Dù hầu hết mỗi năm đều có một lần nhật thực toàn phần có thể xem xét thấy từ một vị trí nào đó trên địa cầu, một số vụ nhật thực có điều kiện xem xét khá thuận tiện. Các lần nhật thực có đường che khuất toàn thể lướt qua các vùng đông cư dân thường được dân chúng lưu ý xem xét.

Có 4 kiểu nhật thực:

Nhật thực toàn phần xảy ra khi mặt trời bị mặt trăng che lấp hoàn toàn. Đĩa mặt trời phát sáng bị che khuất bởi vành tối của mặt trăng, & có thể xem xét thấy vầng hào quang nhạt bên ngoài là ánh sáng tới từ vành đai nhật hoa của mặt trời (xem hình). Trong thời gian xảy ra bất kỳ một lần nhật thực nào, nhật thực toàn phần chỉ có thể được xem xét thấy từ một dải hẹp trên mặt phẳng địa cầu. Tại 1 điểm cố định, nhật thực toàn phần chỉ kéo dài vài phút (tối đa 7 phút). Chẳng hạn nhật thực toàn phần ở viet nam vào năm 1995 chỉ kéo dài gần 2 phút.

Nhật thực đi ngang qua con mãnh sư có cánh trên nóc Nhà hát Lớn, Hà Nội ngày 22/7. 

Nhật thực hình khuyên xảy ra khi mặt trời & mặt trăng nằm đúng đắn trên một đường thẳng, nhưng kích thước biểu kiến của mặt trăng bé hơn kích thước biểu kiến của mặt trời. Chính vì như vậy mặt trời vẫn xuất hiện như một vòng đai đặc sắc bao quanh mặt trăng.

Nhật thực lai là một kiểu trung gian giữa nhật thực toàn phần & nhật thực hình khuyên. Ở một số điểm trên địa cầu, nó được xem xét thấy là nhật thực toàn phần; ở những nơi khác nó lại là nhật thực hình khuyên. Thuật ngữ chung cho nhật thực toàn phần, hình khuyên hay nhật thực lai là nhật thực trọng điểm.

Nhật thực một phần xảy ra khi mặt trời & mặt trăng không nằm đúng đắn trên cùng một đường thẳng, & mặt trăng chỉ che khuất một phần của mặt trời. Hiện tượng này thường được xem xét thấy ở nhiều nơi trên địa cầu bên ngoài đường đi của nhật thực trọng điểm. Ngoài ra, một số kiểu nhật thực chỉ có thể được xem xét thấy như là nhật thực một phần, bởi vì đường trọng điểm không lúc nào giao nhau với mặt phẳng của địa cầu.

Xem Thêm  Tìm hiểu về hai vệ tinh tera và aqua

Vì hiện tượng này xảy ra so với mặt trời (nhật) & người xưa khi thấy hiện tượng mặt trăng che khuất mặt trời nên cho là mặt trăng đã “ăn” (thực) mặt trời. Do vậy, hiện tượng này được gọi là “nhật thực”, từ Hán – Việt có nghĩa là “ăn mặt trời”.

Tác động gây hại mắt

Nhìn trực tiếp vào quyển sáng của mặt trời (đĩa sáng của chính mặt trời), thậm chí chỉ trong vòng vài giây, có thể gây thương tổn cực kỳ nghiêm trọng cho võng mạc mắt, bởi vì sll những tia bức xạ chứng kiến & không chứng kiến được ra quyển sáng này phát ra. Thương tổn có thể dẫn tới giảm thị lực trọn đời, thậm chí gây mù lòa. Võng mạc không nhạy cảm với cảm nhận đau, & những hậu quả khi võng mạc bị thương tổn có thể chưa hiện ra trong nhiều giờ đồng hồ, chính vì vậy tất cả chúng ta không nhận thấy được sự tổn thương đang diễn ra.

Ở điều kiện thông thường, mặt trời quá sáng tới mức rất khó nhìn trực tiếp vào đó, chính vì vậy, thông thường nhân loại không có khuynh hướng nhìn vào mặt trời ở mức có thể gây hại cho mắt. Ngoài ra, trong lúc xảy ra nhật thực, khi chủ yếu mặt trời bị che khuất, mọi người cảm thấy đơn giản hơn & cũng thường cố sức xem xét hiện tượng. Không may thay, nhìn vào mặt trời khi nhật thực đang diễn ra cũng bất trắc như khi nhìn trực tiếp vào nó, loại trừ chỉ trong một khoảng thời gian rất ngắn khi mặt trời bị che khuất “toàn bộ”, (toàn thể chỉ hiện ra khi đĩa mặt trời bị che khuất hoàn toàn – nó không xảy ra trong nhật thực hình khuyên). Xem xét đĩa mặt trời thông qua bất kỳ một cách thức bổ trợ quang học nào (ống nhòm, kính thiên văn, hay thậm chí là một kính ngắm quang học máy ảnh) thậm chí còn bất trắc hơn, dù chỉ cần nhìn bằng mắt thường cũng từng đơn giản gây tổn thương.

