Truyền thuyết

Có nhiều truyền thuyết lý giải việc hiện ra nguyệt thực trong những nền văn hóa thượng cổ. Này là thời điểm nhân loại chưa có đủ tri thức khoa học để nêu ra những lý do thực sự. Ngày nay, dưới ánh sáng khoa học, hiện tượng này được giải thích rất rõ ràng và cụ thể.

Dù vậy nhiều truyền thuyết vẫn được lưu truyền & chúng vẫn có những ảnh hưởng khẳng định lên suy nghĩ, văn hóa xã hội từng vùng.

Theo truyền thuyết của người Inca (một nền văn minh cổ ở Nam Mỹ), khi nguyệt thực xảy ra là lúc có một con báo đốm tấn công & ăn Mặt trăng. Mặt trăng bị chảy máu nên mới trở nên đỏ sẫm như thế. Họ còn sợ rằng sau thời điểm ăn Mặt trăng, con báo sẽ lao xuống Địa cầu & ăn thịt người.

Vậy nên mỗi lần thấy hiện tượng này, người Inca thường chăm chú nhau lại, vung giáo hướng về Mặt trăng song song gây ra nhiều âm thanh, tiếng la hét… để xua đuổi con báo.

Những người Lưỡng Hà cổ thì nghĩ rằng nguyệt thực là 1 cuộc tấn công nhắm vào vua của họ. Vậy nên khi nguyệt thực diễn ra, họ liền cho một người lên làm vua tạm thời để thay thế gánh chịu mọi hậu quả. Thông thường, sau thời điểm nguyệt thực chấm dứt, vị vua giả này bị thủ tiêu & mất tích để củng cố niềm tin của nhân dân.

Ở phương Đông, bản thân từ “thực” trong nguyệt thực (& cả nhật thực) trong tiếng Việt là lấy lại từ tiếng Hán (& chuyển thể sang Hán – Việt) có nghĩa là “ăn” hay “bị ăn”.

Theo truyền thuyết của người Trung Quốc thì nguyệt thực là khi có một con rồng nuốt Mặt trăng & mong muốn nó nhả ra thì cần phải gây nhiều âm thanh để đuổi nó đi. Thậm chí tới tận thế kỷ 19, trong một lần nguyệt thực, hải quân của nước này còn bắn pháo về phía Mặt trăng vì tin rằng họ đang tấn công con rồng.

Xem Thêm  Kính thiên văn hoạt động ra sao?

Đa số các ý kiến thượng cổ đều nghĩ rằng sự hiện ra của nguyệt thực là một điềm báo xấu. Nó khởi đầu từ tâm lý sợ những sự dị thường, những điều độc đáo đối với cuộc đời mỗi ngày. Cái đáng nói là như một vài chẳng hạn vừa nêu, những niềm tin thiếu nền tảng đó đã gây ra nhiều thiệt hại trực tiếp cho nhân loại.

Thậm chí cho đến tận ngày nay, niềm tin mơ hồ về những điềm xấu vẫn gây tác động tới cuộc đời của nhân loại ở nhiều nơi. Khi sắp & trong thời gian diễn ra nguyệt thực, nhiều người làm lễ thờ cúng, khấn vái với mong ước thoát khỏi những tai họa nó đem lại.

Làm rõ bản chất

Bản thân Địa cầu & Mặt trăng là những thiên thể không tự phát ra ánh sáng. Ánh sáng có trên mặt đất, ở Mặt trăng là do chúng hấp thụ & phản xạ từ Mặt trời.

Những ngày Trăng tròn là thời điểm Mặt trăng nằm ở phía bên kia của Địa cầu đối với Mặt trời. Lúc đó toàn thể một nửa được chiếu sáng của nó hướng về Địa cầu (nhờ vậy ta mới thấy nó tròn).

Không những thế, có 1 lần tròn nhất này, Mặt trăng đi vào vùng bóng tối phía sau của Địa cầu. Nói cách khác dễ hiểu hơn là Mặt trời, Địa cầu & Mặt trăng nằm trên một đường thẳng.

