Theo phong tục gia truyền của người Việt tất cả chúng ta, cứ tới ngày 23 tháng Chạp hằng năm, các gia đình sẽ tổ chức lễ cúng ông Công ông Táo để tiễn Táo quân lên chầu trời. Táo quân sẽ quyết định tới phúc – họa gia đình, giữ an bình cho gia chủ. Do vậy, phong tục tiễn ông Táo cầu mong sự no ấm đầy đủ sau đó mới tới ý nghĩa thống trị bếp núc. Vậy sự tích ông Táo về trời được kể lại như vậy nào?

Sự tích ông Táo về trời được dân gian lưu truyền qua nhiều thế hệ. Ảnh: Mạng internet

1. Khám phá sự tích ông Táo về trời

1.1. Sự tích ông Táo về trời 1

Tích xưa kể lại rằng, thời gian trước có 2 vợ chồng rất nghèo. Người vợ quanh năm cày cấy nông nghiệp trong lúc người chồng đi buôn, quanh năm mất tích biệt tích, năm về vài lần. Trong một chuyến du ngoạn xa nọ, người chống đi và sau đó bặt vô âm tín. Người vợ chờ đợi suốt 10 năm ròng. Vì nghĩ chồng đã chết, người vợ lấy chồng khác chuyên săn bắn thú rừng và có 1 tôi tớ tên là Lốc.

Một ngày kia, người chồng mới và người hầu vắng nhà, người chồng cũ đi buôn trở về và cho biết do gặp giặc bắt lưu lạc trong rừng nay mới trốn thoát về được. Người vợ khi đó ôm chồng khóc than, dọn cơm mời ăn. Tới khi chồng mới sắp về, người phụ nữ đã mang chồng cũ ra đống rơm ẩn tạm. Chủ và tớ sau thời điểm đi săn đã đưa về được một con cầy, người chồng bảo vợ mua rượu để nhậu.

Ông Táo theo tín ngưỡng thờ cúng người Việt gồm 2 ông 1 bà. Ảnh: Mạng internet

Sau khoảng thời gian người vợ ra ngoài, người chồng mới cùng tôi tớ đốt đống rơm để thui cầy săn được. Người vợ về thấy chồng cũ đã chết thì thương xót khôn nguôi, nhảy theo lửa chết theo. Người chồng mới thấy vợ chết cũng sẽ bị đau nhức đớn nhảy cùng. Người tôi tớ thương chủ cũng nhảy nốt vào lửa chết theo.

Mẩu truyện về ba vợ chồng đã được Diêm Vương cảm động, ngài đã hóa cho 3 người thành ba ông bà đầu rau. Người tôi tớ này hóa thành vật hặn đống nhấm, quen gọi là “thằng Lốc”. Ngày nay trong nhiều tranh họa Táo quân, người ta sẽ thấy có người tôi tớ có nghĩa đứng cạnh 3 người.

1.2. Sự tích ông Táo về trời 2

Mẩu truyện kể về vợ chồng đưa tên Thị Nhi và Trọng Cao, ăn ở với nhau mặn nồng yêu thương nhau nhưng mãi không có con. Người chồng chính vì thế mà vô cùng dằn vặt bản thân, luôn tự trách mình. Tới một hôm, Trọng Cao kiếm cớ đánh Thị Nhi và đuổi đi. Thị Nhi bỏ nhà, lang thang khắp mọi nơi gặp được Phạm Lang rồi kết thành vợ chồng. Trọng Cao sau thời điểm bớt giận vô cùng ăn năn, chàng quyết tâm đi tìm vợ về.

Trọng Cao tìm từ ngày này qua tháng khác, phải làm hành khất bên đường để tìm vợ. Tới đúng ngày 23 tháng Chạp, Thị Nhi khi đang đốt vàng mã thì Trọng Cao tới xin ăn. Khi nhận biết chồng cũ, Thị Nhi thương đem gạo ra cho. Bị Phạm Lang nghi ngờ, Thị Nhi bèn nhảy vào lửa mà chết nhằm minh oan cho mình. Trọng Cao cũng lao vào lửa mà chết theo, Phạm Lang cũng thương nhớ vợ mà nhảy vào bếp chết cùng.

Sự tích ông Táo về trời có nhiều tích nhưng đều bắt nguồn từ bối cảnh gia đình. Ảnh: Mạng internet

Ngọc Thánh thượng đế nhìn thấy cảnh tượng này vô cùng cảm động bèn phong cho 3 người làm quan. Phạm Lang trở thành Thổ Công chuyên chăm sóc việc bếp, Trọng Cao là Thổ Địa chuyên canh chừng việc nhà, Thị Nhi trở thành Thổ Kỳ thống trị việc chợ búa.

