Tia gamma là một dạng bức xạ điện từ, giống như sóng vô tuyến, bức xạ hồng ngoại, bức xạ tử ngoại, tia Ҳ và vi sóng. Tia gamma có thể được dùng để điều trị ung thư, còn các vụ nổ tia gamma thì được phân tích bởi các nhà thiên văn học.

Bạn đang xem: tia gama

Tia gamma là gì?

Tia gamma là một dạng bức xạ điện từ, giống như sóng vô tuyến, bức xạ hồng ngoại, bức xạ tử ngoại, tia Ҳ và vi sóng. Tia gamma có thể được dùng để điều trị ung thư, còn các vụ nổ tia gamma thì được phân tích bởi các nhà thiên văn học.

Bức xạ điện từ lan truyền dưới dạng sóng hoặc hạt ở những bước sóng và tần số khác nhau. Vùng rộng bước sóng này được gọi là phổ điện từ. Phổ điện từ thường được phân tách thành bảy vùng theo trật tự giảm dần bước sóng và tăng dần năng lượng và tần số. Các vùng này là sóng vô tuyến, vi sóng, hồng ngoại, ánh sáng nhìn thấy, tử ngoại, tia Ҳ, và tia gamma.

Tia gamma rơi vào vùng phổ điện từ phía trên tia Ҳ mềm. Tia gamma có tần số to hơn khoảng 1018 Hz, và bước sóng nhỏ hơn 100 pico-mét (pm). (Một pico-mét là một phần nghìn tỉ của một mét.) Chúng chiếm giữ chung vùng phổ điện từ với tia Ҳ cứng. Khác biệt duy nhất giữa chúng là nguồn phát: tia Ҳ được tạo ra bởi các electron đang gia tốc, còn tia gamma được tạo ra bởi các hạt nhân nguyên tử.

Tìm hiểu tia gamma

Tia gamma lần trước nhất được xem xét vào năm 1900 bởi nhà hóa học người Pháp Paul Villard khi ông đang phân tích bức xạ phát ra từ radium, theo tư liệu NASA. Vài năm sau đó, nhà hóa học và vật lí học gốc New Zealand, Ernest Rutherford, gợi ý tên gọi “tia gamma”, theo thứ tự tia alpha và tia beta – tên gọi chỉ những hạt khác đã được xem xét thấy từ bức xạ hạt nhân – và tên gọi tia gamma có từ đó.

Nguồn phát tia gamma

Tia gamma đa phần được tạo ra bởi bốn phản ứng hạt nhân khác nhau: nhiệt hạch, phân hạch, phân rã alpha và phân rã gamma. Nhiệt hạch là phản ứng cấp năng lượng cho mặt trời và các người nổi tiếng. Nó xảy ra trong một quá trình nhiều bước trong đó bốn proton, hay hạt nhân hydrogen, bị nén dưới nhiệt độ và áp suất cực cao để thống nhất thành một hạt nhân helium gồm hai proton và hai neutron. Hạt nhân helium thu được nhẹ hơn bốn proton khoảng 0,7% khối lượng. Độ chênh lệch khối lượng đó thay đổi thành năng lượng theo phương trình Einstein nổi tiếng , với khoảng hai phần ba năng lượng đó được phát ra dưới dạng tia gamma. (Phần còn sót lại ở dạng neutrino, những hạt tương tác cực kì yếu với khối lượng hầu hết bằng không.) Trong những thời kỳ cuối của cuộc sống của một người nổi tiếng, khi nó hết sạch nhiên liệu hydrogen, nó có thể tạo ra các nguyên tố mỗi lúc nặng hơn qua sự thống nhất hạt nhân và trong đó có sắt, nhưng những phản ứng này tạo ra một lượng năng lượng giảm dần ở từng thời kỳ.

