Hoả tiễn S-300 chuyên diệt mục tiêu cỡ lớn ở tầm xa, không được lưới phòng không tầm ngắn bảo vệ nên dễ thương tổn trước UAV cỡ nhỏ.

Quân đội Azerbaijan hôm 30/9 phát ngôn “vô hiệu hóa một hệ thống S-300 của đối phương”, nhưng không bật mý loại vũ khí được sử dụng. Video hiện ra trên mxh khi đó cũng chỉ cho thấy máy cất cánh không người lái (UAV) đang theo dõi một trận địa hoả tiễn S-300, nhưng không có cảnh tấn công mục tiêu.

Đến ngày 10/10, account Caliber đăng trên Twitter một video cho thấy tình tiết rõ ràng hơn của đòn đánh úp. Hình ảnh được thu từ camera gắn thuộc máy cất cánh không người lái (UAV) Azerbaijan cho thấy xe chở đạn kiêm bệ phóng 5P85S & radar cảnh giới 36D6 đang vận hành của tổ hợp hoả tiễn phòng không S-300 Armenia “nằm im chịu trận” khi bị tấn công mà không có bất kì động tĩnh phòng ngự nào.

 

 

Hiện ra video UAV Azerbaijan phá hủy hoả tiễn S-300 Armenia

Các phòng ban hệ thống S-300 Armenia bị UAV Azerbaijan đánh úp. Video: Twitter/Caliber.

Đây là chứng cớ trước tiên cho thấy tổ hợp S-300 Armenia bị UAV Azerbaijan phá hủy, cũng là lần đầu một hệ thống S-300 bị đánh úp trong chiến tranh.

“Các hệ thống phòng không hiện đại do Nga chế tạo đang gặp nhiều khó khăn trong đối phó UAV và tên lửa hành trình bay thấp. Cuộc đối đầu giữa các hệ thống phòng không đắt tiền và UAV, tên lửa giá rẻ đang chứng kiến sự thắng thế của phe tấn công”, John Parachini, Chuyên Viên cấp cao của Viện tìm hiểu RAND tại Mỹ, đánh giá.

Nhiều tổ hợp phòng không các loại do Nga lớn mạnh đã hứng chịu thiệt hại trong những trận chiến tại Syria & Libya, cũng như xung đột vũ trang tại khu vực Nagorno-Karabakh giữa Armenia & Azerbaijan.

Xem Thêm  Tình yêu là gì? Định nghĩa và quan điểm về tình yêu đúng nhất

“Một số tổ hợp bị phá hủy khi đang vận hành, số khác trúng đòn trong lúc hết đạn, đang được vận chuyển bằng xe tải hoặc nằm ẩn mình trong trận địa được ngụy trang. Điều này cho thấy năng lực tình báo có thể hỗ trợ đắc lực cho phe tiến công, giúp họ dễ dàng vô hiệu hóa những hệ thống phòng không hiện đại”, Parachini nói.

Giới Chuyên Viên nghĩ rằng UAV đóng vai trò lớn trong xung đột giữa Azerbaijan & Armenia. Chúng có kích cỡ nhỏ, thời gian hoạt động trên không lâu, được trang bị cảm ứng hiện đại có thể phát hiện kẻ thù từ xa & phân phối thông tin chiến trận quý hiếm cho sở lãnh đạo.

Một trong những khí tài được Azerbaijan sử dụng rộng rãi là UAV tự sát Harop do Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Israel lớn mạnh từ đầu thập niên 2000. Mẫu UAV này dài 2,5 m, có sải cánh 3 m, tầm cất cánh 1.000 km, vận hành liên tục được trong 6 giờ & đưa đầu nổ nặng 23 kg.

Kích cỡ nhỏ gọn, vận dụng nhiều công nghệ giảm tiết diện phản xạ radar khiến Harop có khả năng ẩn mình trước hệ thống phòng không đối phương, trở thành “sát thủ vô hình” so với những khí tài phòng không tầm thấp cổ lỗ sĩ như hoả tiễn Osa của Armenia. Tín hiệu bộc lộ hồng ngoại của nó cũng tương đối thấp, gây khổ cực cho hoả tiễn tầm nhiệt & cảm ứng hồng ngoại, trong lúc thân vỏ được kiến trúc khiến mắt thường & các thiết bị quang học khó phát hiện.

