Mưa sao băng Geminid là gì mà ai cũng xôn xao trông ngóng?

0
87

Mưa sao băng Geminid xuất phát điểm từ chòm sao Song Tử (Gemini), diễn ra trong tháng 12 & là buổi lễ thiên văn được nhiều người trông đợi hàng năm.

Mưa sao băng Geminid là gì?

Mưa sao băng Geminid là một cơn mưa sao băng gây ra các mảnh thiên thạch của tiểu hành tinh 3200 Phaethon, là trận mưa sao băng với số lượng sao nhiều nhất nhì hàng năm & là trận mưa sao băng duy nhất không tạo nên bởi sao chổi.

Phaethon được phát hiện trong tháng 10 năm 1883 & được đặt tên theo tên con trai của thần Mặt Trời Helios theo huyền thoại Hy Lạp, vì quỹ đạo của nó tiến tới gần Mặt Trời. Tiểu hành tinh là một vật thể không gian cực kỳ lập dị, có màu xanh huyền hoặc & quỹ đạo cầu kỳ, có đường kính bình quân chỉ hơn 5 km.

Quỹ đạo tiểu hành tinh này quanh Mặt Trời là 1,4 năm. Nó đôi lúc tiến tới gần Trái Đất & cũng ngang qua rất gần Mặt Trời, bên ngoài quỹ đạo Sao Thủy & chỉ cách 0,15 AU (hay nhà cung cấp thiên văn, khoảng cách giữa Trái Đất & Mặt Trời: khoảng 93 triệu dặm hay 150 triệu km).

Những viên đá không gian va chạm với bầu khí quyển Trái Đất gọi là Thiên Thạch, những vệt sáng mà ta xem xét được sau thời điểm thiên thạch ma sát với khí quyển được gọi là Sao Băng & nếu những sao băng ấy không cháy hết & chạm tới mặt đất thì được gọi là Vẫn Thạch, bên cạnh đó vẫn thạch sẽ không hiện ra trong mưa sao băng Song Tử bởi các hạt này quá nhỏ để có thể tồn tại đến lúc chạm chán đất.

Mưa sao băng Geminids ước tính có tuổi thọ gần 200 năm, dựa theo những thông tin được ghi nhận lại – cơn mưa sao băng này được xem xét trước tiên vào năm 1833 trên sông Mississippi – & nó vẫn mạnh như vậy.

Trên thực tiễn, mưa sao băng này ngày càng mạnh hơn. Đó là bởi vì lực cuốn hút của sao Mộc đã kéo các dòng hạt từ nguồn gốc của sao băng, tiểu hành tinh 3200 Phaethon, gần Trái Đất hơn qua nhiều thế kỷ.

Mưa sao băng Geminid diễn ra trong tháng 12 & là buổi lễ thiên văn được nhiều người trông đợi hàng năm. Mưa sao băng hình như xuất phát điểm từ chòm sao Song Tử (Gemini), nhưng có thể hiện ra khắp khung trời.

không chỉ thế, mưa sao băng Geminid còn đặc biệt ở chỗ chúng có các vệt sao phát sáng cất cánh ngang, chậm & ở sát đường chân mây. Theo giờ VN, mưa sao băng Geminid 2018 sẽ đạt cao điểm vào đêm giữa ngày 14 đến ngày 15/12.

Vì sao mưa sao băng Geminid đặc biệt

Mưa sao băng Geminid xứng đáng trở thành một trong những cơn mưa sao băng tuyệt vời nhất hàng năm bởi những vệt sao băng sáng & nhanh chóng: trong năm nay, sẽ có nhiều hơn 1 vệt trong một phút tại cực điểm, lượng sao băng có thể xem xét sẽ lên tới 100 vệt một giờ.

Bạn có thể chứng kiến tới 60 – 120 vệt/giờ, to hơn nhiều đối với lượng sao băng bình quân ở các cơn mưa sao băng khác, chỉ khoảng 30 – 50 vệt/giờ.