Xem Thêm  Nga mang tên lửa Iskander tới Việt Nam: Chạm tay vào 1 trong 3 mẫu tên lửa Nga khiến đối phương khiếp sợ

Như thế ánh sáng từ Mặt trời tới với Mặt trăng bị Địa cầu cản lại, chỉ có một phần rất nhỏ ánh sáng ở bước sóng đỏ & gần đỏ khúc xạ qua khí quyển Địa cầu & tới được Mặt trăng. Vì thế mà thiên thể này tối hơn bình bình & chuyển sang màu đỏ.

Có thể thấy rằng đây hoàn toàn là hiện tượng vật lý được lý giải rõ ràng và cụ thể. Thậm chí ngày nay việc tính trước ngày nào, giờ nào sẽ xảy ra hiện tương đó là một điều hết sức đơn giản của khoa học.

Vậy nên việc gán cho hiện tượng này sự bí ẩn cũng như những phán đoán thiếu lạc quan là phản khoa học. Nguy hại hơn là nó trở thành lý do của nhiều hoạt động tín ngưỡng không lành mạnh làm tác động không tốt tới xã hội.

Tác động tới nhân loại

Mặc dầu vậy, trên thực tiễn việc xảy ra hiện tượng này không phải không có tác động tới đời sống & sinh hoạt của nhân loại.

Địa cầu chịu ảnh hưởng cuốn hút song song của Mặt trời & Mặt trăng. Thông thường, lực cuốn hút ảnh hưởng lên hành tinh của các bạn từ hai thiên thể này không cùng phương mà lệch nhau một góc khẳng định.

Vào những ngày Trăng tròn, lực cuốn hút của hai thiên thể nêu trên với Địa cầu gần trùng phương với nhau nên tổng lực là lớn nhất trong mỗi chu kỳ. Khi xảy ra nguyệt thực, ba thiên thể nằm thẳng hàng nên hai lực này hầu hết hoàn toàn trùng phương & như thế tổng giá trị của chúng là cực đại.

Xem Thêm  Những hiện tượng thiên văn đáng chú ý năm 2020

Khi tổng lực cuốn hút tăng trưởng, trước nhất nó khiến cho các đợt thủy triều mạnh hơn, cao hơn. Thậm chí người Nhật xa xưa đã tin rằng nguyệt thực báo hiệu các trận động đất, sóng thần có thể sẽ tới. Điều này hoàn toàn không phải mê tín mà ngày nay tìm hiểu cho thấy tại những khu vực có hoạt động địa chất không ổn định thì sự tăng trưởng của lực cuốn hút là một nhân tố ảnh hưởng thêm lên khả năng phát sinh các dao động địa chất – lý do gây nên động đất, sóng thần hay núi lửa.

So với lịch sinh học của nhân loại, đã có tìm hiểu nêu ra rằng, thời điểm trăng tròn, nhất là nguyệt thực có liên quan đến việc suy giảm melatonin, một hormone liên quan đến việc bố trí chu kỳ ngủ & tỉnh giấc. Vậy nên vào những ngày này người ta thường khó ngủ hơn, song song làm tăng khả năng ức chế thần kinh. Mặc dầu vậy tác động đó là không lớn nên không quá cực kỳ nghiêm trọng so với cá nhân mỗi người.

Xin Note rằng toàn bộ những tác động vật lý nêu trên đều khá nhỏ. Thực tiễn chúng có ảnh hưởng nhưng không đáng kể tới đời sống mỗi ngày của nhân loại. Nguyệt thực là dịp để các nhà khoa học xem xét cụ thể hơn mặt phẳng của Mặt trăng (do cường độ ánh sáng giảm không gây chói như những lần Trăng tròn thông thường), qua đó tìm hiểu sâu hơn về nguồn gốc & các hoạt động của Hệ Mặt trời.

By ads_law

Trả lời