Hiện tượng nguyệt thực toàn phần dài nhất thế kỷ 21, kéo dài trong 1 giờ 43 phút, sẽ diễn ra vào ngày 27/7 & 28/7 tại nhiều khu vực trên toàn cầu. Nguyệt thực một phần, xảy ra trước & sau buổi lễ nguyệt thực toàn phần, kéo dài 2 giờ 12 phút. Chính vì vậy tính từ đầu đến cuối, Mặt trăng mất 3 giờ 55 phút để vượt mặt phần bóng của Địa cầu.

Nguyệt thực toàn phần chính yếu được xem xét ở phía Đông bán cầu bao gồm: châu Âu, châu Phi, châu Á, Australia & New Zealand. Một phần khu vực Nam Mỹ sẽ xem xét các công đoạn cuối cùng của nguyệt thực ngay sau thời điểm Mặt trời lặn vào ngày 27/7. Trong lúc đó, New Zealand diễn ra các công đoạn trước nhất của nguyệt thực trước khi Mặt trời mọc vào ngày 28 tháng 7. Khu vực Bắc Mỹ, phần đông Bắc Cực & Thái Bình Dương không có thời cơ nhìn thấy buổi lễ thiên văn này.

Nguyệt thực cực đại xảy ra lúc nửa đêm tại Madagascar & vùng Trung Đông vào khoảng 20 giờ 22 phút theo giờ quốc tế (UTC). Châu Âu & châu Phi chứng kiến nguyệt thực trong suốt thời gian buổi đêm (giữa thời điểm hoàng hôn & lúc nửa đêm của ngày 27/7). Trong lúc đó, phần đông châu Á bao gồm VN & Australia có thể xem xét nguyệt thực rõ nhất khi trời sắp sáng vào ngày 28/7 (thời điểm nguyệt thực toàn phần cực đại ở VN là 3 giờ 21 phút sáng).

Trong vòng 100 năm qua, chỉ có bốn lần nguyệt thực toàn phần có thời gian Mặt trăng hoàn toàn bị che khuất có thể sánh ngang với buổi lễ vào mùa hè năm nay. Này là buổi lễ nguyệt thực vào ngày 15/6/2011 (100 phút), ngày 16/7/2000 (107 phút), ngày 6/7/1982 (107 phút) & ngày 16/7/1935 (101 phút).

Xem Thêm  Định luật thiên nhiên của vũ trụ

Không giống như hiện tượng nhật thực, tất cả chúng ta không thiết yếu bị đặc biệt để xem xét nguyệt thực. Mặt trăng khi đi vào bóng của Địa cầu vẫn an toàn để xem xét trực tiếp bằng mắt thường, kính viễn vọng hoặc ống nhòm.

Nguyệt thực xảy ra khi Mặt trăng đi vào vùng bóng của Địa cầu. Nguồn: NASA

Lý do tạo thành nguyệt thực toàn phần dài nhất thế kỷ

Nguyệt thực có ba loại là toàn phần, một phần & nửa tối. Nguyệt thực toàn phần xảy ra vào lúc trăng tròn, khi Địa cầu đi ngang qua địa điểm giữa Mặt trời & Mặt trăng, song song chúng nằm thẳng hàng với nhau. Mặt trăng đi vào vùng bóng của Địa cầu nhưng không bị tối đen hoặc bặt tăm khỏi tầm nhìn, thay vào đó nó sẽ chuyển dần sang màu đỏ thẫm.

Bởi vì quỹ đạo của Mặt trăng quanh Địa cầu nằm trong một bề mặt hơi khác đối với quỹ đạo của Địa cầu quanh Mặt trời, vì thế chúng ít khi xếp thẳng hàng với nhau & hiện tượng nguyệt thực không xảy ra thường xuyên. Trong một năm Dương lịch, chỉ có thể có tối đa 3 lần nguyệt thực.