Xem Thêm  Hoa Hồng mạ vàng 24K - Bông hồng Dát vàng Cao Cấp - bông hồng vàng 24k

Một nguồn phát tia gamma thân thuộc khác là sự phân hạch. Phòng thử nghiệm quốc gia Lawrence Berkeley ở Mĩ khái niệm phân hạch là “sự phân tách một hạt nhân nặng thành hai mảnh gần như bằng nhau (tức hạt nhân của những nguyên tố nhẹ hơn), đồng thời giải phóng năng lượng tương đối lớn ở dạng động năng của hai mảnh và ở dạng phát ra neutron và tia gamma.” Trong quá trình này, các hạt nhân nặng, ví dụ uranium và plutonium, bị vỡ thành những nguyên tố nhẹ hơn, ví dụ xenon và strontium, trong các va chạm với các hạt khác. Những hạt thu được từ những va chạm này sau đó có thể thúc đẩy lên những hạt nhân nặng khác, thiết lập một phản ứng dây chuyền. Năng lượng được giải phóng bởi vì tổng khối lượng của các hạt thu được nhỏ hơn khối lượng của hạt nhân nặng ban đầu. Độ chênh lệch khối lượng đó thay đổi thành năng lượng theo công thức ở dạng động năng của những hạt nhân nhỏ hơn, neutrino và tia gamma.

Các nguồn phát tia gamma khác là phân rã alpha và phân rã gamma. Phân rã alpha xảy ra khi một hạt nhân nặng giải phóng một hạt nhân helium-4, giảm số nguyên tử của nó đi 2 và giảm trọng lượng nguyên tử của nó đi 4. Quá trình này có thể để lại hạt nhân với năng lượng thừa, và năng lượng đó được phát ra dưới dạng tia gamma. Phân rã gamma xảy ra khi có quá nhiều năng lượng trong hạt nhân của một nguyên tử, làm cho nó phát ra tia gamma mà không làm thay đổi điện tích hay thành phần khối lượng của nó.

Liệu pháp tia gamma

Tia gamma thỉnh thoảng được dùng để điều trị các mô ung thư trong thân thể bằng cách phá hủy ADN của các tế bào mô đó. Tuy nhiên, liệu pháp đòi hỏi sự thận trọng tuyệt đối bởi vì tia gamma cũng có thể phá hủy ADN của các tế bào mô khỏe mạnh xung quanh. Một cách tăng tối đa liều lượng cho các tế bào ung thư đồng thời giảm thiểu sự phơi xạ cho các mô khỏe mạnh là chiếu trực tiếp nhiều chùm tia gamma từ một máy gia tốc thẳng lên trên vùng mục tiêu từ nhiều hướng khác nhau. Đây là phép tắc hoạt động của Dao mổ Cyber và Dao mổ Gamma.

Xem Thêm  10x đánh giá Hongqi H9 sau 1 tháng sử dụng: 'Nếu gắn mác xe Đức chắc chắn giá sẽ hơn 5 tỷ đồng' - thien xe co

Thiên văn học tia gamma

Một trong những nguồn phát tia gamma mê hoặc hơn là các vụ nổ tia gamma (GRB). Đây là những sự kiện năng lượng cực cao chỉ tồn tại trong vài milli giây đến vài phút. Chúng lần trước nhất được xem xét thấy vào thập niên 1960, và ngày nay chúng được xem xét thấy ở nơi nào đó trên khung trời khoảng mỗi ngày một sự kiện.

“Trong một thời gian dài, người ta tin rằng GRB phải đến từ bên trong thiên hà của chúng ta,” theo website của Đại học California. “Dường như không có khả năng chúng ở xa xôi hơn nhiều – để một vụ nổ tia gamma đến từ một thiên hà ở xa, nó sẽ phải hết sức mạnh mới giải thích được độ sáng của nó mà người ta quan sát thấy.” Ngày nay, tất cả chúng ta biết rằng phần lớn GRB thật sự tới từ các thiên hà ở xa hơn 100 triệu đến hàng tỉ năm ánh sáng.

Theo Robert Patterson, giáo sư thiên văn học tại Đại học Missouri, GRB từng được người ta nghĩ rằng tới từ những thời kỳ sau của các lỗ đen mini đang bốc hơi. Ngày nay, người ta tin rằng chúng phát sinh trong các va chạm của các vật thể sóng sánh như các sao neutron. Các lí thuyết khác gán những sự kiện này cho sự suy sụp của những người nổi tiếng siêu khối để tạo dựng lỗ đen. Dù là trường hợp nào, các GRB có thể tạo ra đủ năng lượng để, trong một vài giây đồng hồ, chúng có thể sáng hơn hết toàn thể thiên hà. Vì khí quyển của Trái đất chặn mất đa số tia gamma, vì vậy các xem xét thường được tiến hành bằng các khí cầu cất cánh lên cao và các kính thiên văn trên quỹ đạo.