Xem Thêm  Lài Hoa Mỏng Manh Mang ý Nghĩa Về Tình Yêu - hoa tường vy

1.3. Sự tích ông Táo về trời 3

Chuyện xưa kể lại rằng có 2 vợ chồng quá nghèo nên đành phải bỏ nhau đi tha hương cầu thực kiếm ăn. Người vợ may mắn sau đó đã lấy được một anh chồng sung túc trong lúc người chồng thành hành khất kiếm sống qua ngày.

Vào đúng ngày 23 tháng Chạp năm ấy, người vợ đang đốt vàng mã thì có người hành khất ăn mặc rách rước vào. Nhận biết đây chính là người chồng cũ nên động lòng thương đưa tiền nong, cơm gạo ra cho.

Người chồng mới chứng kiến và biết chuyện đã nổi cơn ghen. Vì quá khó xử chẳng thể giải thích nỗi oan tình, người vợ đành lao vào bếp lửa tự vẫn. Người chồng cũ do vẫn còn yêu vợ, nên đã tự tử theo. Người chồng mới do quá ăn năn, tự trách bản thân nên cũng nhảy vào đám lửa tự vẫn.

Sự tích ông Táo trổ tài thiện cảm son sắc, chung thủy trong đời sống vợ chồng. Ảnh: Mạng internet

Trời cao cảm động bởi thiện cảm sâu nặng của 3 người đã đã phong tặng 3 người làm vua bếp. Dân gian vẫn lưu truyền câu ca:

“Thế gian một vợ một chồng

Chẳng như vua bếp hai ông một bà”

Cả 3 sự tích ông Táo về trời trên tuy nhân vật có sự khác nhau nhưng đều đưa điểm giống nhau là các nhân vật sống rất có nghĩa tình. Người Việt bấy lâu khó có thể đồng ý cảnh một bà hai ông. Như thế, điều mà các sự tích nhắc tới không phải là việc sống đa thê đa phu mà là cái tình nghĩa phu thê, sống chết bên cạnh nhau.

2. Ý nghĩa tục cúng ông Công ông Táo của người Việt

Theo tục lệ người Việt, vào đúng ngày 23 tháng Chạp, các gia đình sẽ thực hiện cúng mang Táo Quân lên chầu trời. Táo quân sẽ giải trình các việc làm tốt, chưa tốt của từng người trong năm để Thiên đình thưởng phạt phân minh cho nhân loại. Tuy nhiên, tục lệ này còn giãi bày sự nhớ ơn với các vị thần linh đã quanh năm thống trị, duy trì nề nếp tụ họp gia đình. Song song thông báo mọi người cần biết quan tâm, thu vén gia đình.

Sự tích ông Táo về trời cùng tục lệ cúng ông Táo luôn hướng nhân loại tới những điều tốt đẹp, thiện lành trong cuộc đời. Do vậy, mọi người cần hiểu đúng các ý nghĩa phong tục này để xử sự phù phù hợp với các văn hóa tiên tổ. Chúng vừa đưa ý nghĩa tâm lý, vừa dạy bảo nhân loại cần phải có nhiệm vụ chăm sóc, vun vén hạnh phúc gia đình.

Tục thờ cúng ông Táo là cái đẹp văn hóa tâm linh người Việt. Ảnh: Mạng internet

Tuy nhiên, mối quan hệ giữa Thổ Công (địa thần) với ông bà tiên tổ (nhân thần) cũng nên được quan tâm. Thổ Công sẽ định đoạt phúc họa gia đình nên sẽ là vị thần trọng yếu nhất nhưng ông bà tiên tổ phải được tôn kính nhất. Người dân nên xếp bàn thờ tiên tổ ngự tại gian giữa, còn Thổ Công ở gian bên trái. Thổ Công được xem là vị thần Đệ nhất gia chi chủ. Mỗi khi giỗ cha mẹ, mọi member đều cần khấn Thổ Công trước rồi xin phép cho cha mẹ được về hưởng lộc.

3. Phong tục thả cá chép vào ngày Táo quân về trời

Các truyền thuyết kể lại, Táo quân sẽ được ông trời phái xuống dương thế để ghi lại các việc làm tốt – xấu của nhân loại. Cứ tới ngày 23 hàng năm, Táo quân lại cưỡi cá chép hóa rồng cất cánh lên Thiên đình giải trình với Ngọc Hoàng để người định đoạt công tội, thưởng phạt phân minh cho toàn bộ nhân loại.

