Với những người chơi đồ gốm cổ chuyên nghiệp thì vấn đề phân biệt và nhận ra hàng thật hay hàng nhái không còn là vấn đề quá khó khăn. Nhưng sẽ là một vấn đề không dễ dàng gì so với những người không chuyên nghiệp, chưa có nhiều kinh nghiệm.

Vậy hãy cùng Xưởng chuyên sứ Vinaly chúng tôi tìm hiểu làm như vậy nào để có thể phân biệt gốm sứ cổ và gốm sứ giả cổ một cách dễ dàng dành cho cả người không chuyên.

1. Gốm sứ cổ là gì? Gốm sứ giả cổ là như vậy nào?

 Gốm sứ cổ là những món đồ gốm có thời đại từ hàng trăm năm, nghìn năm về trước, có hình dạng riêng, hoa văn riêng mới lạ. Thông thường mỗi sản phẩm chúng chỉ có một cái duy nhất, nên giá trị của của chúng nhận xét dựa trên thời đại, vật liệu làm ra sản phẩm gốm cổ đó.

Vì mang trên mình đặc thù “cổ”, nên những món đồ gốm sứ cổ thỉnh thoảng bị thúc đẩy bởi yếu tố thời gian, của quá trình khai quật nên không còn rõ hình thù, nét hoa văn mờ nhạt, khuôn hình cũng bị biến dạng. Chính vì vậy, những nghệ nhân tài hoa đã phục chế lại những món đồ cổ này về nguyên trạng của chúng theo cách chân thực nhất. Và những sản phẩm này chính là đồ gốm sứ giả cổ. Bởi vì yêu cầu tính chuẩn xác từ vật liệu, hoa văn đến linh hồn của món đồ cổ, nên hiện không có nhiều nghệ nhân trong ngành nghề này.

Và đây chính là lúc đặt ra thách thức cho những người thích thú đồ cổ. Làm như vậy nào để phân biệt được chúng? Dưới đây là một số cách phân biệt gốm sứ cổ sẽ giúp bạn làm được điều ấy.

2. Phân biệt gốm sứ cổ và gốm sứ giả cổ qua những nốt gỉ sắt

Gốm sứ được làm hoàn toàn bằng đất sét, đây là vật liệu có chứa những khoáng chất và tạp chất li ti, bao gồm hạt sắt. Nên theo thời gian sẽ bị oxy hóa trong môi trường tự nhiên tạo thành những lớp gỉ sắt trên mặt phẳng sản phẩm.

Đây chính là dấu hiệu dễ nhận ra nhất của những món đồ cổ, các nhà sưu tầm, Chuyên Viên thẩm định thường dựa vào tình trạng của những nốt gỉ sắt này để xác nhận thời gian ra đời của một sản phẩm gốm sứ cổ. Tuy nhiên hiện tại những nốt gỉ sắt này đã có thể bị làm giả, nhưng không thể hoàn hảo và qua mắt của những người sưu tầm đồ cổ chuyên nghiệp được.

3. Nhận ra gốm sứ cổ qua lớp men lột (tuột)

Gốm sứ vốn rất được yêu thích hơn bởi độ bền, vẻ ngoài óng ả và mượt mà, có thể trở về tình trạng như mới dù đã nằm dưới đất hàng thế kỷ. Tuy nhiên, những sản phẩm gốm sứ cổ thường có một lớp men lột khiến mặt phẳng gốm trở nên mờ nhạt và trôi mờ đi những họa tiết hoa văn.

Xem Thêm  Tết nguyên đán là gì? ý nghĩa và nguồn gốc của tết nguyên đán tết nguyên đán : nguồn gốc và ý nghĩa của tết nguyên đán

Nguyên nhân chính là trước khi mang vào lò nung, các sản phẩm gốm sứ được tráng một lớp hỗn hợp chất lỏng dạng bùn có thành  phần chính là Silic dioxit. Dưới nhiệt độ nung cao, Silic dioxit tan chảy và chuyển hóa thành một lớp men trong suốt bao bọc mặt phẳng gốm, mang lại vẻ óng ả, mượt mà, giúp gốm sứ không bị ngấm nước. Có những khoảng thời gian, lớp men này được sử dụng để bảo vệ lớp hoa văn trang trí trên mặt phẳng gốm sứ.

Những sản phẩm gốm sứ mới sẽ có lớp mặt phẳng sáng bóng, phản chiếu tốt. Còn so với sản phẩm gốm cổ sẽ có mặt phẳng không sáng bóng bằng, hơi mờ do sự thúc đẩy của thời gian.

