Friday, September 17, 2021
HomeKhoa học vũ trụVì sao thiên hà của chúng ta có tên gọi Milky Way?

Vì sao thiên hà của chúng ta có tên gọi Milky Way?

Tại sao thiên hà của tất cả chúng ta có cái tên Milky Way?

Tất cả chúng ta có rất nhiều cái tên không chính thức cho các khung cảnh vũ trụ. Đôi khi chúng được đặt tên theo hình dạng mà ta chứng kiến, chẳng hạn Tinh vân Đầu Ngựa. Đôi khi chúng có tên được “vay mượn” từ chòm sao của chúng, chẳng hạn Thiên hà Tiên Nữ (Andromeda). Nhưng còn thiên hà của tất cả chúng ta, tức Ngân hà (Milky Way), thì sao? Tại sao dải sao vắt ngang khung trời đêm Trái đất này lại có tên dính dáng tới thức uống?

Trước hết, hãy nói một tí về Ngân hà. Các nhà thiên văn học tin rằng nó là một thiên hà xoắn ốc có sọc – một thiên hà với hình dạng xoắn ốc có một hàng thẳng sao đi qua trung tâm nó, như bạn có vẻ thấy trong bức ảnh trên. Nếu bạn cất cánh qua Ngân hà ở vận tốc ánh sáng, thì bạn sẽ mất khoảng 100.000 năm.

Ngân hà là một phòng ban của một tập hợp thiên hà gọi là Nhóm Bản địa. Tất cả chúng ta đang trên chặng đường va chạm với member lớn nhất & khổng lồ nhất của tập hợp đó, tức thiên hà Tiên Nữ (nói một cách khác là M31). Ngân hà là thiên hà lớn thứ hai, & Thiên hà Triangulum (M33) lớn thứ ba. Được biết, nhóm này có chừng 30 member.

XEM THÊM  Thứ tự của các hành tinh trong Hệ Mặt Trời: Hành tinh nào gần mặt trời nhất?

Để hình dung kích thước đồ sộ của nó, chúng ta nên vui khi nghe bảo rằng Trái đất không nằm ở đâu đó gần tâm Ngân hà & lỗ đen siêu khối cực kì bạo lực của nó. NASA cho biết tất cả chúng ta ở cách lỗ đen đó chừng 165 triệu tỉ dặm, nó nằm ở hướng của chòm sao Nhân Mã (Sagittarius).

XEM THÊM  Quan điểm mới về Vũ Trụ - Tôn Giáo - Con Người

Cái tên của thiên hà của tất cả chúng ta thật ra bắt nguồn bởi gương mặt như dòng sữa khi nó vắt qua khung trời đêm. Trong khi việc lần theo các cánh tay của thiên hà là một thách thức khi nhìn từ những trọng điểm đô thị ô nhiễm ánh sáng hiện tại của tất cả chúng ta, nhưng nếu bạn siêng năng đi về vùng sâu vùng xa thì Ngân hà thật sự khởi đầu chiếm ngự cả khung trời. Người La Mã xưa gọi thiên hà của tất cả chúng ta là Via Lactea, theo nghĩa đen là “Con đường Sữa”.

& theo website Ảnh đẹp Thiên văn Mỗi ngày, thì từ nguyên Hi Lạp cho “galaxy” (thiên hà) cũng có xuất xứ từ “milk” (sữa). Khó nói được rằng đó có phải do trùng hợp đột nhiên không, bởi vì nguồn gốc của cái tên Milky Way lẫn từ nguyên Hi Lạp cho thiên hà đều bị mất dấu tích từ lâu hồi thời tiền sử, mặc dù một số nguồn thông tin bảo rằng cái tên có nguồn gốc từ gương mặt của Ngân hà.

Mất hàng nghìn năm trời tất cả chúng ta mới hiểu được bản chất của cái tất cả chúng ta đang nhìn ngắm. Trở lại thời Aristotle, theo Thư viện Quốc hội Mĩ, Ngân hà được tin là nơi “tại đó các thiên cầu tiếp xúc với các địa cầu”. Không có kính thiên văn, thật khó nói gì nhiều hơn thế, nhưng điều đó đã khởi đầu biến đổi vào đầu thế kỉ 17.

XEM THÊM  Các nhà du hành vũ trụ nổi tiếng trên thế giới
XEM THÊM  Gặp cha đẻ vũ trụ giang hồ Chị Mười Ba: "Các chị gái đứng đường, xã hội đen là tuổi thơ của tôi"

Một xem xét trọng yếu từ sớm, như sách vở ghi chép, là từ nhà thiên văn học lỗi lạc Galileo Galilei. (Ông nổi tiếng với việc tìm hiểu bốn vệ tinh của Mộc tinh – Io, Europa, Callisto & Ganymede – ông chứng kiến chúng qua kính thiên văn.) Trong tác phẩm Sidereus Nuncius hồi năm 1610, Galileo phát biểu rằng các xem xét của ông cho thấy Ngân hà không phải là một dải đồng đều, mà có những gói khẳng định chứa mật độ sao dày đặc hơn.

Nhưng bản chất đích thực của thiên hà còn tránh né tất cả chúng ta một thời gian nữa. Những xem xét sớm khác xảy ra sau đó: các người nổi tiếng đó là một phòng ban của Hệ Mặt trời của tất cả chúng ta (Thomas Wainwright, 1750 – một cam kết sau này được minh chứng là lỗi lầm) & các người nổi tiếng ở bên này Ngân hà dày đặc hơn phía bên kia (William & John Herschel, cuối thế kỉ 18).

Mãi đến thế kỉ 20 thì các nhà thiên văn mới hiểu rằng rằng Ngân hà chỉ là một trong rất nhiều thiên hà trên khung trời. Tổng kết này đến sau vài ba bước lớn mạnh: tiến hành các xem xét “tinh vân xoắn ốc” ở xa cho thấy vận tốc của chúng đang lùi ra xa nhanh hơn tốc độ thoát của thiên hà của tất cả chúng ta (Vesto Slipher, 1912); các xem xét rằng một “sao mới” trong thiên hà Tiên Nữ mờ nhạt hơn thiên hà của tất cả chúng ta (Herber Curtis, 1917); & nổi tiếng nhất, các xem xét thiên hà của Edwin Hubble cho thấy chúng thật sự ở rất xa Trái đất (thập niên 1920).

XEM THÊM  [SGK Scan] ✅ Bài 54. Kính thiên văn

Thật ra, số lượng thiên hà nhiều hơn con số tất cả chúng ta có vẻ tưởng tượng ra cách đây một thế kỉ trước. Sử dụng Kính thiên văn vũ trụ Hubble, các nhà thiên văn tuần tự nhau khai thác đài thiên văn hùng mạnh này để quan trắc từng mảng nhỏ nhắn của khung trời.

XEM THÊM  Các vũ trụ song song

Hubble đã phân phối một số ảnh chụp “trường sâu” của các thiên hà ở xa hàng tỉ năm ánh sáng. Thật khó ước tính có bao nhiêu thiên hà “ở ngoài kia”, nhưng các ước tính có lẽ cho biết có ít nhất 100 tỉ thiên hà. Con số đó sẽ khiến các nhà thiên văn học bận bịu suốt.

Nguồn: Universe Today

Vui lòng ghi rõ “Nguồn Thuvienvatly.com” khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.

Nếu thấy thích, hãy Đăng kí để nhận nội dung mới qua thư điện tử

Xem thêm bài viết thuộc chuyên mục: Khoa học vũ trụ
RELATED ARTICLES

Most Popular

Recent Comments