Xem Thêm  101 loài Hoa, Cây dây leo trồng làm mát nhà mùa hè - hoa jun leo

Do vậy, cứ tới ngày này, người Việt lại thực hiện tục lệ cúng cá chép. Người dân sẽ chuẩn bị môi đôi hoặc thường là 3 con cá chép sống, thả trong thau nước đi kèm với các đồ lễ khác. Sau khoảng thời gian thực hiện lễ cúng xong, gia chủ sẽ thả cá chép tại sông, ao, hồ, nghĩa là “phóng sinh” để mang ông Táo về trời.

Cá chép chính là phương tiện tiễn ông Táo lên chầu trời. Ảnh: Mạng internet

Tuy nhiên, trong tâm thức của người Việt xưa nay nay, hình ảnh “cá vượt Vũ môn” hay “Cá chép hóa rồng” còn tồn tại ý nghĩa của sự thăng hoa. Chúng chính là biểu tượng cho trí não bền chắc, quật cường chinh phục kiến thức đi tới thành công của nhân loại. Hình ảnh này như một biểu tượng đẹp cho tư cách thanh cao hoặc hướng nhân loại tới kết quả tốt đẹp. Việc phóng sinh cá chép không những đưa cái đẹp văn hóa mà còn trổ tài đức tính từ bi quý báu của người VN.

4. Ông Táo không những ở VN và cũng không những cưỡi cá chép

Chẳng những tại VN, ông Táo cũng được nhiều đất nước trên toàn cầu thờ cúng là Trung Quốc, Đài Loan, Singapore,… Tại các đất nước này, ngày 23 tháng Chạp người dân đều thực hiện phong tục cúng mang ông Táo về trời cũng giống như tại VN.

Không những thế tùy sự tích ông Táo về trời của mỗi nước mà phương tiện đi lại của các Táo Quân có sự độc đáo. Người VN quan điểm cá chép vàng chính là loài cá thần tiên trước đó vốn sống trên Thiên Đình. Do vi phạm lỗi nên bị đày xuống dương thế. Vào thời điểm 23 tháng Chạp hàng năm tại VN ông Táo sẽ cưỡi cá chép để về trời.

Nhiều nước, nhiều bản địa cúng Táo quân bằng ngựa giấy. Ảnh: Mạng internet

Không những thế tại các vùng miền VN hoặc Đài Loan, Trung Quốc lại nghĩ rằng Táo quân chầu trời bằng ngựa. Do vậy vào ngày này họ sẽ thực hiện cúng cùng ngựa giấy thay vì tục thả cá chép.

5. Mâm lễ cúng tiễn ông Công ông Táo

Mâm lễ cúng tiễn ông Táo sẽ bao gồm 1 bộ mã ông Công và 3 bộ mã ông Táo. Tuy nhiên, gia chủ cần chuẩn bị đầy đủ hương, quả, cau, mâm cỗ đầy đủ với xôi, gà, giò, nem, canh măng miến…

Thông thường, lễ cúng ông Táo sẽ được thực hiện trước 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp Âm lịch. Nhiều gia đình lựa chọn cúng ông Công ông Táo trước vào thời gian trưa, tối ngày 22 tháng Chạp hoặc sáng 23 tháng Chạp đều được. Không những thế không được cung sau 12 giờ trưa bởi đây là giờ ông Táo lên trời nên không thu được đồ cúng.

Đồ lễ cúng Táo quân có sự độc đáo theo từng vùng miền. Ảnh: Mạng internet

Theo sự tích ông Táo về trời, lễ cúng sẽ bao gồm một bộ mã ông Công và 3 bộ mã ông Táo, hoa, quả, cau, trầu,… đặc biệt là chẳng thể thiếu cá chép. Một số gia đình mua cá chép giấy để đốt với ẩn ý cá sẽ hóa rồng, vượt vũ môn, trở thành phương tiện di chuyển thuận lợi cho Táo Quân cưỡi về trời.

6. Chú ý khi cúng ông Công ông Táo tránh mất tài lộc

Khi thực hiện tiễn ông Táo về trời trong ngày 23 tháng Chạp, gia chủ cần chú ý những kiêng kỵ khẳng định khi làm lễ cúng. Chính sự chuẩn bị chu đáo thủ tục cúng ông Táo đầy đủ sẽ đưa tới tài lộc, may mắn của cả gia đình trong năm mới 2020.