Đây là mưa sao băng không phải sao chổi như toàn bộ các trận mưa sao băng khác. Vì vậy, nó thường là một trong những hiện tượng thiên văn được trông chờ nhất trong năm.

Mưa sao băng được cho là tăng cường hàng năm & như những trận mưa rào gần đây đã thấy 120 đến 160 chùm sao băng mỗi giờ trong điều kiện lý tưởng, thường là khoảng 02:00 đến 3h GMT.

Ở phía Bắc của đường xích đạo, ánh sáng đặc sắc tạo dựng lúc hoàng hôn, đạt đến độ cao có thể nhận biết được từ thời điểm buổi đêm.

Ở bán cầu Nam, mưa sao băng Geminid rực sáng vào thời điểm khoảng nửa đêm giờ GMT. Các nhà xem xét ở bán cầu Bắc sẽ thấy tỷ lệ Geminid cao hơn vì độ rạng rỡ cao hơn trên khung trời.

Khi đó, các thiên thạch di chuyển với vận tốc bình quân đối với các cơn mưa sao băng khác, vào khoảng 22 dặm mỗi giây (35 km /s), khiến họ khá đơn giản để phát hiện.

Cách xem xét mưa sao băng Geminid

Các thiên thạch từ mưa sao băng này di chuyển chậm & không cần ống nhòm hay kính thiên văn tất cả chúng ta cũng có thể ngắm được bằng mắt thường. Bạn chỉ cần chọn vị trí xa nơi có ánh sáng nhân tạo. Thời điểm xem xét lý tưởng nhất là nửa đêm về sáng.

Trước nhất, bạn phải đứng ngoài trời đêm khoảng 20 – 30 phút để ý quen với bóng tối, nếu có thể đó là nơi xa khỏi ánh điện, khoảng trời thoáng. Sau đó, bạn chỉ cần ngước nhìn lên khung trời, định vị chòm Song Tử có kiểu dáng như hai anh em.

Để được kết quả tốt nhất, chúng ta nên xem xét xa hơn chòm sao này để có thể bắt trọn những ngôi sao băng có phần “đuôi” dài ngang qua, chỉ nhìn đúng vào chòm Song tử thì bạn sẽ chỉ thấy những vệt sao băng ngắn.

Cực điểm của cơn mưa sao băng diễn ra vào khoảng 2h sáng, nhưng bạn cũng có thể xem xét chúng sớm hơn vào khoảng 9-10h tối. Năm 2018, từ VN, có thể xem xét công đoạn đỉnh điểm của mưa sao băng từ khoảng 20 giờ thứ Sáu 14/12 đến tận 6 giờ thứ Bảy 15/12.

Tại Hà Nội, nếu các điều kiện trên thuận tiện, người đọc có thể thấy mưa sao băng Geminid dày nhất từ khoảng 20 giờ ngày 14/12 đến rạng sáng ngày 15/12.

Trọng tâm trận mưa sao băng sẽ đánh một hình vòng cung trên khung trời, nằm ở hướng Đông Đông Bắc vào đầu buổi đêm, di chuyển dần lên phương Bắc, tới điểm chính Bắc vào 2 giờ rạng sáng 15/12 để rồi di chuyển tiếp sang hướng Tây Tây Bắc khi trời dần về sáng.

Để xác nhận được chòm sao này ở Bắc Bán Cầu, bạn hãy đảo mắt về hướng Tây Nam của khung trời để tìm kiếm chòm sao nổi tiếng Orion, đơn giản có thể nhận biết bởi chòm sao này có ba ngôi sao tạo nên một hàng gần thẳng ở “thắt lưng” của chàng thợ săn.

Ở Nam Bán Cầu, Song Tử hiện ra ít hơn bên phải của thợ săn Orion & cả hai đều ở trên khung trời hướng Tây Bắc.

Mặc dầu những vệt sao băng sẽ hiện ra từ chòm Song Tử nhưng chúng cũng có thể hiện ra từ bất cứ nơi đâu trên khung trời.

Minh Minh (Đo đạc) / LỊch Ngày Tốt!

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Khoa Học Đời Sống