Tháng 9/1988, Liên Xô thông báo tin chấn động về tàu con thoi có thể sử dụng nhiều lần do họ chế tác. Nhưng phương tiện có ý nghĩa đặc biệt với chương trình vũ trụ của Liên Xô & Nga về sau này chỉ bay một lần duy nhất.
> Ảnh tàu con thoi Buran

Tàu Buran bay & cất cánh vòng quanh quỹ đạo Địa cầu hai lần ngày 15/11/1988. Ảnh: Wikipedia.

Bản tin kèm theo bức ảnh chụp một chiếc tàu con thoi có ngoại hình giống với loại tàu của Mỹ, nhưng lại sơn phù hiệu Liên Xô hiện ra trên nhật báo Pravda ngày 30/9/1988 đã chấm hết tin đồn trong nhiều năm về việc nước này đang chế tác loại tàu vũ trụ sử dụng nhiều lần. Sau đó tạp chí Liên Xô viết rằng mặc dầu hai con tàu rất giống nhau về vẻ ngoại hình, tàu Buran (trong tiếng Nga có nghĩa là bão tuyết) ưu việt & có nhiều chức năng hơn tàu của Mỹ.

Chỉ ít ngày sau, Buran đã có dịp để minh chứng điều ấy. Rạng sáng ngày 15/11/1988, trong điều kiện thời tiết cực xấu với những đám tuyết & gió cuộn xoáy xoay quang sân cất cánh vũ trụ Baikonur, Kazakhstan, tàu Buran được hoả tiễn đồ sộ Energia phóng vào không trung. 206 phút sau, “con chim sắt” nặng 100 tấn đã nhẹ nhõm bay xuống xuống đường băng, chỉ cách địa điểm phóng có vài dặm, sau khoảng thời gian đã cất cánh quanh địa cầu 2 vòng.

Bỏ mặc điều kiện gió rất mạnh (tới 61,2 km/giờ) có thể buộc những tàu con thoi của Mỹ phải dừng mọi cuộc bay, bay xuống, nhưng Buran đã tiến hành một chuyến cất cánh hoàn hảo với màn bay xuống auto đầy ấn tượng tại sân cất cánh vũ trụ Baikonur.

Xem Thêm  Nguyệt thực là gì? Vì sao nguyệt thực thường xảy ra vào đêm rằm

Chương trình tìm hiểu chế tác hệ thống Buran – Energia khởi đầu vào năm 1976, quy tụ “chất xám” & công sức của 600 đơn vị trên khắp bờ cõi Liên Xô. Đây là dự án lớn nhất, cầu kỳ nhất trong lịch sử nghề hàng không vũ trụ Liên Xô, tiêu pha đến 20 tỉ đô la.

Sau chuyến cất cánh vào vũ trụ trước hết của Buran, tạp chí Liên Xô hứa hẹn nhiều về một kỷ nguyên mới trong ngành nghề thám hiểm không gian. Nhưng trên thực tiễn chuyến cất cánh ra mắt của tàu Buran lại chính là chuyến cất cánh cuối cùng của nó.

Tại Liên Xô, trong giai đoạn Tranh đấu Lạnh luôn tồn tại tâm lý e sợ “đòn tấn công hạt nhân” từ trên không của Mỹ. Cốt truyện tàu con thoi “lặn” vào bầu khí quyển rồi ngạc nhiên hiện ra trên khung trời Matxcơva để gieo giắc cái chết luôn nằm trong nghĩ suy của người dân cũng như các cấp chỉ huy nhà nước.

Nhiều năm sau khoảng thời gian người Mỹ đã hết ao ước sử dụng tàu con thoi vào mục đích quân sự – kể cả việc thực hiện trách nhiệm dễ dàng là chuyên chở & “rải” các vệ tinh thám thính – tâm lý này vẫn còn rất thông dụng trong xã hội Liên Xô.

Tổng công trình sư của dự án – Valentin Glushko – thuộc vào thế hệ những nhà khoa học Liên Xô đi đi đầu về ngành nghề hoả tiễn. Ông khởi đầu sự nghiệp tìm hiểu của mình từ những năm 30 của thế kỷ trước dưới sự bảo trợ của Konstantin Tsiolkovky, cha đẻ của nghề hàng không vũ trụ Liên Xô. Giống như nhiều nhà khoa học cùng thời, Glushko chẳng mấy hứng thú với công việc kiến trúc vũ khí & luôn ấp ủ ước mong xây dựng một căn cứ trọn đời trên mặt trăng.