Nguyệt thực toàn phần vào cuối tháng 7 kéo dài trong 1 giờ 43 phút bởi vì có sự phối hợp của ba yếu tố. Trước hết, Mặt trăng đi ngang qua phần trọng tâm của bóng Địa cầu. Nguyệt thực toàn phần trước đây diễn ra vào ngày 31/1/2018 không kéo dài quá lâu (1 giờ 16 phút), vì Mặt trăng đi ngang qua phần phía nam trọng tâm của bóng Địa cầu. Nguyệt thực toàn phần tiếp theo vào ngày 21/1/2019 cũng không kéo dài (1 giờ 2 phút) do Mặt trăng đi ngang qua phía bắc trọng tâm của bóng Địa cầu.

Xem Thêm  5 yếu tố ăn mòn khí quyển

“Phần tối nhất của bóng Trái đất giống như một hình nón kéo dài từ Trái đất theo hướng ngược lại với Mặt trời. Lần này, Mặt trăng đang đi đến trung tâm của hình nón nên thời gian xảy ra nguyệt thực vào cuối tháng 7 lâu hơn một chút so với sự kiện nguyệt thực vào đầu năm nay”, Noah Petro, nhà khoa học làm việc tại Trọng tâm Không gian Goddard của Đơn vị Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA), cho biết.

Yếu tố thứ hai là vào ngày 27/7/2018, trăng tròn nằm ở điểm xa nhất đối với Địa cầu trên quỹ đạo hàng tháng của nó. Chính vì vậy, trăng tròn tháng 7 đang đến là trăng tròn nhỏ nhất trong năm. Nó di chuyển chậm hơn nên tốn nhiều thời gian để vượt mặt bóng của Địa cầu đối với trăng tròn gần Địa cầu & di chuyển mau hơn trên quỹ đạo. Đây là một trong những nguyên nhân làm tăng thời gian nguyệt thực toàn phần.

Hiện tượng nguyệt thực toàn phần có thể xảy ra lâu nhất về mặt lý thuyết là 1 giờ 47 phút. Trên thực tiễn, nguyệt thực toàn phần dài nhất thế kỷ 20 vào ngày 16/7/2000 có tổng thời gian là 1 giờ 46,4 phút do Mặt trăng cách xa Địa cầu nhất, song song nó nằm ở địa điểm gần trùng khớp với trọng tâm của bóng Địa cầu.

Yếu tố cuối cùng không kém phần trọng yếu là địa điểm của Địa cầu trên quỹ đạo. Nguyệt thực toàn phần dài nhất của thế kỷ 20 & 21 đều diễn ra trong tháng 7, bởi vì vào hiện tại Địa cầu ở địa điểm xa nhất đối với Mặt trời trong năm, khiến bóng của nó trở nên to hơn mức bình bình. Do vậy, những lần nguyệt thực toàn phần kéo dài nhất có khuynh hướng diễn ra trong mùa hè ở Bắc bán cầu hoặc mùa đông ở Nam bán cầu.

Xem Thêm  Nhật Thực Lai

Mặt trăng chuyển sang màu đỏ sẫm

Vào thời điểm xảy ra nguyệt thực toàn phần, Mặt trăng chuyển sang màu đỏ là do ánh sáng Mặt trời bị bẻ cong khi đi ngang qua bầu khí quyển của Địa cầu, sau đó chiếu tới Mặt trăng. Các tia sáng bước sóng ngắn đã bị cản lại hết, chỉ còn các tia có bước sóng dài (đỏ, cam) chiếu xuyên qua. Đây cũng chính là nguyên nhân vì sao hiện tượng nguyệt thực toàn phần nói một cách khác là trăng máu.

“Màu sắc của Mặt trăng còn phụ thuộc vào lượng bụi và mây trong khí quyển. Nếu có thêm nhiều hạt bụi trong khí quyển, chẳng hạn như do một vụ phun trào núi lửa, Mặt trăng sẽ có màu đỏ sẫm hơn”, NASA cho biết.

Kể từ khi Mặt trăng tạo dựng khoảng 4,5 tỷ năm ngoái, nó đang dần cất cánh cách xa Địa cầu khoảng 4 cm mỗi năm. Mặt trăng hiện tại đang ở khoảng cách “hoàn hảo” để bóng của Địa cầu có thể che khuất Mặt trăng hoàn toàn. Hàng tỷ năm nữa, hiện tượng nguyệt thực toàn phần sẽ chẳng thể xảy ra.

By ads_law

Trả lời