1. Nghịch lý ông nội

Vào năm 1943, nhà bác học René Barjavel đã lần đầu thông báo nghịch lí nổi tiếng nhất về du hành thời gian trong quyển sách “Le Voyageur Imprudent” (Nhà du hành khinh suất) của mình, đó chính là “Nghịch lí ông nội”.

(*8*)

Nghịch lí ông nội được diễn đạt như sau: Giả sử có một người ở tương lai, du hành thời gian trở lại dĩ vãng để giết ông nội trước khi ông nội cưới bà nội. Nếu như ông nội chết, người bố sẽ không được chào đời, & vì người bố không được chào đời, người cháu nội ở tương lai cũng không tồn tại. Hiện thời sẽ xảy ra nghịch lí: Nếu người cháu nội ở tương lai không tồn tại, thì không có ai quay về dĩ vãng giết ông nội cả. & chính vì vậy ông nội lại sống & cưới bà nội, người bố lại được chào đời, & người cháu nội ở tương lai lại tồn tại. Người cháu lại quay trở về dĩ vãng…

Đây là nghịch lí nổi tiếng nhất về du hành thời gian, làm cho các nhà khoa học phải điên đầu vì không biết thực sự tính đúng sai của nó ra sao bởi chưa ai có thể quay trở về dĩ vãng để kiểm chứng cả.

2. Nghịch lí Achilles & con rùa

Nghịch lí Achilles & con rùa, hay có cách gọi khác là nghịch lí Zeno, do nhà triết gia Hy Lạp Zeno đề ra theo quan niệm vạn vật quy nhất.

Nghịch lí được diễn đạt như sau: Giả sử trong 1 cuộc đua, Achilles (Chiến binh nổi tiếng trong Huyền thoại Hy Lạp) cùng một con rùa chạy đua. Achilles chấp con rùa chạy trước. Khi con rùa chạy đến điểm A thì Achilles khởi đầu chạy theo. Để đến điểm A mà con rùa đã tới trước đây, Achilles mất một khoảng thời gian t. Trong thời gian t ấy, con rùa đã tới được điểm B. Achilles lại đuổi theo con rùa từ điểm A đến điểm B & mất quãng thời gian t’. Trong quãng thời gian t’ ấy, con rùa lại chạy được tới điểm C. Achilles lại mất quãng thời gian t” để chạy từ B tới C, khi đó con rùa lại chạy được tới D. Cứ như thế, Achilles không lúc nào có thể đuổi kịp con rùa.

Xem Thêm  [Nên Xem] Những công viên đô thị đẹp nhất trên thế giới | công viên đẹp nhất thế giới - Xác minh

Trên thực tiễn, rõ ràng và cụ thể tất cả chúng ta biết Achilles có thể đuổi kịp con rùa, như việc ô tô vượt mặt một cái xe máy nhưng định lý Achilles & con rùa ở bên trên vẫn có lẽ rất đúng theo lý thuyết, vì vậy nó trở thành một nghịch lí & là câu đố khó hạng nhất mọi niên đại.

3. Nghịch lí phân đôi

Nghịch lí phân đôi cũng lại là một nghịch lí khác của nhà triết gia Zeno. Cũng nói về thời gian & có phần giống với nghịch lí Achilles & con rùa, nghịch lý Zeno lại đặt ra theo hướng ngược lại.

Bestie-dinh-ly-hai-nao

Giả sử một người mong muốn đi từ nhà tới đích, người này sẽ phải mất thời gian để đi đến điểm giữa A của chặng đường T. Để đi đến điểm giữa A, người này lại phải mất thời gian để đi đến điểm giữa A’ của chặng đường T’. Để đi đến điểm giữa của chặng đường  T’, người này sẽ lại phải mất thời gian để đi đến điểm giữa của điểm giữa chặng đường ấy. Cứ như thế, người này sẽ phải mất khoảng thời gian vô hạn để đi đến điểm giữa & không lúc nào đến đích.

4. Hiệu ứng cánh bướm

Hiệu ứng cánh bướm là một định lí nằm trong thuyết hỗn loạn do Edward Norton Lorenz giới thiệu trước Hiệp hội lớn mạnh khoa học Hoa Kỳ (American Association for the Advancement of Science).

Bestie-dinh-ly-hai-nao

Lí thuyết được diễn đạt như sau: Nếu một con bướm vỗ cánh ở Brasil, thì những ảnh hưởng của nó được khuếch đại trong tự nhiên & có thể gây ra một cơn bão ở Texas. Ta lấy chẳng hạn thế này: Giả sử một người ăn bánh & vứt vỏ bánh xuống đường. Vỏ bánh cất cánh lung tung xuống cống, trôi ra sông. Cá ở sông ăn phải & bị chết. Xác con cá dạt vào bờ đúng vào vị trí Donald Trump đang ngồi ngắm cảnh. Donald Trump chứng kiến xác con cá chẳng thể trôi lên bờ do bị bờ sông chặn lại bèn nảy ra sáng kiến xây hàng rào chặn những người nhập cư. Ít lâu sau Donald Trump làm tổng thống & ông xây hàng rào thật, làm cho chính trị toàn cầu trở nên vô cùng cầu kỳ.