Xem Thêm  Năm 2021 có những sự kiện thiên văn nào đáng xem?

Valetin Glushko có vẻ đã khai thác chứng “hoang tưởng” thời Tranh đấu Lạnh về rủi ro tấn công quân sự từ tàu con thoi của Mỹ để thực hiện chiêm bao cất cánh lên mặt trăng, thậm chí lên tận sao Hỏa của ông.

Để thực hiện ý định ấy, Glushko đã cẩn trọng “lái” Dự án Buran – Energia theo hướng biến đổi hẳn đối với ý định ban đầu của những nhà chỉ huy quân sự là chế tác “phiên bản” của tàu con thoi Mỹ. Thay vào đó, ông đề xuất chế tác loại tàu có cánh cùng với loại hoả tiễn đẩy siêu nặng với đầy đủ tính năng, có thể phóng mọi loại thiết bị lên không gian, từ tàu vũ trụ bay xuống xuống mặt trăng đến tàu kéo hay các module của tổ hợp khảo sát sao Hỏa…

Sau nhiều lần trì hoãn & bội chi chi phí, tàu Buran đã ra mắt vào công đoạn cuối cùng của Tranh đấu Lạnh, trong hoàn cảnh nền kinh tế Liên Xô đang có triệu chứng suy thoái. Sự sụp đổ của Liên bang Xô viết trong thời điểm tháng 9/1991 đã đặt dấu chấm dứt cho tương lai của dự án Buran – Energia. Thời gian sau đó, chiếc tàu con thoi & một số thiết bị thực nghiệm của dự án trở thành tài sản của Kazakhstan .

Vào giữa những năm 90 của thế kỷ trước, Buran được gắn vào một mô hình Energia để đem triển lẵm tại tòa nhà 112 ở sân cất cánh vũ trụ Baikonur. Nhưng ngày 12/5/2002, một tai nạn đã xảy ra khi 8 công nhân tiến hành công việc sửa chữa mái trần dột nát của nhà chứa máy cất cánh này. Tòa nhà rung chuyển như thể gặp phải một cơn động đất & sập xuống, vùi chôn niềm kiêu hãnh một thời của nghề hàng không vũ trụ Liên Xô.

Xem Thêm  Thứ Tự Các Hành Tinh Trong Hệ Mặt Trời (Khoảng Cách, Vị Trí)

Buran đã “chết”, nhưng những công nghệ lớn mạnh cho dự án này được sử dụng rộng rãi trên khắp toàn cầu. Động cùng cực mạnh R-170, vốn được chế tác cho tầng đầu tiên của hoả tiễn Energia, được Ukraina sử dụng cho loại hoả tiễn Zenit của họ. Loại động cơ cỡ bé hơn RD-180 & RD-190 được Nga dùng cho hoả tiễn thế hệ tiếp theo Angara & người Mỹ sử dụng cho hoả tiễn đẩy Atlas của họ.

Khi Nga gia nhập vào Dự án lắp đặt Trạm Không gian quốc tế (ISS), nhiều nhà khoa học nuôi ao ước sẽ được thấy hoả tiễn Energia tái xuất. Theo họ, chỉ cần dùng vài hoả tiễn Energia để đẩy ISS lên vũ trụ. Nhưng một số partner quốc tế đã không nhất trí giải pháp này. Hậu quả là sau 10 năm (1998 – 2008) & hàng chục vụ cất cánh lắp ghép, ISS cho đến nay còn chưa được hoàn tất.

Ý kiến sử dụng loại hoả tiễn đẩy siêu nặng như Energia đang hồi sinh khi công chuyến du ngoạn mặt trăng đang có triệu chứng được nối lại ở hai bên bờ Đại Tây Dương. Nếu điều này diễn ra, các nhà khoa học ngày nay sẽ phải đi theo đoạn đường mà Valentin Glushko & các đồng nghiệp của ông đã vạch ra

(Theo CAND)

By ads_law

Trả lời