6.1. Không đặt mâm lễ dưới bếp

Nhiều người Việt thường có quan niệm hết sức lỗi lầm rằng ông Công là thổ công chuyên thống trị đất đai nên cần cúng trên bàn thờ. Trong lúc đó, ông Táo là vị thần thống trị bếp núc nên việc cúng ông Táo sẽ được thực hiện dưới bếp.

Xem Thêm  Cách sửa 10 lỗi Windows 11 cơ bản sau khi cài đặt - bản vá lỗi

Các Chuyên Viên tâm linh nhận định, đây là 2 vị thần trọng yếu trong nhà nên cần được thờ trang nghiêm trên bàn thờ chính của gia đình. Bếp vốn dĩ là nơi nấu nướng, chúng không được vệ sinh nên tuyệt đối không dành để thờ cúng ông Công, ông Táo. Chính vì như thế, khi cúng ngày này, các gia đình nên thực hiện tiễn ông Táo tại các khu vực nghiêm trang, sạch sẽ nhất trong gia đình.

Tuyệt đối không cúng ông Táo trong bếp. Ảnh: Mạng internet

6.2. Tránh cúng ông Công ông Táo sau 12 giờ trưa

Theo sự tích ông Táo về trời cùng tín ngưỡng dân gian VN thì 12 giờ trưa 23 tháng Chạp chính là thời điểm ông Công ông Táo cất cánh về chầu trời. Do vậy, các gia đình cần thực hiện lễ cúng ông Táo trước 12 giờ mỗi ngày. Tùy vào các gia đình có thể chọn các khung giờ cúng lễ khác nhau nhưng cần trước thời gian 12 giờ này.

Không những thế, các Chuyên Viên phong thủy nhận định, thời gian cúng ông Công ông Táo chầu trời đẹp nhất trong khoảng từ 9 giờ đến 11 giờ 30 phút. Khi tuần hương đầu đã cháy hết được 2/3 thì gia chủ thực hiện hóa vàng. Sau đó tiến hành thả cá chép tiễn ông Công ông Táo về trời.

6.3. Không thả cá chép từ trên cao

Cá chép chính là linh vật biểu tượng cho thần linh, rõ ràng là 2 ông Công và ông Táo. Chính vì như thế khi thực hiện thả cá phóng sinh, gia chủ cần chú ý tuyệt đối tránh thả từ trên cao xuống. Bởi theo quan điểm, điều này khiến cá khó sống được. Gia chủ nên thả cá ở độ cao thấp, khi thả nên thả cá chép nhẹ nhõm xuống nước.

Sau khoảng thời gian đã thả cá, bạn cần xem xét chúng đã bơi đi chưa hay mắc phải vật cản, rác hay chỗ nước chẳng thể nào bơi đi được. Nên lựa chọn các vị trí thả cá như sông, hồ. Tuyệt đối cấm kỵ việc ném cả túi ni lông xuống nước, vừa khiến cá khó sống vừa gây ô nhiễm môi trường.

Khi thả cá chép cần thả nhẹ nhõm xuống nước. Ảnh: Mạng internet

6.4. Không nên cúng ông Công ông Táo đồ ăn mặn như thịt vịt, thịt chó và thịt chim

Do thuộc tính trọng yếu trong năm nên nhiều gia đình chuẩn bị các món ăn mặn rất thịnh soạn. Không những thế, khi thực hiện cúng ông Công ông Táo, gia chủ cần chú ý tránh tuyệt đối các món thịt chó, thịt vịt và thịt chim.

6.5. Không nên cầu tình duyên, cầu tài lộc

Ý nghĩa ngày mang ông Táo về trời là mang 2 vị thần ông Công và ông Táo về trời, giải trình công việc trong năm của gia đình với hoàng thượng. Khi thực hiện lễ cúng, các gia đình cần giới hạn xin tài lộc, tình duyên. Hãy giải trình lại các điều tốt đẹp mà gia đình thực hiện được trong năm qua. Song song đặt ra các mục tiêu nỗ lực trong năm mới cho cả gia đình.

Gia chủ nên giải trình các công việc mình đã làm được trong năm qua khi cúng Táo quân. Ảnh: Mạng internet

Sự tích ông Táo trời được lưu truyền trong dân gian qua nhiều thế hệ nhằm thông báo con cái về phong tục ngày giáp Tết chẳng thể thiếu được của người Việt. Tùy điều kiện gia đình, phong tục tập quán vùng miền mà lễ cúng ông Táo được thực hiện khác nhau. Tựu chung lại, chúng trổ tài cái đẹp tâm linh mới mẻ của người Việt mỗi dịp Tết đến xuân về.

Phạm Dịu thống kê

By ads_law

Trả lời