>>> Tại Việt Nam làng gốm Bát Tràng nổi tiếng bởi kỹ thuật truyền thống và giá trị của nét gốm cổ, chính điều đó làm dấy lên nhiều đồ gốm sứ Trung Quốc trà trộn. Tham khảo ngay cách phân biệt gốm sứ Bát Tràng và gốm sứ Trung Quốc để phân biệt và chọn mua đúng giá trị nhé.

4. Phân biệt sứ cổ qua những vết rạn, đường nứt sợi tóc

Vết rạn trên sản phẩm gốm sứ tạo dựng do nguyên nhân từ sự thay đổi nhiệt độ đột ngột ở khâu cuối cùng của quá trình nung. Không khí lạnh bên ngoài đi nhanh hơn so với mặt phẳng của sản phẩm tạo thành những vết nứt nhỏ trên về mặt, hay thường gọi là vết rạn, đường nứt sợi tóc. Ngoài ra, vết rạn cũng có thể là quá trình hao mòn sau thời gian dài sử dụng tạo thành.

5. Xác nhận gốm sứ cổ qua sự biến dạng kiểu dáng bên ngoài

Kiểu dáng bên ngoài chính là dấu hiệu trổ tài sắc nét nhất về thời gian tạo dựng của một sản phẩm gốm sứ.

Những sản phẩm đồ gốm sứ cổ Trung Quốc thời xưa được sản xuất cho những hoàng tộc hay quan lại được gọi là gốm sứ hoàng gia. Những sản phẩm này đòi hỏi độ hoàn hảo và sự tinh xảo cao đến từng cụ thể, nếu không đạt yêu cầu chúng sẽ bị loại bỏ.

Trái lại với gốm sứ hoàng gia, gốm sứ thương mại yêu cầu không quá khó tính, nhằm thỏa mãn nhu cầu và thị hiếu của người dân vùng Châu Á. Vì vậy, những sản phẩm gốm này thỉnh thoảng xuất hiện sự biến dạng, tạo thành nét đặc trưng riêng và tính chân thực cho sản phẩm.

Những sản phẩm gốm sứ thương mại bị thúc đẩy bởi những yếu tố môi trường trong quá trình nung, vành đế của sản phẩm được đặt trên cát nên một số vật thể nhỏ khác có thể bị dính vào đáy, ngoài ra còn có thể bị tro hoặc các vật liệu khác cất cánh vào trong quá trình nung,…Vô tình tạo thành sự biến dạng cho sản phẩm gốm sứ.

Xem Thêm  Cách gọi tên 12 con giáp trong tiếng Trung

6. Nhận ra qua sự co rút nước men trên gốm sứ cổ

Những sản phẩm gốm sứ cổ thường có hoa tiết được vẽ bằng tay trên nhiều lớp khác nhau. Những họa tiết trang trí dưới lớp men thường có thể tồn tại hàng trăm năm. Còn những hình vẽ phía ngoài nước men thường mờ đi do tiếp xúc trực tiếp với môi trường bên ngoài. Nên các sản phẩm gốm sứ cổ thường có lớp men bên ngoài mờ đi có dấu hiệu bị trôi, hao mòn theo năm tháng.

7. Phân biệt bằng những nốt sò bám, hàu bán

Những sản phẩm gốm sứ được tìm thấy từ dưới biển sâu thường có hiện tượng sò bám. Đây là dấu hiệu của một quá trình lâu dài nằm dưới biển sâu dẫn theo các sinh vật biển dần bám vào mặt phẳng của sản phẩm. Thời gian gian càng lâu, lượng sò, hàu bám vào càng nhiều. Và khi tìm thấy cũng không khó để loại bỏ đi lớp sò bám này ra khỏi mặt phẳng gốm sứ.

8. Kỹ thuật và công nghệ nhận ra gốm sứ cổ chuẩn xác

Để có thể nhận ra gốm sứ cổ chuẩn xác đòi hỏi một quá trình tiếp xúc và luyện tập. Dưới đây là những kỹ thuật mà những người chơi đồ cổ chuyên nghiệp thường sử dụng để nhận ra chuẩn xác về một sản phẩm gốm sứ cổ.

8.1 Kỹ thuật nhận ra sứ bằng cách xác nhận thời đại và màu sắc

Những kỹ thuật viên thường dựa trên cách xác nhận thời đại đồ cổ và màu sắc để xác nhận giá trị cũng như xác nhận thật giả cho một sản phẩm gốm sứ.

