởi dù thắng lợi quân Nguyên, nhưng trước stress của một nước tiến triển hơn nhiều lần, vua Trần phải chọn biện pháp cầu hoà. Nếu một lễ cống người vàng có thể tránh được can qua, chết chóc thì có vẻ ông cũng nên làm. Này là một sự thoả hiệp, nhượng bộ (trên thế thắng) để đổi lấy hoà bình. Việc này sau đó nhiều vị vua khác của Đại Việt cũng làm theo. 

Hai là, có thể sử thần nhà Nguyên đã “chế tác” ra sự kiện này để tô vẽ, lấy lại thể diện cho vua quan nhà Nguyên sau 2 lần thất bại cay đắng. Hiện tượng đó không phải không thường xảy ra (khi sử Trung Hoa thường viết thế nào để giảm nhẹ thất bại của họ ở Đại Việt). Nếu đúng như vậy thì sử Việt đã phản ánh sự thực, và họ ngầm bác bỏ sử Trung Hoa. 

Về việc tiến cống người vàng của triều Lê Trung hưng, sử Việt ghi chép rất cẩn trọng và khá cụ thể. Lúc bấy giờ (1595-1597), nhà Lê Trung hưng cơ bản đã đánh đuổi được Mạc khỏi Thăng Long, đề xuất sang Minh cầu phong (dâng 100 lạng vàng, 1000 lạng bạc và sản vật), tuy nhiên nhà Minh dây dưa không thuận và đòi cống người vàng. Hai bên trải qua một số lần chuẩn bị, thương thảo mệt mỏi, giằng co kéo dài khoảng 2 năm. Mãi đến năm 1597, việc hội khám mới được tiến hành và chuyến hành trình sứ của Phùng Khắc Khoan đã kết thúc mẩu chuyện cống người vàng.

Phùng Khắc Khoan (1528 – 1613). Ảnh: mạng internet

Qua ghi chép của Toàn thư, Cương mục,… có thể thấy rõ sự sách nhiễu, hống hách, ngang ngược của nhà Minh và sự tranh đấu của triều Lê Trung hưng. Việc sử Việt ghi chép cụ thể như vậy (so với các lần trước), ngoài nguyên nhân thuận tiện về thông tin tiếp cận, hình như còn tồn tại ý tố cáo sự “quá đáng” của “thiên triều” chứ không đơn giản chỉ là tường thuật sự việc. 

Xem Thêm  Top 25 bài phân tích bài thơ Viếng Lăng Bác hay nhất - phân tích viếng lăng bác

Qua các sự kiện trên cho ta thấy được sự bất phục của triều đình Đại Viêt với nước tiến triển. Và ý kiến chính trị mềm dẻo của Đại Việt để không gây xung đột với các nước lớn. Và cái họa Trung Hoa luôn kéo dài qua các triều đại phong kiến làm cho nhân dân lầm than, các lễ vật bị vơ vét. Và cuối cùng Đại Việt cũng cho nước lớn thấy mình không dễ bắt nạt và cũng tuyên bổ chủ quyền độc lập.

Tham Khảo: Nhu To(fb) + Tạp chí Phân tích và phát triển, số 8-9 năm 2012, tr.146-181.URL: http://www.vjol.info/index.php/ncpt-hue/article/view/8730/0


Xem thêm những thông tin liên quan đến đề tài cống nạp

Tàu Biểи Vượt Cống Nạp Ga Cỡ Này Mới Thoát Nguy Hiểm

  • Tác giả: LÂM TUBE
  • Ngày đăng: 2021-02-13
  • Nhận xét: 4 ⭐ ( 3452 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: Tàu Biển Vượt Cống Nạp Ga Cỡ Này Mới Thoát Nguy Hiểm

Kỳ lạ chuyện mèo “cống nạp” vị thuốc trị bệnh nan y

  • Tác giả: vietnamnet.vn
  • Nhận xét: 5 ⭐ ( 4348 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm:

    Từ xưa đến nay, rau (nhau) mèo luôn được săn tìm để làm thuốc trị bệnh nan y,
    để “xông” lấy hên. Tuy nhiên, đây là thứ không dễ kiếm. Bởi tập tính cố hữu của
    mèo cái là khi sinh con xong thì “chén” sạch rau.

Cống nạp là gì, Nghĩa của từ Cống nạp | Từ điển Việt – Việt

  • Tác giả: www.rung.vn
  • Nhận xét: 5 ⭐ ( 2841 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: Cống nạp là gì: Động từ (Từ cũ, Ít dùng) cống (nói tổng quan) cống nạp vật phẩm Đồng nghĩa : cống nộp (Khẩu ngữ) mang ra, nộp (cho kẻ mạnh hơn) để được yên ổn có gì thì mau cống nạp ra đây! Đồng nghĩa…

Dưới thời Đường, ngoài thuế khóa, cống nạp sản vật quý hiếm, nhân dân ta còn phải cống nạp

  • Tác giả: khoahoc.vietjack.com
  • Nhận xét: 4 ⭐ ( 3336 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: Dưới thời Đường, ngoài thuế khóa, cống nạp sản vật quý hiếm, nhân dân ta còn phải cống nạp 𝓐. Sừng tê. Ɓ. Ngọc Trai. ₵. Đồi mồi. 𝓓. Quả vải (lệ chi).

cống nạp trong tiếng Tiếng Anh – Tiếng Việt-Tiếng Anh

  • Tác giả: vi.glosbe.com
  • Nhận xét: 5 ⭐ ( 8552 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: Xác minh các bản dịch ‘cống nạp’ sang Tiếng Anh. Xem qua các ví dụ về bản dịch cống nạp trong câu, nghe cách phát âm và học ngữ pháp.

Dưới thời Đường, ngoài thuế khóa, cống nạp sản vật quý hiếm, nhân dân ta còn phải cống nạp

  • Tác giả: hoc247.net
  • Nhận xét: 5 ⭐ ( 4358 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm:

Hùng Vương Construction

  • Tác giả: www.hungvuongco.com.vn
  • Nhận xét: 5 ⭐ ( 9071 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm:

Xem thêm các nội dung khác thuộc thể loại: Khám Phá Khoa Học

By ads_law