Xem Thêm  [Update] Top 100 logo và thương hiệu các hãng xe hơi nổi tiếng thế giới | các hãng xe hơi của mỹ

Nhìn chung thì theo hiệu ứng cánh bướm, một sự việc vô cùng nhỏ cũng có thể gây ra hậu quả vô cùng lớn. Do đó, bạn hãy canh chừng khi vứt rác ra đường nhé.

5. Thuyết đa vũ trụ

Cũng liên quan tới Hiệu ứng cánh bướm, này là Thuyết đa vũ trụ do nhà vật lý William James đặt ra vào năm 1895. Theo thuyết này, chẳng những có một vũ trụ duy nhất nơi tất cả chúng ta đang sống mà có vô số các vũ trụ tồn tại cùng lúc.

Bestie-dinh-ly-hai-nao

Theo đó, mỗi một quyết định & sự lựa chọn (cả chủ động & bất chợt) sẽ chào đời một vũ trụ khác, tồn tại cùng lúc với các quyết định, sự lựa chọn kia. Giả sử như vậy này, bạn đứng trước một quầy bán kem & lựa chọn mua kem chocolate hay kem vani. Sau đó bạn chọn mua kem vani & mọi chuyện diễn ra như bình bình nhưng ở một vũ trụ khác tồn tại cùng lúc, bạn lại chọn mua kem chocolate & hiệu ứng cánh bướm xảy ra, các buổi lễ trong tương lai sẽ độc đáo hoàn toàn. Do đó, có vô số các vũ trụ cùng lúc & tất cả chúng ta cũng có vô số các phiên bản khác nhau.

Trong dĩ vãng, đã từng có một nhóm khoa học minh chứng thuyết đa vũ trụ. Này là nhóm của giáo sư Peiris. Hiranya Peiris là một nhà vũ trụ học của Đại học London, Anh. Bà đã cùng nhóm cộng sự của mình, trong đó có giáo sư George Efstathiou từ đại học Cambridge, thực hiện thực nghiệm & thông báo kết quả trên báo chí chuyên nghề Physical Review Letters. Bên cạnh đó, kết quả thực nghiệm vẫn không được các Chuyên Viên vũ trụ lượng tử trên toàn cầu chấp thuận.

6. Định lí khỉ vô hạn

Định lí khỉ vô hạn, hay có cách gọi khác là định lí con khỉ & Shakespeare, là một định lí xuất phát từ tác phẩm “Luận về sinh diệt” của Aristotle.

Bestie-dinh-ly-hai-nao

Định lí bảo rằng nếu cho một con khỉ đánh loạn lên bằng máy đánh chữ trong thời gian không hạn định thì một phần nào đó trong văn bản mà con khỉ gõ ra, chắc cú sẽ có nghĩa, chẳng hạn như vở kịch Hamlet của Shakespeare.

Xem Thêm  [Miễn Phí] Người chạy nhanh nhất thế giới | Kỷ lục 100m trong 9 giây? | chạy 100m nhanh nhất thế giới - Xác minh

Đây là một định lí thú vị về tính xác suất & bất chợt, đã được các nhà toán học sử dụng xác suất tổng hợp để minh chứng tính xác thực & toàn bộ đều thừa nhận khả năng hiện thực của định lí hầu hết chắc cú. Định lí khỉ vô hạn còn được mở rộng ra để giải thích về sự tồn tại của sự sống: Tại sao cho tới bây giờ, tất cả chúng ta chưa tìm ra sự sống nào khác ngoài Trái Đất, bởi rất có thể trong công cuộc lớn mạnh của mình, vũ trụ đã vô tình tạo nên sự sống của các bạn ngày nay.

7. Nghịch lí người nói dối

Bestie-dinh-ly-hai-nao

Nghịch lí người nói dối, hay có cách gọi khác là nghịch lý Pinocchio. Pinocchio là một chú bé người gỗ trong cổ tích, mỗi lần nói dối là mũi của chú lại dài ra. Vậy nếu như Pinocchio nói “Mũi của tôi sẽ dài ra” thì sẽ như nào? Nếu mũi của Pinocchio dài ra, chứng tỏ cậu đã nói đúng nhưng nếu nói đúng thì sao mũi của cậu lại dài ra? Nếu mũi của Pinocchio không dài ra, nghĩa là cậu không nói dối, nhưng rõ ràng và cụ thể Pinocchio nói “Mũi của tôi sẽ dài ra” trong lúc mũi cậu không dài ra thì này là nói dối còn gì.

8. Nghịch lí con gà & quả trứng

Một thắc mắc hại não vị trí đầu tiên & nổi tiếng nhất mà tất cả chúng ta từng biết tới, đó chính là thắc mắc “Con gà có trước hay quả trứng có trước”. Đây là một nghịch lý đưa tên “Con gà và quả trứng” nhằm chỉ một vòng luẩn quẩn mà ở đó một vấn đề không rõ đâu là lý do, đâu là hậu quả.

Bestie-dinh-ly-hai-nao

– Nếu con gà có trước thì con gà chào đời từ đâu?

– Nếu quả trứng có trước thì con gì đã đẻ ra quả trứng để rồi nó lại nở thành con gà?

Trên thực tiễn, ngày nay tất cả chúng ta có thể sử dụng thuyết tiến hóa của Darwin để khắc phục thắc mắc này. Bên cạnh đó, đó vẫn là thắc mắc đưa tính triết học nổi tiếng nhất mọi niên đại.

By ads_law

Trả lời