Xem Thêm  Một số vấn đề cơ bản xoay quanh áp suất và áp suất khí quyển

Nhìn lướt qua toàn thể hay một phần đĩa mặt trời không gây tổn hại trọn đời, bởi vì đồng tử sẽ khép lại làm cắt giảm ánh sáng của toàn cảnh. Nếu nhật thực gần đạt tới toàn phần, số lượng ánh sáng cắt giảm khiến đồng tử giãn ra, chính vì vậy võng mạc phải nhận nhiều ánh sáng hơn khi nhìn vào toàn diện mạo trời. Bởi vì mắt có hốc mắt nhỏ, khi xem xét kỹ càng, mắt có thiên hướng dõi theo hình ảnh cho tới khi nó được võng mạc thu nạp tốt nhất, gây nên tổn thương.

Theo dõi mặt trời trong lúc nhật thực một phần hay hình khuyên (& khi nhật thực toàn phần xảy ra mà tất cả chúng ta đang đứng ở ngoài bóng đen) yêu cầu tất cả chúng ta cần phải có thiết bị bảo vệ mắt đặc biệt, hoặc các cách theo dõi gián tiếp. Kính râm là không đủ an toàn, vì chúng không ngăn chặn được các bức xạ của tia hồng ngoại bất trắc & không chứng kiến, đủ để gây ra hỏng mắt. Bạn chỉ được dùng những bộ lọc ánh sáng mặt trời được kiến trúc & được cấp phép để xem trực tiếp đĩa mặt trời.

Cách an toàn nhất để xem đĩa mặt trời là cách xem xét gián tiếp. Điều này có thể thực hiện được bằng cách mang hình ảnh của đĩa mặt trời lên trên một tờ giấy trắng hoặc tấm bìa trắng bằng cách sử dụng một cặp kính hiển vi (che thấu kính của một chiếc), một kính viễn vọng, hoặc một tấm bìa cứng khác có khoan một lỗ nhỏ (đường kính khoảng 1mm), thường được gọi là lỗ châm kim. Hình ảnh thu được này của mặt trời có thể xem được một cách an toàn. Kỹ thuật này có thể được sử dụng để xem xét các vết mặt trời, cũng như là các nhật thực. Tuy nhiên, cần phải cảnh giác phòng ngừa không cho ai được nhìn trực tiếp qua thấu kính (kính thiên văn, lỗ kim,…)

Xem Thêm  Khí quyển Trái Đất có mấy tầng? Vai trò của các tầng khí quyển đối với đời sống

Xem xét đĩa mặt trời trên một màn hình video (của một máy quay phim hoặc một máy quay phim kỹ thuật số) là an toàn, dù rằng chính thiết bị lại có thể bị hư hỏng do ánh sáng trực tiếp của mặt trời. Nhìn qua ô nhìn thấu kính của các máy trên lại không an toàn.

Xem xét nhật thực bằng mắt thường có thể gây thương tổn cho mắt. 

Xem xét trong thời gian nhật thực toàn phần

Trái ngược với những nhận định thông thường, xem xét công đoạn toàn phần của một nhật thực toàn phần bằng mắt thường, kính hiển vi hay kính thiên văn là an toàn cho mắt, khi hình mặt trời hoàn toàn bị mặt trăng che lấp; thực tiễn đây là một hình ảnh rất tuyệt mỹ & rực rỡ, song song nếu xem nó qua bộ lọc thì rất tối. Trong lúc xảy ra nhật thực, bằng mắt thường ta có thể xem xét thấy một số hiện tượng đặc biệt. Thông thường, các đốm ánh sáng đi xuyên qua các khe nhỏ giữa tán lá, có hình tròn. Này là những hình ảnh của mặt trời. Trong nhật thực một phần, các đốm sáng có hình một phần của mặt trời (ảnh).

Có thể xem xét thấy một vụ nhật thực đạt tới mức toàn thể (hay nếu là nhật thực một phần, gần toàn thể) trước rạng đông hay sau hoàng hôn từ một địa điểm đặc biệt. Khi hiện tượng này xảy ra một thời gian ngắn ngay trước rạng đông hay hoàng hôn, khung trời sẽ trở nên tối hơn bình bình. Lúc ấy, một vật thể, đặc biệt một hành tinh (thường là sao thủy) có thể được xem xét thấy gần điểm mọc hay lặn của mặt trời trên đường chân mây nơi chẳng thể chứng kiến được còn nếu như không xảy ra nhật thực.

Nhật Thanh (Theo Wiki)

By ads_law

Trả lời