Nguồn: Jim Lucas – LiveScience

Vui lòng ghi rõ “Nguồn Thuvienvatly.com” khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận nội dung mới qua thư điện tử


Xem thêm những thông tin liên quan đến đề tài tia gamma

Introduction to Gamma-Ray Spectroscopy Part One

  • Tác giả: Nuclear Security & Safeguards Education Portal
  • Ngày đăng: 2010-12-03
  • Nhận xét: 4 ⭐ ( 9354 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm:

Tia Gamma là gì? Ứng dụng của tia Gamma trong y học?

  • Tác giả: vnce.vn
  • Nhận xét: 4 ⭐ ( 1020 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: Tia gamma là một dạng bức xạ điện từ, giống như sóng vô tuyến, bức xạ hồng ngoại, bức xạ tử ngoại, tia Ҳ và vi sóng. Tia gamma có thể được dùng để điều trị ung thư, còn các vụ nổ tia gamma thì được phân tích bởi các nhà thiên văn học.
Xem Thêm  Video cách vợ chồng quan hệ tình dục nóng bỏng trên giường - video tinhduc

Tia gamma: chúng là gì, đặc tính, tác dụng và nguy hiểm

  • Tác giả: www.meteorologiaenred.com
  • Nhận xét: 5 ⭐ ( 3709 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: Trong nội dung này, chúng tôi hướng dẫn bạn mọi thứ bạn cần biết về tia gamma và các đặc tính của chúng. Tìm hiểu nhiều hơn về nó ở đây

Tổng hợp Tia gamma là gì? Tính chất và Vận tốc tia gamma. Quá trình tạo ra tia gamma

  • Tác giả: banmaynuocnong.com
  • Nhận xét: 4 ⭐ ( 3456 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm:

Bản Chất Tia Gamma Có Bản Chất Là, Tia Gamma Là Gì

  • Tác giả: tuvientuongvan.com.vn
  • Nhận xét: 3 ⭐ ( 9015 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: Ngày nay công nghệ phát triển, nhân loại ứng dụng rất nhiều các thành tựu khoa học để giúp công việc đơn giản hơn, làm được những điều mà trước đấy không làm được, Trong số đó có các tia bức xạ đã được ứng dụng vào nhiều ngành nghề

Tia gamma là gì? Tính chất và Vận tốc tia gamma. Quá trình tạo ra tia gamma

  • Tác giả: tip.edu.vn
  • Nhận xét: 3 ⭐ ( 3762 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm:

Tia Gamma Là Gì? Ứng Dụng Tia Gamma

  • Tác giả: giaidapviet.com
  • Nhận xét: 4 ⭐ ( 2661 lượt nhận xét )
  • Khớp với kết quả tìm kiếm: Tia gamma ký hiệu là γ, là một loại bức xạ điện từ hay quang tử có tần số cực cao. Tia Gamma không lệch về cực nào của tụ điện, bản chất như tia sáng.Tia gamma có bước sóng thấp nhất (<10−12 ɱ) và tần số cao nhất (1020 - 1024 Hz) trong số các sóng điện từ vì vậy nó mang nhiều năng lượng nhất so với sóng radio, vi sóng, tia hồng ngoại, ánh sáng, tia cực tím, tia Ҳ.Năng lượng cao kéo theo tia Gamma có khả năng ion hóa mạnh trong môi trường vật chất. Khi tương tác Ion hóa nó mất dần năng lượng và do đó không còn thuần nhất về bước sóng, đồng thời trong môi trường thì xuất hiện vệt Ion hóa dạng đường thẳng của từng Photon. Vì vậy trong phân tích vật lý học nó được đề cập đến là "hạt" và không vận dụng được các phương pháp truyền thống cho sóng điện từ hay quang học.

Xem thêm các nội dung khác thuộc thể loại: Khám Phá Khoa Học

By ads_law