Thời kỳ đầu của nghề sản xuất gốm sứ men trắng xanh, những người thợ của Trung Quốc mua chất nhuộm màu xanh cô-ban từ các thương lái Ả Rập, thường được gọi là màu xanh Mohamadan. Màu xanh này có ánh tối và hầu hết sản phẩm được sản xuất thời kỳ này được trang trí màu xanh đậm. 

Vài thế kỷ sau đó, người Trung Quốc tìm thấy cách tự sản xuất ra chất nhuộm màu xanh, có ánh tươi hơn. Vì vậy, các họa tiết trên các sản phẩm thời kỳ này có độ nhạt hơn và cũng phong phú hơn về mức độ đậm nhạt trên họa tiết trang trí.

8.2  Khoảng thời xác đồ sứ cổ và họa tiết, hoa văn tương ứng

Ở mỗi thời kì sẽ có những họa tiết tiêu biểu khác nhau. Vào cuối đời nhà Nguyên và đầu nhà Minh, chùm nho là họa tiết trang trí thân thuộc. Sau này, họa tiết này dần trở nên lỗi thời và hạn chế được sử dụng.

Xem Thêm  [Update] Vitamin C 500mg Ngày Uống Mấy Viên? Liều Lượng Và Lưu Ý Khi Dùng | tác dụng của vitamin c 500mg - Xác minh

Ngoài ra, những họa tiết thỉnh thoảng cũng được quyết định bởi ý tưởng riêng của mỗi người thợ. Có khoảng thời gian, Hoàng đế Trung Hoa là người quyết định họa tiết nào được trang trí trên đồ gốm sứ. Những con rồng có 5 vuốt là biểu tượng chỉ hoàng đế, vì thế hầu hết đồ gốm hoàng gia được trang trí hình rồng.

8.3 Xác minh cả thân và đế

Vào thế kỷ trước, số lượng khổng lồ gốm sứ đã bị đập vỡ. Đặc biệt, trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa, rất nhiều hàng gốm sứ thượng hạng đã bị đập bể.

Ngày nay, những người sản xuất và bán gốm sứ thường tìm kiếm đế bình trong các mảnh vỡ đó và tạo tác các sản phẩm mới trên mảnh đế đó. Vì hiện có rất nhiều công trình xây dựng ở Trung Quốc, thật dễ dàng phát xuất hiện những mảnh vỡ gốm sứ cổ được chất đống để tìm những mảnh đế như vậy. Đây là một ý tưởng thông minh vì nhiều nhà sưu tập thường nhìn vào đế bình để xác nhận thời đại và nếu đó là đồ cổ.

8.4 Phân biệt gốm sứ cổ bằng công nghệ nhiệt quang

Công nghệ nhiệt quang là phương pháp thông dụng nhất để xác nhận đồ gốm cổ. Tuy nhiên phương pháp này lại có nhược điểm là phải tách một lượng lớn nguyên liệu dùng tạo ra đồ gốm để có thể thực hiện.

8.5 Nhận ra đồ gốm sứ cổ qua phân tích phổ quang

Phân tích quang phổ là một kỹ thuật khác để xác nhận đồ cổ. Tuy nhiên, những người làm đồ cổ giả đã có thể đính những dấu hiệu nhận ra đồ cổ giả để đánh lừa những những Chuyên Viên thẩm định.

Có một nơi Chuyên Viên sản xuất đồ gốm sứ Trung Hoa thời cổ ở thị trấn Cảnh Đức, ngày nay đã trở thành nơi chuyên sản xuất gốm sứ giả cổ Trung Quốc. Đất sét cao lanh ở đây có cấu trúc hóa học gần giống với loại dùng để sản xuất đồ gốm Trung Hoa từ hơn 6 thế kỷ nay.

Trên đây là những cách thường được sử dụng để phân biệt gốm sứ cổ và gốm sứ giả cổ Vinaly đã tóm tắtỞ Việt Nam cũng tồn tại nhiều làng gốm sứ cổ mang trên mình những nét đặc trưng và kỹ nghệ riêng mang đậm nét văn hóa dân tộc. Bạn có thể tham khảo những làng gốm sứ truyền thống Việt Nam để tìm hiểu thêm về những sản phẩm gốm sứ mới lạ mang đậm nét văn hóa dân tộc Việt.

By ads_law

Trả lời