Harop được tối ưu cho trách nhiệm chế áp lưới phòng không đối phương nhờ khả năng auto bám theo sóng radar & lao xuống nguồn phát. Nó cũng được lắp hệ thống cảm ứng quang – điện tử để ứng phó phương pháp tắt radar & đánh úp các mục tiêu như tăng thiết giáp, công sự đối phương.

Xem Thêm  Dự đoán chính của Stephen Hawking về các lỗ đen cuối cùng đã được chú ý

Trong lúc đó, hệ thống phòng không tầm xa S-300 chào đời từ cuối thập niên 1970. Lực lượng phòng không Armenia được biên chế ít nhất 4 nhà cung cấp S-300PS & S-300PT-1, mỗi nhà cung cấp gồm hai tiểu đoàn trang bị 8 xe phóng với 32 quả đạn có tầm bắn 150 km trong tình trạng sẵn sàng chiến tranh.

Xe phóng đạn hệ thống S-300 tại thủ đô của Armenia năm 2016. Ảnh: Bộ Quốc phòng Armenia.

Các phiên bản S-300 của Armenia được chế tác trong thập niên 1980 & trang bị hoả tiễn 5V55U chào đời năm 1992. Chúng có uy lực rất lớn khi cạnh tranh với oanh tạc cơ kế hoạch, tiêm kích & cường kích ở tầm xa, nhưng hầu hết chẳng thể phát hiện các mục tiêu cỡ nhỏ như UAV tự sát.

Ngay cả khi phát hiện được UAV đối phương, kíp vận hành S-300 Armenia cũng khó lòng tùy ý phóng những quả đạn có giá trên dưới một triệu đô la để bắn hạ phi cơ không người lái có giá chỉ vài chục nghìn đến vài trăm nghìn đô la. Những hệ thống S-300 chỉ có thể khai hỏa nhằm vào UAV đối phương trong trường hợp nguy cấp, khi không còn lựa chọn nào khác.

Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan hôm 2/10 nói quân đội nước này đã bắn hạ 4 UAV của Azerbaijan hoạt động ở khu vực giáp thủ đô Yerevan. Video lan truyền trên mxh Armenia cho thấy các vệt lửa từ hoả tiễn phòng không trên khung trời gần thủ đô Yerevan đêm 1/10, một số nguồn tin cho biết hệ thống S-300 đã phóng đạn diệt mục tiêu, đánh dấu lần thực chiến trước tiên của loại vũ khí này.

Xem Thêm  Thor (tên lửa đạn đạo)

Giới hạn về năng lực đánh chặn buộc S-300 lệ thuộc vào lưới phòng không tầm thấp & tác chiến điện tử để bảo đảm sự an toàn cho chính mình trước mối đe dọa từ UAV & các vũ khí cất cánh thấp.

Ngoài ra, Armenia không đủ năng lực ứng phó UAV ở khu vực tiền tuyến, đặc biệt là khi các tổ hợp phòng không tầm ngắn & radar cảnh giới bị chăm chú diệt trừ ngay từ đầu xung đột. “Điều này khiến các đơn vị gần như phải giơ lưng chịu đòn từ UAV, không có cách nào tự vệ trước mối đe dọa”, thiếu tá Nicholas Moran thuộc Cảnh vệ Đất nước bang Texas, Mỹ, đánh giá.

Giới Chuyên Viên nghĩ rằng những vấn đề trên không những ứng dụng cho hoả tiễn phòng không Nga, mà còn tồn tại thể hiện ra với lá chắn phòng không Patriot hiện đại của Mỹ. “Ngay cả quốc gia được trang bị hùng hậu như Arab Saudi cũng phải nếm trái đắng trong đòn tập kích bằng tên lửa hành trình và UAV nhằm vào các nhà máy lọc dầu lớn nhất nước này hồi năm 2019”, Parachini nói.

Quân đội Arab Saudi vận hành ít nhất 88 bệ phóng Patriot, trong đó 52 bệ phóng thuộc phiên bản PAC-3 tiên tiến nhất, cùng ba tàu hộ vệ phòng không trang bị hoả tiễn Aster-15. Dù vậy, toàn bộ đều chẳng thể phát hiện đòn đánh của UAV & hoả tiễn chặng đường nhằm vào các công xưởng lọc dầu huyết mạch của nước này.

Vũ Anh (Theo RAND)

By ads_law

Trả lời